رشد ۱۴ درصدی «فارسی» به عنوان زبان علم دنیا
دکتر محمدجواد دهقانی با اعلام این خبر اظهار کرد: بر اساس اطلاعات مستخرج از پایگاه استنادی اسکوپوس در سال ۲۰۱۶ میلادی تعداد ۱۸۰۳ مدرک به زبان فارسی در این پایگاه نمایهسازی شده است. در سال ۲۰۱۵ میلادی تعداد این دسته از مقالات ۱۵۷۹ مورد بود. رشد تعداد مقالاتی که در سال ۲۰۱۶ میلادی در این پایگاه ثبت است، نسبت به سال ۲۰۱۵ میلادی بیانگر رشد ۱۴ درصدی زبان فارسی به عنوان زبان علم دنیا است. بر این اساس کمیت تولید علم به زبان فارسی با هفت پله ارتقا از رتبه ۲۲ در سال ۲۰۱۲ به رتبه ۱۵ در سال ۲۰۱۶ میلادی در میان سایر زبانهای دنیا رسیده است.
دهقانی افزود: مقام معظم رهبری همواره استفاده از پیشرفت علمی برای گسترش و نفوذ زبان فارسی را مورد تاکید قرار داده و در نقشه جامع علمی کشور نیز ارتقای جایگاه زبان فارسی در بین زبانهای بینالمللی علمی مد نظر قرار گرفته شده است. در این نقشه اقدامات مختلفی برای رسیدن به این هدف برشمرده شده است که شامل افزایش پذیرش دانشجویان خارجی، نگارش مقالات علمی تخصصی به زبان روان فارسی، تاسیس رشتههای زبان فارسی در دانشگاههای مختلف دنیا و توسعه و ابداع روشهای سهل و سریع فارسیآموزی میشوند.
وی گفت: در سال ۲۰۰۱ میلادی تنها ۴۲ مقاله به زبان فارسی در پایگاه استنادی اسکوپوس نمایهسازی شده بود. این رقم در سال ۲۰۱۰ به ۵۰۳ مورد و در سال ۲۰۱۵ به ۱۵۷۹ و در سال ۲۰۱۶ میلادی به میزان ۱۸۰۳ مورد افزایش یافته است. به طور کلی در سالهای اخیر روند بینالمللی شدن زبان فارسی سرعت گرفته است، بنحوی که به طور متوسط در دوره چهار سال اخیر حدود ۱۷۰۰ مقاله به زبان فارسی در این پایگاه نمایهسازی شده است.
سرپرست ISC افزود: هر چند تعداد مقالاتی که در پایگاه استنادی اسکوپوس به زبان فارسی نمایهسازی شده، افزایش یافته است، اما باید در نظر داشت که میزان تولید علم دنیا نیز در طول سالهای گذشته افزایش یافته است. در سال ۲۰۰۰ میلادی حدود یک میلیون و ۲۸۰ هزار مقاله در این پایگاه نمایهسازی شده بود که این مقدار در سال ۲۰۱۶ میلادی به حدود دو میلیون و ۷۸۰ هزار مدرک رسیده است.
دهقانی تصریح کرد: سهم زبان فارسی از کل تولید علم دنیا در سال ۲۰۰۱ میلادی بسیار اندک و برابر با ۰.۰۰۳ درصد بود که در سال ۲۰۱۰ به ۰.۰۲۱ درصد افزایش یافت؛ این میزان در سال ۲۰۱۵ به ۰.۰۵۶ درصد و در سال ۲۰۱۶ میلادی به ۰.۰۶۵ درصد ارتقاء پیدا کرده است. نباید نادیده گرفت که تقریباً سهم زبانهای غیرانگلیسی زبان در مقایسه با زبان انگلیسی از کل تولید علم بینالملل اندک است و از سهم زبان انگلیسی در طی ۱۰ سال گذشته نه تنها کاسته نشده ، بلکه این سهم افزایش نیز یافته است.
وی خاطر نشان کرد: در سال ۲۰۱۰ میلادی از کل تولید علم دنیا ۸۹ درصد به زبان انگیسی تولید شده، اما این میزان در سال ۲۰۱۶ به ۹۲ درصد افزایش یافته است. زبان چینی دومین زبان علمی دنیا است و به طور متوسط ۴ درصد تولید علم دنیا به زبان چینی است. زبان اسپانیایی و آلمانی بعد از زبان چینی رتبههای بعدی را در اختیار دارند. همچنین در سالهای اخیر سهم زبانهای نروژی، کورواتی، اوکراینی، مجارستانی، اسلوونی، اسلواکی، بوسنی، لیتوانیایی، فنلاندی و دانمارکی از زبان فارسی کمتر شده است.
دهقانی گفت: علیرغم رشد زبان فارسی به عنوان زبان علم بینالملل، لازم است با بهرهبرداری از فضای تعامل بینالمللی ایجاد شده کشور به نحو موثری برای ایجاد و گسترش کرسیهای زبان فارسی در دانشگاههای معتبر دنیا با توجه به سیاستهای کلان علم وفناوری ابلاغی مقام معظم رهبری و نیز نقشه جامع علمی کشور اقدام شود. علاوه بر اتخاذ سیاستهای حمایتی یکی از راههای مناسب عملی برای گسترش زبان فارسی سرمایهگذاری در صنعت نشر حرفهای و حمایت نشریات و کنفرانسهای علمی فارسی به عنوان زبان علم است. بازار نشر علم دنیا یک بازار انحصاری بوده به گونهای که تنها ۷ ناشر بینالمللی بیش از ۵۰ درصد مقالات دنیا را منتشر میکنند، بنابراین توسعه زبان فارسی به عنوان زبان علم بینالمللی نیازمند سرمایهگذاری، برنامهریزی، آموزش و تشویق مؤلفههای اثرگذار در نشر علم است.
