جهش تولید انرژیهای تجدیدپذیر از رشد تقاضای جهانی برق
به گزارش سیناپرس، انرژیهای پاک در سال ۲۰۲۵ میلادی برای نخستینبار موفق شدند بیش از افزایش تقاضای برق در جهان، تولید داشته باشند. رشد خیرهکننده انرژی خورشیدی در چین و هند، محرک اصلی این دستاورد تاریخی بوده است.
یک تحلیل تازه از وضعیت برق جهان نشان میدهد که انرژیهای تجدیدپذیر در سال ۲۰۲۵ میلادی برای اولینبار در عصر حاضر، توانستهاند بیش از افزایش تقاضای جهانی برق، تولید داشته باشند.
اندیشکده انرژی اِمبِر (Ember) دادههای ۲۱۵ کشور را بررسی کرده است. بر اساس این گزارش، تولید برق پاک در سال ۲۰۲۵ میلادی با ۸۸۷ تراواتساعت افزایش همراه بود. این رقم از رشد ۸۴۹ تراواتساعتی تقاضای جهانی برق فراتر رفته است.
برای درک بهتر اعداد، ۸۸۷ تراواتساعت تقریباً معادل دو برابر مصرف برق سالانه آلمان است.
سهم تجدیدپذیرها از یکسوم گذشت
انرژیهای تجدیدپذیر شامل خورشیدی، بادی، برقآبی و سایر منابع پاک، برای نخستینبار به بیش از یکسوم از کل سبد انرژی برق جهان رسیدند. این میزان با رشد ۳۳.۸ درصدی به رقم ۱۰,۷۳۰ تراواتساعت افزایش یافته است.
این خبر امیدوارکننده در شرایطی منتشر میشود که جهان با بحران تغییرات اقلیمی ناشی از سوزاندن سوختهای فسیلی مانند زغالسنگ، نفت و گاز دستوپنجه نرم میکند. این تحلیل همچنین در میانه بحران جهانی انرژی که بر اثر حمله آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران تشدید شده است، بسیار بهموقع ارزیابی میشود.
کاهش بیسابقه سهم زغالسنگ
در یک رخداد تاریخی دیگر، سهم نیروگاههای زغالسنگ در تولید برق جهان برای نخستینبار به کمتر از یکسوم کل تولید کاهش یافت. تولید برق از زغالسنگ در سال ۲۰۲۵ میلادی با کاهش ۶۳ تراواتساعتی (حدود ۰.۶ درصد) به ۱۰ هزار و ۴۷۶ تراواتساعت رسید.
نیکلاس فولگام (Nicolas Fulghum)، تحلیلگر ارشد دادههای امبر و نویسنده اصلی گزارش، در این زمینه گفت: به مدت چند دهه، هر افزایش جدید در تقاضای برق به معنای رشد تولید سوختهای فسیلی بود. اکنون این دوران به پایان رسیده است.
وی افزود: نقاط عطفی مانند فراتر رفتن تجدیدپذیرها از زغالسنگ، مهم هستند، اما همه ماجرا را بیان نمیکنند. تفاوت بزرگ با ۱۰ تا ۱۵ سال پیش که دولتها وعده توسعه تجدیدپذیرها را میدادند، این است که امروز این وعدهها بسیار باورپذیرتر شدهاند.
رقابت تنگاتنگ انرژی خورشیدی و بادی با انرژی هستهای
انرژی خورشیدی که در سال ۲۰۲۵ میلادی رشد ۳۰ درصدی داشت، بهتنهایی پاسخگوی سهچهارم افزایش خالص تقاضای برق در جهان بود. این رقم در ترکیب با انرژی بادی به ۹۹ درصد افزایش تقاضا میرسد.
هرچند سال گذشته برای نخستینبار انرژی خورشیدی در جهان از انرژی بادی پیشی گرفت و به رقیب جدی انرژی هستهای تبدیل شد، اما امبر پیشبینی میکند که این دو منبع تجدیدپذیر در سال جاری از انرژی هستهای نیز جلو بزنند.
در همین حال، تولید برق از سوختهای فسیلی عملاً متوقف شده است. این تولید در سال ۲۰۲۵ میلادی حدود ۰.۲ درصد (معادل ۳۸ تراواتساعت) کاهش یافت. به این ترتیب، سال گذشته یکی از معدود سالهایی در قرن جاری است که تولید فسیلی افزایش نیافته است.
