گرافیک؛ از مدیریت بحران تا بازآفرینیِ روحِ جمعی
به پاسداشت روز جهانی گرافیک (World Graphic Design Day) که هر سال در ۲۷ آوریل (۷ اردیبهشت) با شکوهی خاموش امتداد مییابد، نخست باید پرسید: در جهانِ پرشتاب و پرماجرای امروز، «تصویر» برای ما چه روایتی دارد؟
تصویر، دیگر فقط یک قاب نیست؛ یکنفس بصری است میان انفجارِ دادهها.
گرافیک، بسیار فراتر از ترکیببندیِ رنگها و زاویهٔ خطوط، هنرِ «نظمبخشیدن به آشفتگی» است. این هنرِ سترگ، در بطنِ تمدنِ مدرن، وظیفهٔ دشوارِ تبدیلِ نویزهای بیمعنا به پیامهایی جاندار و تأثیرگذار را بر دوش میکشد؛ نقشی که در دانشگاه از رهگذرِ نگاهِ علمی معنا مییابد و در جامعه، در آیینهٔ فرهنگ، روح میگیرد.
امروز، آنگاه که سایهٔ سنگینِ جنگ بر آسمانِ این سرزمین کهن کشیده شده، ما با چشمانی باز و نگرانیای آگاهانه به نقشِ گرافیک مینگریم. گرافیک در التهابِ درگیریها، همان صدایِ خاموشِ حقیقت است؛ نجواگری که گوشهای از روشنایی را در اوج خاموشی زنده نگه میدارد. اما فراتر از فریادِ اعتراض و ثبتِ زخم، گرافیک در روزگارِ گذار و دورانِ دشوارِ پساجنگ، به ابزاری برای «تابآوری» بدل میشود (Resilience)؛ سازهای از امید و استحکامِ بصری.
“گرافیک” میتواند با بازآفرینیِ زیبایی در دلِ ویرانی، پلی بسازد برای بازشناساییِ هویتِ جمعی؛ میتواند روحِ زخمی جامعه را از فروپاشیِ روانی برهاند و به او بیاموزد که هنوز میتوان از میانِ خاطرهٔ ترکشها، طرحی از فردا زد.
وظیفهٔ ما، هنرمندانِ تجسمی و طراحانِ دغدغهمند، این است که بدانیم: طراحی گرافیک در روزگارِ صلح، قلمی برای ساختِ مدنیگری است؛ و در روزگارِ جنگ، سپری برای حفظِ انسانیت و مشعلی برای روشن نگاهداشتنِ آگاهی. ما ایمان داریم که هنرِ گرافیک، در تمامیِ پیچوخمهای تاریخ، همواره کوشیده است تا از دلآشوب، نظم؛ از میانِ تاریکی، معنا؛ و از تهچاهِ خاموشی، نوریِ ماندگار بیرون بکشد…
زهرا حسیننژاد
•عضو هیئتعلمی دانشگاه علم و فرهنگ
•نایبرئیس انجمن علمی هنرهای تجسمی ایران
