کشف شواهدی از حیات باستانی در زیر دهانه یک شهابسنگ
مجله علمی «نیچر» در گزارشی تازه از کشف شواهدی خبر داده که میتواند درک دانشمندان از نقش برخورد شهابسنگها در شکلگیری حیات روی زمین را دگرگون کند.
به گزارش سیناپرس به نقل از ScienceAlert، گروهی از پژوهشگران کرهجنوبی موفق شدهاند در زیر دهانهای ناشی از برخورد یک شهابسنگ در حدود ۴۲ هزار سال پیش، ساختارهایی موسوم به «استروماتولیت» پیدا کنند؛ سازههای لایهلایهای که توسط میکروبها شکل میگیرند و از قدیمیترین نشانههای شناختهشده حیات روی زمین به شمار میروند.
این کشف در حوضه «جئوکجونگ-چوگیه» در منطقه هاپچئون کرهجنوبی انجام شده است. پژوهشگران معتقدند گرمای حاصل از برخورد شهابسنگ، محیطی گرمابی مشابه چشمههای آب گرم ایجاد کرده که شرایط مناسبی برای رشد و بقای اجتماعات میکروبی فراهم آورده است.
دانشمندان مدتهاست بر این باورند که زمین در حدود چهار میلیارد سال پیش، در دورهای موسوم به «بمباران سنگین»، بارها هدف برخورد سیارکها و شهابسنگها قرار گرفته است. اکنون یافتههای تازه نشان میدهد این برخوردها شاید تنها ویرانگر نبودهاند، بلکه میتوانستهاند پناهگاههایی موقت و مناسب برای شکلگیری نخستین اشکال حیات ایجاد کنند.
استروماتولیتها ساختارهایی معدنی هستند که توسط میکروارگانیسمهایی مانند سیانوباکتریها ساخته میشوند و برخی نمونههای کشفشده از آنها قدمتی تا ۳.۵ میلیارد سال دارند. به همین دلیل، این ساختارها یکی از مهمترین سرنخها برای مطالعه خاستگاه حیات به شمار میروند.
تیم تحقیقاتی به سرپرستی «جائهسو لیم» از مؤسسه علوم زمین و منابع معدنی کره (KIGAM)، در جریان حفاری بخش شمالغربی دهانه، چندین استروماتولیت با قطر ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر کشف کردند.
بررسی ترکیبات معدنی این نمونهها نشان داد که آنها حاوی عنصر «یوروپیوم» هستند؛ عنصری که در سیالات داغ گرمابی محلولتر میشود و معمولا نشانهای از فعالیتهای گرمابی در گذشته تلقی میشود. همچنین مقادیر بالای کلسیم، کلسیت و گوگرد در رسوبات منطقه، فرضیه وجود یک دریاچه گرمابی را تقویت میکند.
بر اساس تاریخگذاری رادیوکربنی، این استروماتولیتها بین حدود ۲۳ هزار و ۴۰۰ تا ۱۴ هزار و ۶۰۰ سال پیش شکل گرفتهاند؛ موضوعی که نشان میدهد دریاچه گرمابی این منطقه برای چند ده هزار سال فعال بوده است.
پژوهشگران میگویند اگر چنین محیطهایی در دوران اولیه زمین بهطور گسترده وجود داشته، ممکن است در نقاط مختلف سیاره «واحههای اکسیژن» ایجاد کرده باشند؛ مناطقی که میکروبهای فتوسنتزکننده در آنها اکسیژن تولید میکردند و شاید در نهایت به شکلگیری جو غنی از اکسیژن زمین کمک کردهاند.
لیم در این باره میگوید: «این نخستین شواهد جامع است که نشان میدهد استروماتولیتها میتوانستهاند در دریاچههای گرمابی ناشی از برخورد شهابسنگها شکل بگیرند. چنین محیطهایی احتمالا شرایط مطلوبی برای اکوسیستمهای اولیه میکروبی فراهم کردهاند.»
دانشمندان معتقدند این کشف میتواند جستوجو برای آثار حیات در دیگر سیارات، بهویژه مریخ، را نیز وارد مرحله تازهای کند؛ چراکه دهانههای برخوردی در مریخ ممکن است هنوز بقایای مدفون استروماتولیتها را در خود حفظ کرده باشند.
نتایج این پژوهش در نشریه علمی Communications Earth & Environment منتشر شده است.
مترجم:نداجوادهراتی