رشد همزمان باتریهای ذخیرهساز
از سوی دیگر، افزایش چشمگیر انرژی خورشیدی در جهان با رشد ظرفیت باتریهای ذخیرهساز همراه بوده است. هزینه باتریها در سال ۲۰۲۵ میلادی حدود ۴۵ درصد کاهش یافت. همزمان، ظرفیت ذخیرهسازی نیز ۴۶ درصد رشد کرد.
امبر تخمین میزند که در سال گذشته به اندازه کافی باتری نصب شده تا ۱۴ درصد از برق تولیدی خورشیدی را از ساعات میانی روز به سایر ساعات منتقل کند. این مسئله برای استفاده از انرژی خورشیدی فراتر از ساعات روز، بسیار حیاتی است.
فولگام در ادامه گفت: با وجود رشد شتابان تقاضای برق ناشی از توسعه خودروهای برقی، پمپهای حرارتی و برقیسازی بخش صنعت، انرژی پاک میتواند به طور ساختاری پاسخگوی این افزایش تقاضا در چند سال آینده باشد. پیشبینی میشود که پس از آن، منحنی تغییر کند و میزان سوختهای فسیلی کاهش یابد؛ این یک تغییر آشکار نسبت به چند دهه گذشته است.
تأثیر منطقهای؛ چین و هند در مسیر کاهش تولید سوخت فسیلی
سال گذشته برای اولینبار در این قرن، چین و هند که از دیرباز از تولیدکنندگان عمده برق فسیلی بودند، کاهش تولید سوخت فسیلی را تجربه کردند. در چین این کاهش ۰.۹ درصدی (۵۶ تراواتساعت) و در هند ۳.۳ درصدی (۵۶ تراواتساعت) بود.
فولگام گفت: این کشورها اکنون به طور جدی راهبرد تنوعبخشی را از طریق افزودن تجدیدپذیرها به سبد انرژی خود دنبال میکنند. همین منابع امروز بزرگترین محرک تغییر در سامانه برق آنها هستند.
چین، پیشتاز جهانی انرژی خورشیدی است و بیش از نیمی از رشد جهانی در ظرفیت و تولید خورشیدی را در سال گذشته به خود اختصاص داده است. همچنین بیشترین افزایش تولید انرژی بادی جهان (۱۳۸ تراواتساعت) مربوط به چین بوده است.
هند نیز رکورد افزایش تولید خورشیدی و بادی را به همراه تولید قوی برقآبی تجربه کرد. برخلاف سالهای گذشته که افزایش تولید فسیلی ناشی از بهبود اقتصادی پس از همهگیری بود، هند در سال ۲۰۲۵ میلادی رشد تقاضای کمتر از میانگین را ثبت کرد.
آمریکا و اروپا نیز به ترتیب ۸۵ و ۶۰ تراواتساعت برق خورشیدی اضافه کردند، در حالی که سوختهای فسیلی افزایش اندکی داشتند.
تأثیر سیاستها و تنشها بر گذار انرژی
با اینکه دولت دونالد ترامپ فشارهایی را بر رهبران صنایع برای افزایش تولید زغالسنگ، نفت و گاز وارد کرده و حمایت از تجدیدپذیرها را کاهش داده است؛ اما در اروپا تولید فسیلی روند نزولی دارد. این تحلیل نشان میدهد که با وجود حملات به انرژی پاک در آمریکا و چالشهای ناشی از درگیریهای نظامی، گذار انرژی در جهان همچنان در حال پیشرفت است.
به نقل از ایرنا، الکسیس آبرامسون (Alexis Abramson)، رئیس دانشکده اقلیم دانشگاه کلمبیا (که در این مطالعه نقشی نداشت)، در این زمینه گفت: نوسانات شدید قیمت نفت، اهمیت توجه به امنیت ملی و توسعه منابع انرژی تجدیدپذیر، که به کشورهای دیگر وابسته نیستند، را دوچندان کرده است.
وی افزود: ما واقعاً از این آستانه مهم عبور کردهایم که انرژی پاک اکنون میتواند به صورت اقتصادی پاسخگوی افزایش تقاضا باشد و همزمان به امنیت ملی نیز کمک کند. چالش بعدی این است که این موفقیت را به کاهش مستمر مصرف سوخت فسیلی تبدیل کنیم. این یک گام بزرگ در مسیر درست است.
