امید تازه برای درمان سرطان پیشرفته پروستات

نتایج یک کارآزمایی بالینی نشان میدهد داروی خوراکی «باودگالوتامید» توانسته است در برخی بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته پروستات، سطح نشانگر اختصاصی این سرطان را به میزان قابل توجهی کاهش دهد؛ اثربخشی این دارو بهویژه در بیمارانی با جهشهای ژنتیکی خاص بیشتر بوده است.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران در یک کارآزمایی بالینی ترکیبی فاز یک و دو، داروی آزمایشی باودگالوتامید (Bavdegalutamide) با نام ARV-۱۱۰ را روی بیماران مبتلا به پیشرفتهترین شکل سرطان پروستات بررسی کردند. این داروی خوراکی با هدف تخریب گیرندههای تستوسترون طراحی شده است؛ گیرندههایی که در رشد و گسترش بسیاری از تومورهای پروستات نقش دارند.
درمانهای رایج سرطان پیشرفته پروستات معمولاً با کاهش تولید تستوسترون یا جلوگیری از اتصال این هورمون به گیرندههای آن، رشد تومور را مهار میکنند. با این حال، سلولهای سرطانی ممکن است با ایجاد جهش در گیرندههای هورمونی، به این درمانها مقاوم شوند.
کاهش ۵۰ درصدی نشانگر سرطان در برخی بیماران
در این مطالعه که با مشارکت بیمارستان عمومی ماساچوست، دانشکده پزشکی ییل و شرکت زیستفناوری آرویناس انجام شد، اثربخشی دارو در بیمارانی با جهشهای مختلف گیرنده تستوسترون بررسی شد.
نتایج نشان داد نزدیک به ۶۰ درصد از بیمارانی که تومورهای آنها دارای جهشهای ژنتیکی T878/H875 بود، کاهش حداقل ۵۰ درصدی در سطح آنتیژن اختصاصی پروستات (PSA) را تجربه کردند. این شاخص در خون اندازهگیری میشود و کاهش آن میتواند نشانهای از پاسخ سرطان به درمان باشد.در مقابل، تنها حدود ۳ تا ۴ درصد از بیمارانی که الگوهای ژنتیکی دیگری داشتند، به چنین کاهشی در سطح PSA دست یافتند.همچنین در میان ۲۰ بیمار دارای جهشهای یادشده، میانه زمان تا پیشرفت بیماری در تصاویر پزشکی یا مرگ حدود ۱۱ ماه بود؛ درحالیکه این زمان در بیماران دارای سایر الگوهای ژنتیکی حدود چهار تا پنج ماه گزارش شد.
دانیل پتریلاک، متخصص سرطانشناسی دانشگاه ییل، توضیح داد که این دارو با تقویت سازوکار طبیعی تخریب پروتئین در بدن، گیرندههای آندروژن را از بین میبرد و به این ترتیب فعالیت مسیرهای محرک رشد سرطان را کاهش میدهد.
دارو چگونه با مقاومت سرطان مقابله میکند؟
سرطان پروستات متاستاتیک مقاوم به اختهسازی (mCRPC) مرحلهای پیشرفته از بیماری است که در آن سرطان به بخشهای دیگر بدن گسترش یافته و با وجود درمانهای کاهشدهنده هورمونهای مردانه، به رشد خود ادامه میدهد.
این بیماری در حال حاضر درمان قطعی ندارد و درمانهای موجود عمدتاً با هدف کند کردن پیشرفت سرطان و افزایش طول عمر بیماران استفاده میشوند. با وجود اثربخشی اولیه برخی داروها، حدود ۲۰ تا ۴۰ درصد بیماران به درمانهای هورمونی پاسخ نمیدهند و بیشتر بیماران نیز در نهایت به مقاومت دارویی مبتلا میشوند.
باودگالوتامید با هدف تخریب مستقیم گیرندههای آندروژن، رویکرد متفاوتی را دنبال میکند و ممکن است برای گروهی از بیمارانی که جهشهای مشخصی در این گیرندهها دارند، گزینه درمانی جدیدی باشد.
عوارض جانبی و محدودیتهای مطالعه
با وجود نتایج امیدوارکننده، شماری از شرکتکنندگان عوارضی مانند تهوع، خستگی، استفراغ و اسهال را گزارش کردند. همچنین این کارآزمایی فاقد گروه کنترل سنتی بود و همه شرکتکنندگان داروی آزمایشی را دریافت کردند؛ بنابراین برای اثبات اثربخشی قطعی آن به مطالعات گستردهتر نیاز است.
پژوهشگران تأکید میکنند کاهش PSA لزوماً به معنای کوچک شدن تومور یا افزایش طول عمر بیمار نیست، هرچند کاهش این نشانگر، پسرفت برخی ضایعات بافت نرم و بهبود درد در تعدادی از بیماران از نشانههای امیدوارکننده پاسخ به درمان بوده است.
شرکت آرویناس اکنون توسعه داروی دیگری به نام ARV-۷۶۶ یا لوکسدگالوتامید را در اولویت قرار داده است. این دارو نیز با سازوکاری مشابه گیرندههای آندروژن را هدف قرار میدهد، اما با هدف کاهش عوارض جانبی طراحی شده است. کارآزمایی بالینی فاز یک و دو این دارو در حال انجام است و تکمیل آن برای ماه مه ۲۰۲۷ برنامهریزی شده است.نتایج مطالعه باودگالوتامید در نشریه علمی Journal of Clinical Oncology منتشر شده است.





