درمان سرطان به کمک داروهای ضد افسردگی

یافته های جدید پژوهشگران نشان می دهد داروهای ضدافسردگی رایج ممکن است نقش غیرمنتظره‌ای در افزایش بقای بیماران سرطانی ایفا کنند. این داروها که عمدتاً برای درمان افسردگی و اضطراب تجویز می‌شوند، می‌توانند در کنار ایمنی‌درمانی، پاسخ ایمنی بدن به تومورها را تقویت کنند و میزان مرگ‌ومیر را کاهش دهند. این یافته‌ها امید تازه‌ای برای بیماران فراهم می‌آورد اما نیازمند تأیید در مطالعات دقیق‌تر است.

به گزارش سیناپرس، برای فرد مبتلا به افسردگی، چیزهایی که پیش‌تر لذت‌بخش بودند جذابیت خود را از دست می‌دهند. برخاستن از بستر، گفت‌وگو با دوستان یا انجام کارهای روزمره دشوار می‌شود وخوشبختانه درمان می‌تواند راه بازگشت به زندگی عادی را هموار سازد. بیماران تحت درمان سرطان نیز ممکن است دچار افسردگی یا اضطراب شوند و داروهای سلامت روان را هم‌زمان با داروهای ضدتومور مصرف کنند. پژوهشگران اکنون ارتباط غیرمنتظره‌ای میان این دو دسته درمان را بررسی می‌کنند.

بر این اساس مشخص شد بیمارانی که داروهای ضدافسردگی رایج مصرف می‌کردند، طی دو سال پس از آغاز ایمنی‌درمانی (درمانی که به دستگاه ایمنی کمک می‌کند تا به سرطان حمله کند) مرگ‌ومیر کمتری داشتند.  دکتر چو-هائو لی (Cho-Hao Lee) انکولوژیست دانشگاه پزشکی دفاع ملی تایوان در این رابطه گفت: ساده‌ترین بیان آن است که مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین ممکن است ترمز دومی را از روی ایمنی بردارند که درست در کنار ترمز آزادشده توسط مهارکننده‌های نقطه بازرسی قرار دارد.

در این میان مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین که به‌اختصار اس‌اس‌آرآی (SSRIs) نامیده می‌شوند، بازجذب سروتونین (پیام‌رسان شیمیایی) را مسدود می‌کنند. این گروه شامل فلوکستین، سرترالین و اس‌سیتالوپرام است. برای بررسی پیوند احتمالی آن‌ها با پیامدهای سرطان، پژوهشگران سوابق پزشکی بزرگسالان مبتلا به افسردگی یا اضطراب و تومورهای بدخیم (به‌جز سرطان‌های خون) را بررسی کردند. همه این بیماران درمان با مهارکننده‌های نقطه بازرسی ایمنی را آغاز کرده بودند؛ داروهایی که سیگنال‌های بازدارنده سلول‌های ایمنی از حمله به تومور را مسدود می‌کنند.

این پژوهش به سرپرستی دکتر پو-هوانگ چن (Po-Huang Chen) ، بیماران واجد شرایط را از شبکه سوابق الکترونیکی سلامت تری‌نت‌ایکس (TriNetX) که بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ ایمنی‌درمانی را آغاز کرده بودند، شناسایی کرد. در مطالعه، ۱۵۶۷ مصرف‌کننده اس‌اس‌آرآی با ۱۵۶۷ نفر مصرف‌کننده بنزودیازپین‌ها (داروهای تجویزی برای اضطراب و بی‌خوابی) همسان‌سازی شدند. این همسان‌سازی ۴۹ ویژگی پایه از جمله جمعیت‌شناختی، ویژگی‌های تومور، بیماری‌های دیگر، داروها و نتایج آزمایشگاهی را پوشش داد. هدف، مقایسه بیمارانی بود که تا حد امکان مشابه باشند. بنابراین مقایسه اصلی میان دو گروه داروی روان‌پزشکی انجام شد، نه میان مصرف‌کنندگان ضدافسردگی و کسانی که هیچ داروی روان‌پزشکی مصرف نمی‌کردند.

در طول دو سال، ۳۶۸ بیمار در گروه اس‌اس‌آرآی درگذشتند در حالی که این رقم در گروه بنزودیازپین ۵۳۹ نفر بود؛ یعنی ۲۳٫۵ درصد در برابر ۳۴٫۴ درصد و توضیح احتمالی این تفاوت، در اثرات سروتونین فراتر از مغز نهفته است. پژوهشگران معتقدند سلول‌های تی که با سرطان می‌جنگند نیز به این پیام‌رسان شیمیایی پاسخ می‌دهند. مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۵ در نشریه سل منتشر شد، پروتئین انتقال‌دهنده سروتونین (همان پروتئینی که اس‌اس‌آرآی‌ها مسدود می‌کنند) را به‌عنوان ترمزی بر این سلول‌های ایمنی در موش‌ها شناسایی کرد. در پی این تحقیقات مشخص شد مسدود کردن این فرایند، ایمنی ضدتومور را تقویت کرده و  ترکیب یک اس‌اس‌آرآی با ایمنی‌درمانی ضدپی‌دی-۱ که ترمز ایمنی دیگری را آزاد می‌کند، کنترل تومور را بهبود بخشید.

شرح کامل این تحقیقات در آخرین شماره مجله تخصصی PLOS Medicine  منتشر شده و در اختیار جامعه پزشکی قرار دارد. مترجم: میتراسادات میرفیضی