همافزایی معاونت علمی و پارک علوم و فناوریهای نرم برای توسعه زیستبوم صنایع خلاق؛
صنایع خلاق از اولویتهای راهبردی اقتصاد دانشبنیان است
معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان، در نشست مشترک با مدیران پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی، بر جایگاه راهبردی صنایع خلاق در اقتصاد دانشبنیان تأکید کرد. در این نشست، مدیران پارک ضمن تشریح ظرفیتها و دستاوردهای این مجموعه، خواستار نقشآفرینی گستردهتر در اجرای سند ملی توسعه فناوریهای نرم، تقویت همکاری با معاونت علمی، توسعه حمایت از شرکتهای دانشبنیان و تکمیل زیستبوم صنایع خلاق شدند؛ موضوعاتی که با استقبال معاونت علمی و تأکید بر گسترش همکاریهای مشترک همراه بود.
به گزارش سیناپرس، در ابتدا دکتر محمدحسین ایمانیخوشخو، رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی و رئیس دانشگاه علم و فرهنگ با تشریح روند شکلگیری این پارک گفت: پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی در سال ۱۳۹۷ پس از تلاشهای فراوان موفق به دریافت مجوز از وزارت علوم شد؛ در شرایطی که نگاه غالب، پارکهای علم و فناوری را تنها محدود به حوزههایی مانند فناوری اطلاعات، نانو و زیستفناوری میدانست و جایگاهی برای صنایع فرهنگی قائل نبود.
وی افزود: پس از صدور این مجوز ملی، استقبال گستردهای از سوی فعالان حوزههای مختلف برای عضویت در پارک شکل گرفت. فعالیتهای پارک در دو بخش «فناوریهای نرم» و «صنایع خلاق و فرهنگی» متمرکز شده و هدف آن اثبات ظرفیت علوم انسانی و صنایع فرهنگی در خلق ثروت و توسعه اقتصاد دانشبنیان است.
رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی با اشاره به دستاوردهای این مجموعه گفت: امروز حدود ۲۰۰ شرکت در حوزههایی مانند بانکداری، هوش مصنوعی، بازی، انیمیشن، صنایع دستی، گردشگری، موسیقی و نشر در پارک فعالیت میکنند و تنها طی دو تا سه ماه گذشته نزدیک به ۱۵ همت گردش مالی داشتهاند؛ موضوعی که نشان میدهد صنایع فرهنگی نیز میتواند از بخشهای مولد اقتصاد کشور باشد.
وی با بیان اینکه برخی شرکتهای مستقر در پارک توانستهاند بازارهای بینالمللی را نیز هدف قرار دهند، خاطرنشان کرد: هماکنون شرکتهای فعال در حوزه انیمیشن در خارج از کشور از جمله هند مشغول تولید هستند و دستگاههای فرهنگی کشور نیز در بسیاری از ماموریتهای بینالمللی از ظرفیت این پارک استفاده میکنند؛ بهگونهای که مسئولیت برخی برنامههای فرهنگی در بریکس و کشورهای اسلامی به این مجموعه واگذار شده است.
ایمانیخوشخو با تاکید بر تابآوری صنایع فرهنگی در شرایط بحرانی گفت: مزیت این حوزه آن است که بیش از زیرساختهای فیزیکی، بر ایده و خلاقیت متکی است؛ از اینرو حتی در شرایط بحران نیز تولید در حوزههایی مانند بازی، انیمیشن و سایر محصولات فرهنگی میتواند بدون وابستگی به زیرساختهای سنگین ادامه یابد.
وی همچنین از ایجاد دبیرخانه جایزه تعالی صنایع خلاق و فرهنگی خبر داد و اظهار کرد: این جایزه میتواند به حلقه اتصال فعالان این حوزه تبدیل شود و با حمایت معاونت علمی، زمینه ارتقای کیفیت و توسعه فعالیتهای صنایع فرهنگی را فراهم کند.
رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی با اشاره به طرح «شهر جهانی صنایع فرهنگی» گفت: این طرح در دوره ریاستجمهوری شهید آیتالله رئیسی در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید و قرار بود با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت میراث فرهنگی و معاونت علمی در زمینی به وسعت ۲۰۰ هکتار اجرا شود، اما با تغییر شرایط، روند اجرای آن متوقف شد و اکنون دوباره در دستور پیگیری شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار گرفته است.
وی افزود: شهر جهانی صنایع فرهنگی، مجموعهای خواهد بود که تولید، عرضه، صادرات و خدمات مکمل صنایع فرهنگی را در کنار یکدیگر تجمیع میکند و در عین حال به یک جاذبه گردشگری ملی نیز تبدیل خواهد شد.
ایمانیخوشخو با اشاره به فعالیت ستاد توسعه فناوریهای نرم، خواستار استفاده بیشتر از ظرفیتهای پارک در این حوزه شد و گفت: این مجموعه پس از هفت تا هشت سال فعالیت، توانمندی خود را اثبات کرده و میتواند بهعنوان بازوی اجرایی معاونت علمی در حوزه فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی ایفای نقش کند.
وی همچنین یکی از مهمترین چالشهای پارک را کمبود فضای استقرار شرکتها عنوان کرد و افزود: با وجود توسعه فضاهای پارک و افزوده شدن حدود پنج هزار مترمربع زیربنا در یک سال گذشته، همچنان امکان پذیرش همه شرکتهای متقاضی وجود ندارد و ناچاریم برخی شرکتهای توانمند را به دلیل محدودیت فضا نپذیریم.
رئیس دانشگاه علم و فرهنگ با اشاره به ظرفیتهای این دانشگاه نیز گفت: دانشگاه علم و فرهنگ با حدود ۱۰ هزار دانشجو و همکاری گسترده با پژوهشگاههای جهاد دانشگاهی، از جمله پژوهشگاه رویان و پژوهشگاه سرطان، از مراکز علمی فعال کشور است و بهتازگی نیز راهاندازی دانشکده هوش مصنوعی و علوم کامپیوتر در آن به تصویب رسیده است.
وی در پایان تاکید کرد: پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی آمادگی دارد بهعنوان بازوی اجرایی و رسانهای معاونت علمی در این حوزه فعالیت کند. این مجموعه بیش از حمایت مالی، خواستار حضور موثر در برنامهها و تصمیمگیریهای معاونت علمی و بهرهگیری از ظرفیتهای موجود برای توسعه صنایع فرهنگی و خلاق کشور است.
توسعه زیستبوم فناوریهای نرم با واگذاری املاک بانکی به پارک
دکتر ابراهیم نبیونی، معاون فناوری پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی در ادامه این نشست با اشاره به مذاکرات انجامشده با بانک توسعه تعاون، از ارائه پیشنهادی برای بهرهگیری از ظرفیتهای مالیاتی در توسعه زیرساختهای پارک خبر داد و گفت: این بانک تعدادی ملک در اختیار دارد که در نتیجه بازپرداخت نشدن تسهیلات، به تملک بانک درآمده و مطابق قانون باید به فروش برسند. پیشنهاد مطرحشده این است که این املاک در قالب سازوکاری مشخص در اختیار پارک قرار گیرد تا ضمن توسعه زیرساختهای پارک، امکان بهرهمندی بانک و شرکتهای زیرمجموعه از مشوقها و معافیتهای مالیاتی نیز فراهم شود.
وی همچنین به پیشنهاد هلدینگ «مهیمن» اشاره کرد و افزود: این هلدینگ که شش شرکت دانشبنیان را تحت پوشش دارد و به عضویت پارک درآمده، زمینی به مساحت ۱۹ هزار متر مربع در محدوده فرودگاه مهرآباد در اختیار دارد و خواهان مشارکت با پارک برای احداث برج فناوری است.
به گفته وی، بررسی امکان استفاده از مشوقهای مالیاتی در قالب مشارکت یا واگذاری بخشی از پروژه به پارک، از جمله موضوعاتی است که نیازمند تعیین تکلیف از سوی معاونت علمی است.
