ترکیبی در مرکبات که میتواند روند پیری کبد را کندتر کند
پژوهشگران در یک مطالعه جدید روی موشها دریافتند هسپرتین، ترکیبی طبیعی موجود در مرکبات، میتواند برخی از نشانههای پیری و آسیب کبدی را کاهش دهد؛ یافتهای که احتمال استفاده از این ترکیب برای مقابله با بیماریهای مرتبط با افزایش سن را مطرح کرده است.
به گزارش سیناپرس، کبد یکی از حیاتیترین اندامهای بدن است و صدها وظیفه مختلف، از پردازش مواد مغذی گرفته تا تصفیه خون و مقابله با مواد مضر، بر عهده دارد. این اندام از معدود بافتهای بدن است که توانایی قابل توجهی برای بازسازی خود دارد، اما این قابلیت نیز با افزایش سن کاهش مییابد و احتمال بروز مشکلاتی مانند کبد چرب و سایر اختلالات کبدی بیشتر میشود.
اکنون پژوهشگران در مطالعهای جدید به سراغ ترکیبی طبیعی رفتهاند که در مرکبات یافت میشود و ممکن است بتواند بخشی از این روند را در کبد به عقب برگرداند.
این ترکیب که «هسپرتین» (Hesperetin) نام دارد، نوعی فلاونوئید طبیعی است که در مرکباتی مانند پرتقال، لیمو و لیموترش یافت میشود. پژوهشگران دانشگاه ملی یانگ مینگ چیائو تونگ در تایوان در این مطالعه بررسی کردند که آیا هسپرتین میتواند با فعال کردن یک مسیر مولکولی مرتبط با طول عمر، از پیری کبد جلوگیری کند یا خیر. نتایج این پژوهش که در نشریه npj Aging منتشر شده است، نشان میدهد هسپرتین در موشهای پیر توانسته است برخی از شاخصهای مرتبط با پیری کبد را کاهش دهد.
بازگشت برخی شاخصهای کبد به وضعیت جوانتر
پژوهشگران برای بررسی اثر هسپرتین، موشهای ۲۱ ماهه را به مدت پنج ماه بهصورت روزانه با این ترکیب تحت درمان قرار دادند. در پایان مطالعه، موشهای تحت درمان ۲۶ ماهه بودند و با گروهی از موشهای پیر که هسپرتین دریافت نکرده بودند مقایسه شدند.
بررسیها نشان داد سطح فعالیت ژن Cisd2 در کبد موشهای پیرِ تحت درمان با هسپرتین به سطحی نزدیک به موشهای جوان رسید. این ژن در حفظ سلامت متابولیک و عملکرد مناسب کبد نقش دارد و فعالیت آن با افزایش سن کاهش پیدا میکند. همزمان، برخی دیگر از نشانههای آسیب و پیری کبد نیز در موشهای دریافتکننده هسپرتین کاهش یافت. از جمله این تغییرات میتوان به کاهش تجمع چربی در کبد، آسیب سلولهای کبدی و التهاب اشاره کرد.
پژوهشگران همچنین با بررسی فعالیت ژنها دریافتند هسپرتین توانسته است الگوی بیان تعدادی از ژنهای مرتبط با افزایش سن را تغییر دهد و فعالیت ژنتیکی کبد حیوانات تحت درمان را تا حدی به الگوی مشاهدهشده در کبد موشهای جوان نزدیک کند.
ژن «Cisd2»؛ حلقه مهم این فرآیند
بخش مهمی از این مطالعه به ژن Cisd2 مربوط میشود. پژوهشهای قبلی نشان دادهاند که کاهش فعالیت این ژن میتواند با اختلالات متابولیک و بیماریهای کبدی ارتباط داشته باشد، در حالی که افزایش فعالیت آن با حفظ عملکرد سالمتر کبد همراه است.
برای بررسی دقیقتر این ارتباط، پژوهشگران گروه دیگری از موشها را که بهطور ژنتیکی فاقد Cisd2 در سلولهای اصلی کبد بودند بررسی کردند. این موشها از سنین پایینتر نشانههایی از اختلال عملکرد کبد نشان میدادند و نکته مهم این بود که هسپرتین در این حیوانات اثر قابل توجهی نداشت.
این یافته نشان میدهد دستکم در موشها، عملکرد هسپرتین تا حد زیادی به فعال بودن مسیر مرتبط با Cisd2 وابسته است. پژوهشگران همچنین مسیری مولکولی را شناسایی کردند که در آن دو پروتئین به نامهای Hmgcs2 و Pparα در افزایش فعالیت Cisd2 نقش دارند. به این ترتیب، هسپرتین ممکن است از طریق این مسیر مولکولی، بخشی از تغییرات مرتبط با پیری کبد را کاهش دهد.
آیا مرکبات میتوانند کبد انسان را جوان کنند؟
با وجود نتایج امیدوارکننده، هنوز نمیتوان گفت مصرف مرکبات یا هسپرتین میتواند کبد انسان را «جوان» کند. پژوهش حاضر عمدتاً روی موشها انجام شده و اثربخشی و ایمنی این روش در انسان هنوز به مطالعات بالینی نیاز دارد. بنابراین نتایج این تحقیق را نمیتوان بهطور مستقیم به انسان تعمیم داد و مصرف مکملهای هسپرتین نیز بر اساس این مطالعه توصیه نمیشود.
با این حال، پژوهشگران برای بررسی اینکه آیا این سازوکار ممکن است در انسان نیز وجود داشته باشد، نمونههای غیرسرطانی بافت کبد ۸۰ بیمار را که تحت عمل جراحی به دلیل سرطان کبد یا تومورهای خوشخیم قرار گرفته بودند بررسی کردند.
نتایج این بخش نشان داد میزان بیان PPARα و CISD2 در بافت کبد انسان نیز با افزایش سن کاهش پیدا میکند؛ یافتهای که به گفته پژوهشگران، احتمال وجود سازوکاری مشابه در کبد انسان را مطرح میکند، هرچند بهتنهایی اثباتکننده اثر هسپرتین در انسان نیست.
پژوهشگران معتقدند : یافتههای این مطالعه میتواند مسیر جدیدی برای بررسی راهکارهای مقابله با پیری کبد و بیماریهای مرتبط با افزایش سن باز کند. هدف بعدی، بررسی این موضوع است که آیا میتوان با استفاده از هسپرتین یا ترکیبات مشابه، مسیر Cisd2 را در انسان به شکلی ایمن و مؤثر فعال کرد.
در مجموع، این پژوهش نشان میدهد یک ترکیب طبیعی موجود در مرکبات توانسته است در مدل حیوانی، برخی از ویژگیهای پیری کبد را کاهش دهد و فعالیت ژن مرتبط با حفظ سلامت کبد را افزایش دهد.
با این حال، فاصله میان مشاهده یک اثر در موش و اثبات یک درمان مؤثر برای انسان بسیار زیاد است و مشخص شدن اینکه آیا هسپرتین واقعاً میتواند از پیری کبد انسان جلوگیری کند یا عملکرد کبد پیر را بهبود دهد، به انجام مطالعات بالینی بیشتری نیاز دارد.این پژوهش در نشریه npj Aging منتشر شده است.
مترجم:ندا جوادهراتی
