کبد چرب فقط یک بیماری نیست
کبد چرب ممکن است برای همه بیماران پیامدهای یکسانی نداشته باشد. پژوهشگران با بررسی اطلاعات پزشکی هزاران بیمار، پنج زیرگروه از این بیماری را شناسایی کردند که خطر ابتلا به سرطان کبد، نارسایی کبد و بیماری‌های قلبی در آن‌ها متفاوت است؛ یافته‌ای که می‌تواند مسیر تشخیص دقیق‌تر و درمان شخصی‌سازی‌شده را هموار کند.
به گزارش سیناپرس، بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک (MASLD) که پیش‌تر با عنوان کبد چرب غیرالکلی شناخته می‌شد، حدود ۳۰ درصد جمعیت جهان را درگیر کرده است. در این بیماری، چربی در کبد تجمع می‌یابد؛ وضعیتی که ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشد، اما در برخی افراد به آسیب‌های جدی و طولانی‌مدت منجر شود.
تجمع چربی در کبد می‌تواند زمینه‌ساز فیبروز یا ایجاد بافت اسکار در کبد، سیروز و در مراحل پیشرفته نارسایی کبد شود. همچنین این بیماری با افزایش خطر مشکلات قلبی‌عروقی و اختلال عملکرد کلیه ارتباط دارد.
اکنون پژوهشگران کلینیک مایو در آمریکا در مطالعه‌ای جدید پیشنهاد کرده‌اند که این بیماری را نباید صرفاً یک وضعیت واحد در نظر گرفت؛ زیرا بیماران ممکن است از نظر ویژگی‌های زیستی، روند پیشرفت بیماری و خطر عوارض، تفاوت‌های قابل‌توجهی داشته باشند.
پنج زیرگروه با ویژگی‌ها و پیامدهای متفاوت
پژوهشگران برای شناسایی زیرگروه‌های بیماری، اطلاعات پزشکی هزار و ۵۳۲ بیمار را با استفاده از مدل‌سازی محاسباتی بررسی کردند و سپس نتایج را در گروه دیگری شامل سه هزار و ۷۰ بیمار ارزیابی کردند.
در این تحلیل، اطلاعاتی مانند جنسیت، شاخص توده بدنی، نشانگرهای خونی مرتبط با آسیب کبدی و بیماری‌های همراه از جمله فشار خون بالا، چاقی و کلسترول بالا مورد توجه قرار گرفت. پژوهشگران با بررسی الگوهای مشترک، بیماران را در پنج زیرگروه با شناسه‌های C1 تا C5 طبقه‌بندی کردند.
سپس وضعیت بیماران را تا ۱۰ سال پیگیری کردند تا ارتباط این زیرگروه‌ها با پیامدهای احتمالی بیماری مشخص شود.
برای مثال، زیرگروه C1 حدود ۳۰ درصد شرکت‌کنندگان را شامل می‌شد. این گروه عمدتاً از بیماران مسن‌تری تشکیل شده بود که چاق نبودند، اما میزان بروز سرطان کبد و نیاز به پیوند کبد در میان آن‌ها نسبتاً بالا بود.
در مقابل، زیرگروه C5 حدود ۹ درصد شرکت‌کنندگان را در بر می‌گرفت. در این گروه، عوامل ژنتیکی نقش مهمی در خطر ابتلا به بیماری و احتمال بروز عوارض آن داشتند.
در مجموع، زیرگروه‌های شناسایی‌شده از نظر خطر بیماری‌های قلبی، نارسایی کبد، سرطان و نیاز به پیوند کبد با یکدیگر تفاوت داشتند. این نتایج نشان می‌دهد که تشخیص کبد چرب به‌تنهایی ممکن است برای پیش‌بینی دقیق خطرات آینده هر بیمار کافی نباشد.
نقش ژنتیک و بیماری‌های همراه در پیشرفت کبد چرب
یکی از نکات مهم این پژوهش، ترکیب اطلاعات بالینی و ژنتیکی برای شناسایی الگوهای بیماری بود. به گفته پژوهشگران، بررسی هم‌زمان این داده‌ها می‌تواند تفاوت‌هایی را آشکار کند که در ارزیابی‌های معمول پزشکی به‌سادگی قابل شناسایی نیستند.
تحلیل داده‌ها همچنین ارتباط‌هایی میان برخی زیرگروه‌های بیماری و مشکلاتی مانند افسردگی و آپنه خواب، اختلالی که با توقف مکرر تنفس هنگام خواب مشخص می‌شود، نشان داد. این ارتباط‌ها به بررسی‌های بیشتری نیاز دارند، اما بر اهمیت توجه به سلامت عمومی بدن در ارزیابی بیماران مبتلا به کبد چرب تأکید می‌کنند.
آیا درمان کبد چرب در آینده شخصی‌سازی می‌شود؟
پژوهشگران معتقدند تقسیم بیماری به زیرگروه‌های دقیق‌تر می‌تواند در آینده به پزشکان کمک کند تا خطر عوارض را بهتر ارزیابی کنند و درمان‌ها را با ویژگی‌های زیستی و وضعیت سلامت هر بیمار متناسب سازند.
با این حال، این طبقه‌بندی هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و باید در جمعیت‌های بزرگ‌تر و متنوع‌تر بررسی شود. همچنین لازم است مطالعات آینده مشخص کنند که آیا انتخاب درمان بر اساس این زیرگروه‌ها واقعاً می‌تواند پیامدهای سلامت بیماران را بهبود دهد یا خیر.
بنابراین، یافته‌های جدید به معنای اثبات وجود پنج بیماری کاملاً مستقل یا تغییر فوری روش‌های درمانی نیست؛ بلکه گامی در جهت شناخت دقیق‌تر تفاوت‌های میان بیماران مبتلا به کبد چرب و حرکت به سوی پزشکی شخصی‌سازی‌شده به شمار می‌رود.
این پژوهش در نشریه علمی Nature Communications منتشر شده است.