نبیونی با اشاره به برنامهریزی برای حضور شرکتهای مستقر در پارک در نمایشگاه «مانووین» اظهار کرد: با توجه به محدودیتهای مالی شرکتها، مذاکراتی با صندوق نوآوری و شکوفایی انجام شده و پیشنهاد ایجاد «پاویون صنایع خلاق» با محوریت پارک مطرح شده است.
وی افزود: بر اساس مذاکرات انجامشده، صندوق نوآوری و شکوفایی آمادگی خود را برای حمایت از حضور شرکتهای دانشبنیان فعال در حوزه صنایع خلاق و همچنین برگزاری پنلهای تخصصی این حوزه اعلام کرده است.
وی با اشاره به سهامداری پارک در صندوق پژوهش خلاق و همکاریهای شکلگرفته با ستاد توسعه فناوریهای نرم گفت: اگرچه ساختارهای همکاری میان پارک و معاونت علمی شکل گرفته، اما لازم است این ارتباط بیش از گذشته تقویت شود.
نبیونی با مرور برخی اقدامات بینالمللی پارک اظهار کرد: اعزام شرکتهای صنایع خلاق به نمایشگاه جیتکس دبی، برگزاری نشست با بازرگانان ایرانی مقیم امارات، بازدید از پارک علم و فناوری شارجه، برگزاری نمایشگاه صنایع دستی در ترکیه و تدوین برنامه همکاری در حوزههای بازی، انیمیشن و اسباببازی از جمله اقداماتی بوده که با همکاری معاونت علمی در سالهای گذشته دنبال شده است.
وی افزود: پارک در تلاش است با حمایت معاونت علمی، حضور گستردهتری در رویدادهای بینالمللی داشته باشد و در همین راستا، برنامهریزی برای حضور استارتاپهای صنایع خلاق و فرهنگی در هفته فرهنگی ایران در روسیه نیز انجام شده است.
نبیونی با بیان اینکه هفت شرکت برتر حوزه بازیهای رایانهای کشور در پارک مستقر هستند، گفت: پارک طی سالهای اخیر علاوه بر برگزاری نشستهای تخصصی، رویدادهای سرمایهگذاری و نشستهای خبری، پیگیر حل مسائل این شرکتها از طریق تعامل با معاونت علمی، وزارت علوم و دستگاه قضایی نیز بوده است.
وی در پایان با اشاره به ظرفیتهای زیرساختی پارک و دانشگاه علم و فرهنگ اظهار کرد: این مجموعه از امکانات مناسب آموزشی و رویدادی، از جمله سالنهای اجلاس و آمفیتئاتر برخوردار است و دورههای تخصصی مورد نیاز شرکتهای مستقر را نیز با هزینهای بسیار کمتر از نرخ متعارف برگزار میکند تا زمینه ارتقای توانمندی شرکتهای فعال در حوزه فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی فراهم شود.
ضرورت ایجاد شبکه ملی پردیسهای صنایع فرهنگی
دکتر عزیز اله جعفری، معاون هماهنگی و توسعه در ادامه این نشست با اشاره به نقش معاونت علمی در شکلگیری پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی، اظهار کرد: این پارک از ابتدا با مشارکت و حمایت معاونت علمی شکل گرفته و در واقع متعلق به این مجموعه است.
وی با بیان اینکه پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی از ظرفیت شبکه گسترده جهاد دانشگاهی در سراسر کشور برخوردار است، افزود: برخلاف بسیاری از پارکهای علم و فناوری که محدوده فعالیت آنها به یک دانشگاه یا یک شهر محدود میشود، این پارک میتواند با اتکا به ظرفیت جهاد دانشگاهی، زمینه ایجاد پردیسهای صنایع فرهنگی و خلاق را در استانهای مختلف فراهم کند.
جعفری ادامه داد: این ظرفیت امکان سازماندهی فعالیتهای حوزه صنایع فرهنگی و خلاق را در مقیاس ملی فراهم میکند و پارک میتواند همان نقشی را ایفا کند که پارک فناوری پردیس در زیستبوم فناوری کشور بر عهده دارد.
