ذخیره سلولهای بنیادی خون قاعدگی؛ سرمایهای برای درمانهای آینده
معاون پژوهش و فناوری پژوهشگاه ابنسینا با اشاره به ظرفیتهای سلولهای بنیادی مشتق از خون قاعدگی بانوان، این سلولها را منبعی در دسترس، غیرتهاجمی و امیدوارکننده برای توسعه درمانهای نوین دانست و تاکید کرد که با وجود نتایج امیدوارکننده پژوهشها، نباید انتظار داشت ذخیرهسازی این سلولها به معنای تضمین درمان بیماریها در آینده باشد.
به گزارش سیناپرس، سلولهای بنیادی طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین محورهای پزشکی بازساختی تبدیل شدهاند و امیدهای تازهای برای درمان بیماریهای مختلف ایجاد کردهاند. در میان منابع گوناگون استخراج این سلولها، خون قاعدگی بانوان به دلیل دسترسی آسان، نمونهگیری غیرتهاجمی و قابلیت نگهداری طولانیمدت، توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است.
مطالعات گوناگون نشان میدهد این سلولها علاوه بر حوزه ناباروری، ظرفیت بالقوهای برای درمان طیف وسیعی از بیماریها دارند و به همین دلیل تحقیقات درباره آنها در مراکز علمی جهان و ایران با سرعت در حال گسترش است.
دکتر رامین قهرمانزاده، معاون پژوهش و فناوری پژوهشگاه ابنسینا در این خصوص به خبرنگار سیناپرس گفت: سلولهای بنیادی در دهههای اخیر انقلابی در پزشکی ایجاد کردهاند. این سلولها توانایی تقسیم و تبدیل شدن به انواع سلولهای دیگر مانند سلولهای رحم یا تخمدان را دارند و از منابعی مانند مغز استخوان، خون بند ناف، بافت چربی و خون قاعدگی بانوان استخراج میشوند که هر کدام محدودیتها و ویژگیهای خاص خود را دارند؛ استفاده از این سلولها و تحقیقات به روی آنها بیش از یک دهه است که مورد توجه محققان و پژوشگران این پژوهشگاه قرار گرفته و مقالات متعددی در این زمینه منتشر شده است.
وی با اشاره به مزایای سلولهای بنیادی مشتق از خون قاعدگی افزود: استخراج سلولهای بنیادی از منابع مختلف گاهی محدودیت داشته و معایبی نیز به همراه دارد. به عنوان مثال استخراج سلول از مغز استخوان روشی تهاجمی و همراه با درد است و سلولهای خون بند ناف نیز تنها هنگام تولد نوزاد قابل جمعآوری هستند؛ اما سلولهای بنیادی خون قاعدگی به صورت ماهانه در دسترس بوده، نمونهگیری از آنها بدون درد و غیرتهاجمی است و با پیشرفت فناوری، فرآیند جمعآوری آنها نیز سادهتر شده است.
قهرمانزاده درباره اهمیت ذخیرهسازی این سلولها گفت: نتایج تحقیقات نشان میدهد این سلولها علاوه بر درمان بیماریهای مرتبط با ناباروری، ظرفیت استفاده در درمان بیماریهای دیگر را نیز دارند. همچنین با بهرهگیری از فناوریهای نوین انجماد و نگهداری، امکان ذخیرهسازی طولانیمدت آنها بدون کاهش کارایی فراهم شده است و انتظار میرود در آینده دامنه کاربرد درمانی آنها گسترش یابد.
وی ادامه داد: در برخی بیماریها نیز مشخص شده است که سلولهای یک فرد میتواند برای اعضای خانواده او نیز کاربرد درمانی داشته باشد و همین موضوع اهمیت ذخیرهسازی این سلولها را دوچندان میکند.
معاون پژوهش و فناوری پژوهشگاه ابنسینا در پاسخ به یکی از باورهای نادرست درباره این سلولها نیز تصریح کرد: مهمترین تصور اشتباه این است که ذخیره خون قاعدگی به معنای تضمین درمان بسیاری از بیماریها در آینده است؛ در حالی که شواهد علمی موجود چنین ادعایی را تایید نمیکند.
وی خاطرنشان کرد: اگرچه سلولهای بنیادی خون قاعدگی ظرفیت بالایی برای پژوهش و توسعه درمانهای نوین دارند، اما بخش قابل توجهی از کاربردهای آنها هنوز در مرحله مطالعات آزمایشگاهی یا کارآزماییهای بالینی قرار دارد و درمانهای استاندارد مبتنی بر این سلولها در حال حاضر محدود است.
وی در پایان یادآورشد: همچنین تاکنون هیچ سازمان معتبر پزشکی عدد مشخصی برای احتمال استفاده از این سلولها ارائه نکرده است بنابراین هر ادعایی درمورد درصد موفقیت آن پشتوانه علمی قابل اتکایی ندارد. احتمال استفاده از آن نیز در آینده ممکن است با پیشرفت پزشکی بازساختی و تایید درمانهای جدید افزایش یابد اما زمان یا میزان این افزایش قابل پیشبینی نیست.
خبرنگار: فرزانه صدقی
