رونمایی از نخستین توربو اکسپندر مغناطیسی ساخت ایران

پژوهشگران یکی از شرکت‌های دانش بنیان ایران موفق به تولید توربو اکسپندر مغناطیسی در واحد ۱۰۵ پالایشگاه پارس جنوبی شده‌اند؛ ایران با طراحی و ساخت این دستگاه به چهارمین کشور جهان دارای این فناوری پیشرفته تبدیل شده است.

به گزارش خبرگزاری سیناپرس، محمد دانشمندی، سرپرست تیم توربو اکسپندر این شرکت دانش بنیان ضمن معرفی نخستین توربو اکسپندر مغناطیسی ساخت داخل، گفت: این شرکت پس از دو دهه فعالیت در زمینه طراحی و ساخت تجهیزات های‌اسپید  از جمله کمپرسورهای دوربالای هوای ابزار دقیق  و به‌منظور پاسخ به نیاز داخلی، وارد حوزه طراحی و توسعه توربو اکسپندرها شده است. اولین سفارش ما در این زمینه پنج سال پیش ثبت شد و اکنون با موفقیت به مرحله رونمایی رسیده است. یکی از کاربردهای کلیدی این تجهیز، جداسازی میعانات گازی در پالایشگاه‌ها، به‌ویژه در واحدهای اتان‌زدایی است.

دانشمندی ادامه داد: توربو اکسپندر با استفاده از فرآیند ایزن‌تراپیک، دما را کاهش می‌دهد و باعث میعان متان و اتان می‌شود. پروژه‌ای که امروز به بهره‌برداری رسیده، ظرفیتی معادل سه‌ونیم مگاوات دارد و برای نخستین بار در کشور از یاتاقان‌های مغناطیسی در آن استفاده شده است؛ فناوری‌ که در حال حاضر در مرز دانش جهانی قرار دارد.

به گفته وی، پیش‌تر به دلیل تحریم‌ها، امکان تأمین قطعات یدکی و خدمات پس از راه‌اندازی این تجهیزات از خارج کشور وجود نداشت و پالایشگاه‌ها در صورت بروز خرابی، ناچار به وابستگی به شرکت‌های خارجی بودند که اغلب با تأخیر و بدقولی همراه بود. اما با اجرای این پروژه، حلقه تحریم در این حوزه شکسته شد و ما اکنون نخستین تولیدکننده یاتاقان مغناطیسی در ایران هستیم.

دانشمندی با اشاره به همکاری پارس جنوب و حمایت معاونت علمی در اجرای این طرح گفت: فرآیند طراحی و ساخت چهار سال به طول انجامید و دستاورد ارزی آن بین چهار تا شش میلیون یورو برآورد می‌شود؛ زیرا از خروج ارز کشور برای خرید تجهیزات مشابه خارجی جلوگیری کرده است.

وی افزود: در فازهای پارس جنوبی پیش‌تر تنها از نمونه‌های وارداتی آمریکایی، آلمانی و فرانسوی استفاده می‌شد، اما اکنون ایران چهارمین کشور دنیاست که توانسته توربو اکسپندر با فناوری یاتاقان مغناطیسی را تولید کند.

سرپرست تیم توربو اکسپندر درباره پیشینه سفارش توضیح داد: چهار سال پیش پالایشگاه پنجم پارس جنوبی به دلیل کمبود قطعات یدکی و برای حفظ پایداری تولید، ساخت این تجهیز را به شرکت کاوش صنعت توس سفارش داد. هدف این بود که در صورت آسیب به یکی از تجهیزات، از افت تولید جلوگیری شود.

او درباره ویژگی‌های فنی این محصول گفت: توربو اکسپندر ساخته‌شده در یونیت ۱۰۵ پالایشگاه نصب شده و دارای توان سه‌ونیم مگاوات و سرعت ۱۲ هزار دور در دقیقه (RPM) است. فشار گاز در سمت اکسپندر از ۶۰ به ۳۰ بار و دما از منفی ۳۰ به حدود منفی ۶۰ تا ۷۰ درجه سانتی‌گراد کاهش می‌یابد که بهترین شرایط برای جداسازی متان است. در سمت کمپرسور نیز فشار از ۲۷ به ۳۲ بار و دبی جریان به ۴۰۰ تن در ساعت می‌رسد.

دانشمندی تأکید کرد: مزیت اصلی این دستگاه، بازیافت انرژی افت فشار است که موجب حذف نیاز به کمپرسور مستقل ۳.۵ مگاواتی می‌شود؛ در نتیجه دو تجهیز در یک مجموعه خلاصه شده است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: به لطف فناوری یاتاقان مغناطیسی، این تجهیز پس از راه‌اندازی به‌درستی کار کرده و عملاً نیازی به تعمیرات اساسی، سرویس‌های پیشگیرانه یا برنامه‌ریزی‌های نگهداری ندارد؛ موضوعی که تحولی بزرگ در صنعت نفت و گاز کشور محسوب می‌شود.