شبکههای اجتماعی عامل افزایش مصرف محصولات مضر در نوجوانان
نتایج تحقیقات پژوهشگران دانشگاه راتگرز (Rutgers) نشان میدهد دانشآموزان دبیرستانی که زمان بیشتری را در شبکههای اجتماعی سپری کرده یا محتوای مرتبط با زیبایی را دنبال مینمایند، بهطور قابلتوجهی محصولات مراقبت شخصی بیشتری مصرف میکنند. این محصولات از جمله مهمترین منابع روزمره مواجهه با مواد شیمیایی مختلکننده غدد درونریز (مواد شیمیایی که میتوانند تعادل هورمونی بدن را مختل کنند) به شمار میروند.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران در این بررسی، الگوی مصرف محصولات را در میان ۱۴۳ دانشآموز دبیرستانی را مورد ارزیابی قرار دادند. پس از تعدیل عوامل جنسیت، پایه تحصیلی، نژاد، قومیت و سطح تحصیلات والدین، مشخص شد دانشآموزانی که اینفلوئنسرهای دارای خط تولید محصولات زیبایی را دنبال میکنند، در طول ۲۴ ساعت ۳۰ درصد محصولات بیشتری مصرف کرده و کسانی که آموزشهای مرتبط با مو یا زیبایی را تماشا میکنند، ۴۰ درصد محصولات بیشتری به کار بردهاند.
دکتر امیلی بارت (Emily Barrett)، استاد گروه آمار زیستی و همهگیرشناسی دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه راتگرز (Rutgers School of Public Health) و نویسنده اصلی مطالعه، تأکید کرد که شبکههای اجتماعی جالبترین بخش نتایج بودهاند. وی افزود که علاوه بر نگرانیهای رایج درباره تأثیر شبکههای اجتماعی بر سلامت روان و رشد اجتماعی-عاطفی نوجوانان، این مطالعه نشان می دهد حضور مداوم نوجوانان در شبکه های اجتماعی با احتمال افزایش مصرف محصولات مراقبت شخصی که غالباً حاوی مواد شیمیایی مختلکننده هورمون و بالقوه سرطانزا هستند، همراه است.
بارت و همکارانش که پیشتر مطالعات متعددی درباره مصرف محصولات در بزرگسالان انجام دادهاند، بر ضرورت کسب اطلاعات بیشتر درباره الگوهای مصرف دانشآموزان تأکید دارند. به گفته وی، نوجوانان جمعیت بهویژه جالبی برای مطالعه محسوب میشوند زیرا در حال گذراندن تغییرات سریع از جمله در سیستمهای هورمونی خود هستند و این دوره ممکن است حساسیت ویژهای داشته باشد که انتخابهای بهتر محصولات بتواند مواجهه با مواد شیمیایی را کاهش دهد.
محصولات مورد بررسی در این مطالعه شامل صابون، خمیردندان، شامپو، دئودورانت، ضدآفتاب، محصولات مراقبت از پوست، عطر و لوازم آرایشی است. برخی از این محصولات حاوی فتالاتها، پارابنها، فنولها یا سایر مواد شیمیایی هستند که ممکن است سیگنالدهی هورمونی و خطر ابتلا به سرطان را تحت تأثیر قرار دهند. پژوهشهای پیشین نشان دادهاند افرادی که محصولات بیشتری مصرف میکنند، معمولاً سطوح بالاتری از برخی از این مواد شیمیایی را در بدن خود دارند.
در این مطالعه، دختران گزارش دادند که در طول یک روز گذشته بهطور میانه ۱۴ محصول مصرف کردهاند که دو برابر میزان گزارششده توسط پسران است. علاوه بر گزارش تقریباً همگانی مصرف صابون و خمیردندان در روز گذشته، ۵۷ درصد از دانشآموزان استفاده از عطر را اعلام کردند که غالباً حاوی فتالاتهای مختلکننده غدد درونریز است بدون آنکه مضر بودن این مواد روی برچسب محصولات ذکر شود. میزان کلی مصرف محصولات در میان دانشآموزان با سطوح گزارششده در مطالعات بزرگسالان قابلمقایسه بود. دانشآموزان تا حدودی نگران مواجهه بالقوه با مواد شیمیایی بودند، اما شمار اندکی اقدامات لازم برای به حداقل رساندن آن را انجام داده و تنها ۱۹ درصد بهطور منظم فهرست مواد تشکیلدهنده را مطالعه میکردند و ۵ درصد بهطور منظم از برنامه یا وبسایتی برای شناسایی محصولات سالمتر استفاده مینمودند و متاسفانه باید اذعان داشت که اکثریت نوجوانان در عمل برچسبهای محصولات را مطالعه نمیکنند.
امروزه استفاده بیش از حد از شبکههای اجتماعی در میان نوجوانان به پدیدهای فراگیر و جهانی تبدیل شده است که در تمامی کشورها و فرهنگها مشاهده میشود. این الگو رفتاری نه تنها زمان قابلتوجهی از زندگی روزانه آنان را به خود اختصاص میدهد، بلکه آنان را در معرض حجم گستردهای از محتوای تبلیغاتی قرار میدهد. در بسیاری از این پلتفرمها، تبلیغات تابع مقررات سختگیرانه و نظارتی نیست و اینفلوئنسرها میتوانند هر نوع محصولی را، صرفنظر از ایمنی یا آثار بلندمدت آن بر سلامت، بهطور آزادانه معرفی و ترویج کنند. این وضعیت، بهویژه برای نوجوانان که در دوره حساس رشد قرار دارند، میتواند پیامدهای قابلتوجهی به همراه داشته باشد.
پژوهشگران اکنون در حال انجام تحقیقات پیگیری با گروههای متمرکز هستند تا مشخص کنند کدام حسابها، پیامها و اینفلوئنسرها انتخابهای نوجوانان را شکل میدهند. مطالعات گسترده در جوامع متنوعتر میتواند نشان دهد که آیا این الگو پایدار است و میتواند فهرست محصولات را با نمونههای ادرار که میزان مواجهه شیمیایی را اندازهگیری میکند، همراه سازد.
شرح کامل این مطالعات در آخرین شماره مجله تخصصی (Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology) منتشر شده است.
ترجمه: احسان محمدحسینی