وی همچنین پیشنهاد کرد با توجه به ماهیت شرکتهای فعال در صنایع فرهنگی و خلاق، زمینه بهرهگیری از ظرفیت «ناحیه نوآوری» نیز برای این مجموعه فراهم شود تا بخشی از مشکلات زیرساختی و توسعهای پارک برطرف شود.
جعفری در پایان با اشاره به سند ملی توسعه فناوریهای نرم، بر آمادگی پارک برای ایفای نقش بهعنوان بازوی اجرایی معاونت علمی در اجرای این سند تاکید کرد و گفت: پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی آمادگی دارد در هر چارچوبی که معاونت علمی تعیین کند، مسئولیت اجرای بخشی از برنامههای این سند را بر عهده بگیرد.
تأکید بر نقش پارک در اجرای سند ملی فناوریهای نرم
در ادامه این نشست، دکتر دکتر حسن رهایی، مدیراداره برنامه ریزی وتوسعه با اشاره به تصویب سند ملی توسعه فناوریهای نرم در شورای عالی انقلاب فرهنگی، اظهار کرد: بر اساس این سند، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان مسئول اصلی اجرای برنامههای پیشبینیشده است.
وی افزود: بررسی آمار فارغالتحصیلان دانشگاهی نشان میدهد حدود ۵۰ تا ۵۲ درصد دانشآموختگان کشور در رشتههای علوم انسانی، هنر و حوزههای مرتبط تحصیل کردهاند، اما بخش عمده پارکهای علم و فناوری تاکنون کمتر به این حوزهها ورود کردهاند و پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی در این زمینه جایگاه ویژهای دارد.
رهایی با تاکید بر ظرفیت این پارک برای توسعه اشتغال دانشآموختگان علوم انسانی و هنر گفت: تحقق اهداف سند ملی توسعه فناوریهای نرم نیازمند یک الگوی اجرایی مناسب است و پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی میتواند بهعنوان راهبر و بازوی اجرایی معاونت علمی، در اجرای این سند و تحقق اهداف آن نقش موثری ایفا کند.
حمایت از شرکتهای پیشرو و توسعه زنجیره صنایع خلاق
در پایان این نشست دکتر اسفندیار اختیاری، معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان با تاکید بر جایگاه صنایع خلاق در سیاستهای این معاونت، گفت: در تبصره ماده ۶ قانون جهش تولید دانشبنیان بهطور مشخص به حوزه شرکتهای خلاق پرداخته شده و این حوزه از اولویتهای معاونت علمی به شمار میرود.
وی با اشاره به سابقه فعالیت خود در حوزه پارکهای علم و فناوری سمنان افزود: نخستین مرکز رشد علوم انسانی حدود ۲۵ سال پیش در یزد راهاندازی شد و از همان زمان نگاه به ظرفیتهای علوم انسانی و صنایع خلاق وجود داشته است.
اختیاری با بیان اینکه تصور رایج درباره دانشبنیان بودن تنها محدود به فناوریهای سختافزاری صحیح نیست، اظهار کرد: امروز دامنه کالاها و خدمات دانشبنیان در حوزه صنایع خلاق گسترش یافته و دهها عنوان جدید در زمینههایی مانند مدیریت، حقوق و سایر حوزههای علوم انسانی به فهرست کالاها و خدمات دانشبنیان اضافه شده است، اما با وجود این ظرفیت، میزان درخواست شرکتهای فعال این حوزه برای دریافت تاییدیه دانشبنیان همچنان بسیار اندک است.
معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی با اشاره به ظرفیت شرکتهای مستقر در پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی گفت: شرکتهای مستقر در پارک اکنون عنوان «فناور» دارند، اما میتوانند از طریق فرآیند ارزیابی به شرکت دانشبنیان تبدیل شوند و پس از آن از خدمات گسترده معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی، از جمله معافیتهای مالیاتی، تسهیلات، حمایتهای مالی و امتیاز نظام وظیفه تخصصی بهرهمند شوند.
