افزایش نیاز به آب برای کاشت زعفران تا سال 2040
زعفران به عنوان محصول استراتژیک استان خراسان از اهمیت بالایی در توسعه کشاورزی برخوردار است و به همین دلیل نیز بررسی اثرات پدیده های مختلف بر عملکرد این محصول بسیار حیاتی خواهد بود. از جمله این پدیده ها اثرات تغییر اقلیم است که به طور مستقیم اثراتی روی پارامترهای اقلیمی خواهد گذاشت.
میانگین نیاز آبی زعفران در استان خراسان روند افزایشی به خود خواهد گرفت؛ به طوری که از 52/425 میلی متر به 61/487 میلی متر در سال خواهد رسید. به طور کلی، تغییر اقلیم اثرات منفی روی نیاز آبی زعفران در استان خواهد داشت که پراکنش این افزایش در مناطق مختلف استان متفاوت است.
به منظور بررسی اثرات تغییر اقلیم روی نیاز آبی زعفران، از خروجی چهار مدل اقلیمی شناخته شده با نام های CGCMT47، ECHAM50M، ECHO_G و HADGEM1 استفاده شد که این استفاده تحت سناریوهای A1B، A2، B1 صورت پذیرفت که همگی آنها متعلق به پایگاه داده های استانداردی با نام CCCMA هستند.
پارامترهای اقلیمی نظیر بارش و متوسط درجه حرارت ماهانه طی سال های 2014-1992 و 2040-2014 میلادی به ترتیب به عنوان دوره پایه و دوره آینده از این پایگاه داده استخراج شد. برای محاسبه نیاز آبی زعفران از روش تورنت وایت بهره گرفته شد.
به منظور تعیین دقت مدل های اقلیمی، هم بستگی میان آمار مشاهداتی و خروجی مدل های اقلیمی انجام شد که نتایج نشان داد که مدل CGCMT47 تحت سناریوی A1B از دقت بالاتری نسبت به سایر مدل ها برخوردار است. هم چنین مشخص شد که تمامی مناطق مستعد استان در کشت زعفران در سال 2040 میلادی با افزایش نیاز آبی مواجه خواهند شد.
به طور کلی، میانگین افزایش نیاز آبی در استان در انتهای فصل کشت در سال 2040 میلادی برابر با 67 میلی متر پیش بینی شد. شهر بیرجند با 95 میلی متر افزایش نیاز آبی، بیشترین تغییرات را در میان شهرهای استان داشته است. هم چنین شهرستان قائن که قطب تولید زعفران استان به شمار می رود، با افزایش 40 میلی متری مواجه خواهد شد.
میانگین نیاز آبی زعفران در استان خراسان روند افزایشی به خود خواهد گرفت؛ به طوری که از 52/425 میلی متر به 61/487 میلی متر در سال خواهد رسید. به طور کلی، تغییر اقلیم اثرات منفی روی نیاز آبی زعفران در استان خواهد داشت که پراکنش این افزایش در مناطق مختلف استان متفاوت است. اتخاذ راهکارهای کاهش اثرات تغییر اقلیم و سازگاری با شرایط اقلیمی می تواند برای تخفیف اثرات مدنظر قرار گیرد.
منبع: احمد جعفرزاده، عباس خاشعی سیوکی و علی شهیدی، 1394. مدل سازی اثرات تغییر اقلیم روی نیاز آبی زعفران در خراسان جنوبی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، دو فصلنامه پژوهش های زعفران، سال سوم، شماره 2.