اگر یک روز برنامهنویسها اعتصاب کنند چه میشود؟
در جهانی که رباتها برای قانونگذاری تظاهرات میکنند و مدلهای زبانی مسائل حلنشدهی ریاضیات را در چند ساعت حل میکنند، هنوز هم این انسانهایی نشسته پشت صفحهکلیدها هستند که تصمیم میگیرند این قدرت چگونه به کار گرفته شود و کجا محدود شود!
به گزارش سیناپرس، چند روز قبل بود که سنگفرشهای ورشو زیر گام رباتهای راهپیما لرزید. اینبار پای هیچ شعار خیالی دربارهی «سهمیهی استراحت پردازنده» در میان نبود؛ رباتهایی انساننما و چهارپا مقابل وزارت امور دیجیتال لهستان صف کشیدند، پرچم تکان دادند و شعارهایی از پیش ضبطشده چون «از محل کار دفاع کنید» و «صبر نکنید، مقررات وضع کنید» سر دادند!
برگزارکنندهی انسانیِ ماجرا، گریگورژ کولیش (مدیر ارشد اطلاعات (CIO) یک شرکت رباتیک و مدیرعامل یک آژانس کاریابی)، هدف را نه مخالفت با فناوری، بلکه هشدار دربارهی جایگزینی انسانها توسط هوش مصنوعی و رباتها عنوان کرد. طنز تلخ ماجرا اینجا بود که رباتهای هشداردهنده را همان شرکتی ساخته بود (دلتا رباتز) که خود بخشی از همین صنعت پرشتاب است؛ و کولیش، مدیرعامل یک آژانس کاریابی، عملاً از زبان ماشینهایی حرف میزد که ممکن است روزی جای مراجعانش را بگیرند!
کریستوف گاوکفسکی، وزیر امور دیجیتال لهستان، شخصاً به دیدار معترضان آمد و از تشکیل «کمیسیون توسعه و امنیت هوش مصنوعی» و سندباکسهای تنظیمگری خبر داد. لهستان همچنین، پس از امضای رئیسجمهور کارول ناوروکی، نخستین کشور اتحادیهی اروپا شد که نهاد ملی نظارت بر بازار هوش مصنوعی را برای اجرای قانون هوش مصنوعی اتحادیه راهاندازی کرد. تصویر رباتی که دربارهی بیکاری هشدار میدهد اما با شعاری ازپیشبرنامهریزیشده، جایی بین اعتراض واقعی و نمایش تبلیغاتی محصول معلق مانده بود و شاید همین ابهام، بامزهترین و در عین حال جدیترین بخش ماجرا باشد.
از قضا، در همین چند روز اخیر خبر دیگری از دنیای هوش مصنوعی هم داغ شد، اوپنایآی اعلام کرد مدل GPT-۵.۶ Sol Ultra با ۶۴ زیرعامل موازی، در چند ساعت اثباتی برای «حدس پوشش دوگانهی دوری»، مسئلهای در نظریهی گراف که نزدیک به پنجاه سال حلنشده مانده بود، ارائه کرد. توماس بلوم، ریاضیدان، اگرچه آن را «زیبا» خواند، اما یادآور شد ارجاعات به کارهای پیشین در آن دیده نمیشود.
این دستاورد، در کنار تصویر رباتهای معترض، تناقضی آشنا را دوباره پیش چشم میآورد: هوش مصنوعی میتواند در یک ساعت کاری را انجام دهد که نسلها ریاضیدان از پساش برنیامدند، اما هنوز به انسانی نیاز دارد که چارچوب قانونی، زیرساخت، و حتی همان پرسش درست را برایش بسازد.
حالا بیایید فرض شوخیِ قدیمی برنامهنویسها را جدی بگیریم: یک روز، همهی مهندسان نرمافزار دنیا مانیتورها را خاموش کنند و با پلاکارد «تا رفع باگ سراسری برنمیگردیم» به خیابان بیایند. چه اتفاقی میافتد؟ برخلاف تصویر رمانتیکِ خاموشی ناگهانی صفحهنمایشها، فاجعه آرامآرام و از لایههای نامرئی شروع میشود.
همان روز اول، دیپلویهای خودکار و پایپلاینهای CI/CD همچنان کار میکنند، چون اینها از پیش برنامهریزی شدهاند؛ اما اولین باگ کوچکی که در تولید سر بزند، بیجواب میماند.
روز دوم، گواهینامههای امنیتی (SSL) که باید تمدید شوند، منقضی میشوند و سایتها یکییکی پیام «اتصال شما امن نیست» نشان میدهند. روز سوم، سرورهایی که نیاز به مقیاسگذاری خودکار دارند اما آستانههای تعریفشده برایشان کافی نیست، زیر بار ترافیک میخوابند.
تا پایان هفته، بانکها، بیمارستانها، فرودگاهها و همان دستیارهای هوش مصنوعی که قرار بود جای برنامهنویسها را بگیرند، همگی روی زیرساختی میلنگند که دیگر کسی نگهش نمیدارد چون حتی مدلهایی مثل GPT-۵.۶ Sol Ultra، با همهی نبوغش در اثبات قضیههای ریاضی، بلد نیست کارت گرافیکی دودگرفته را عوض کند یا سرور بهخطرافتاده را پچ امنیتی بزند.
نکتهی ظریفتر این است که اعتصاب برنامهنویسها، برخلاف تجمع رباتهای ورشو، هیچ شعار از پیش ضبطشدهای نیاز ندارد؛ چون آنها همان کسانیاند که شعارها، سیستمها، و حتی همان رباتهای معترض را کدنویسی کردهاند.
اگر رباتهای دلتا رباتز یک روز واقعاً تصمیم بگیرند مقابل وزارتخانهای بایستند، این تصمیم را کسی نوشته که همین امروز شاید پشت میزش نشسته و با چشمانی خسته دنبال یک نقطهویرگول گمشده میگردد. به همین دلیل، اعتصاب واقعی برنامهنویسها بیشتر شبیه خاموش شدن سیستم عصبی تمدن دیجیتال است تا یک تظاهرات خیابانی معمولی؛ نه صدایی از بلندگو پخش میشود، نه پرچمی تکان میخورد، فقط رفتهرفته چیزهایی که باورشان داشتیم «خودکار» است، از کار میافتند.
به نقل از ایسنا، شاید همین مقایسه بهترین هدیهی روز برنامهنویس باشد: در جهانی که رباتها برای قانونگذاری تظاهرات میکنند و مدلهای زبانی مسائل نیمقرنی را در یک ساعت حل میکنند، هنوز این انسانهایی پشت صفحهکلیدها هستند که تصمیم میگیرند این قدرت چگونه به کار گرفته شود، کجا محدود شود، و چه زمانی باید کل بانک اطلاعاتی را فرمت نکرد و بهجایش، صبورانه، همان یک خط کد خراب را پیدا کرد. تبریک به همهی آنها که تمدن دیجیتال را نه با شعار، بلکه با کامیتهای پشت سر هم، سرپا نگه داشتهاند.
پ.ن: روز دویست و پنجاه و ششم هر سال، ۱۳ سپتامبر (معادل عدد ۱۰۰ در مبنای شانزده) در جهان، به عنوان روز برنامهنویس شناخته میشود. عدد ۲۵۶ بالاترین عدد دودویی در بین ۳۶۵ روز سال است که ارزش ویژهای بین برنامهنویسان دارد.