وی پیشنهاد کرد پارک علاوه بر پذیرش شرکتهای فناور، نقش راهبری برای هدایت شرکتها به سمت اخذ عنوان دانشبنیان را نیز بر عهده بگیرد و افزود: این اقدام میتواند دامنه خدمات پارک را گسترش داده و فرصتهای بیشتری برای فعالان صنایع خلاق ایجاد کند.
اختیاری با اشاره به برنامه معاونت علمی برای توسعه شرکتهای پیشرو گفت: در حال حاضر چند شرکت بهعنوان «شرکت پیشرو» مجوز دریافت کردهاند که یکی از آنها در حوزه صنایع خلاق فعالیت میکند. این شرکتها با سرمایهگذاری و ایفای نقش راهبر، ماموریت دارند زنجیره توسعه شرکتهای دانشبنیان را تقویت کرده و از شکلگیری کسبوکارهای جدید حمایت کنند.
وی افزود: معاونت علمی از معرفی شرکتهای توانمند حوزه صنایع خلاق برای حضور در این سازوکار استقبال میکند و آمادگی دارد از ایجاد ابزارهای جدید تامین مالی در این حوزه نیز حمایت کند.
معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی با اشاره به برنامههای ترویجی این معاونت اظهار کرد: با وجود محدودیت منابع، معاونت علمی بخش قابل توجهی از نمایشگاههای خود را متوقف کرده و تمرکز خود را بر نمایشگاه «مانووین» بهعنوان رویداد تخصصی صنایع خلاق قرار داده است.
وی در ادامه با پاسخ به درخواستهای مطرحشده درباره استفاده از اعتبار مالیاتی برای توسعه زیرساختهای پارک گفت: قوانین موجود امکان استفاده از اعتبار مالیاتی برای ساخت یا توسعه زیرساخت در موسسات عمومی غیردولتی از جمله جهاد دانشگاهی را فراهم نمیکند و این حمایتها صرفا شامل دانشگاهها و پژوهشگاههای دولتی میشود.
اختیاری تصریح کرد: در مقابل، استفاده از ظرفیتهای اعتبار مالیاتی برای اجرای پروژههای تحقیق و توسعه (R&D) و توسعه فناوری در حوزه صنایع خلاق هیچ منع قانونی ندارد و شرکتها میتوانند از این ظرفیت بهرهمند شوند.
حمایت از ناحیه نوآوری و تجمیع رویدادهای تخصصی
وی درباره پیشنهاد ایجاد ناحیه نوآوری در محدوده پارک نیز گفت: این موضوع در حیطه اختیارات شهرداری است، اما معاونت علمی در صورت ارائه طرح کارشناسی، از این ایده حمایت خواهد کرد.
اختیاری همچنین از برنامه معاونت علمی برای ساماندهی و همافزایی جشنوارهها و جوایز تخصصی خبر داد و افزود: در صورتی که جایزه پیشنهادی پارک با برنامههای موجود معاونت همپوشانی نداشته باشد، امکان حمایت از آن وجود خواهد داشت.
معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر ضرورت تکمیل زیستبوم صنایع خلاق اظهار کرد: توسعه این حوزه تنها با برگزاری نمایشگاه یا رویداد محقق نمیشود، بلکه نیازمند شکلگیری مجموعهای از ابزارهای حمایتی از جمله صندوقهای پژوهش و فناوری، شرکتهای سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتی (CVC)، شتابدهندهها، مراکز رشد، کارخانههای نوآوری و تعیین اقلام راهبردی است.
وی از پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی خواست پیشنهادهای خود درباره اقلام راهبردی حوزه صنایع خلاق را ارائه کند و گفت: در صورت شناسایی و تصویب این اقلام، امکان بهرهگیری از مجموعهای از حمایتهای قانونی، از جمله اعتبار مالیاتی، حمایتهای صندوق نوآوری و محدودیت واردات برای محصولات راهبردی فراهم خواهد شد.
اختیاری در پایان تأکید کرد: معاونت علمی نگاه ویژهای به صنایع خلاق دارد و آماده است با همکاری پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی، زمینه تکمیل زیستبوم این حوزه و توسعه ابزارهای حمایتی مورد نیاز آن را فراهم کند.
خبرنگار: فرزانه صدقی
