افسردگی بعد از زایمان از علائم تا درمان

الهه خرازیان در گفتگو با خبرگزاری سیناپرس اظهار کرد: اختلالات روانی پس از زایمان، از جمله افسردگی پس از زایمان در صورت بروز،  مشکلاتی را برای مادر، نوزاد و سایر افراد خانواده ایجاد می­کند و چنین وضعیتی ممکن است بر میزان دلبستگی مادر، نوزاد و سایر روابط خانوادگی تاثیر گذاشته و حتی تهدیدی برای امنیت و سلامت مادر، نوزاد و سایر فرزندان باشد.
وی اضافه کرد: امروزه افسردگی یکی از شایع ترین اختلالات و معضل عمومی زندگی بشر، محسوب می شود و تقریبا در همه ی کشورها و فرهنگ ها دیده می شود.

زنان دو برابر بیشتر از مردان افسرده می شوند

وی تصریح کرد: مطالعات مختلف نشان می دهد که زنان دو برابر بیشتر از مردان افسرده می شوند  و عوامل تنش زایی از جمله زایمان، عادت ماهیانه، تفاوتهای هورمونی، مهارتهای ناکافی اجتماعی و تفاوت فشارهای روانی­ اجتماعی مردان و زنان را در بروز آن دخیل می دانند.
خرازیان یادآور شد: نوعی از افسردگی که گاهی ممکن است بعد از تولد نوزاد در برخی مادرها به وجود بیاید، افسردگی پس از زایمان نامیده می‌شود که احتمال ابتلا به این افسردگی در حدود ۱۵ درصد است و این افسردگی معمولاً در طول چند هفته تا چند ماه ابتدایی بعد از تولد نوزاد ایجاد می‌شود و درصورتی‌‌که درمان نشود می‌تواند بیشتر از یک سال ادامه داشته باشد، اما در صورت تشخیص و درمان به موقع، بهبود شما سریع‌تر خواهد بود.
وی ادامه داد: حاملگی و زایمان با تغییرات روانشناختی و فیزیولوژیک بسیار مهمی همراه است که گاهی منجر به تغییرات پاتولوژیک و بروز اختلالات روانی می شود.
وی با بیان اینکه هنوز علت این بیماری شناخته نشده است، خاطرنشان کرد: از چند جهت افسردگی پس از زایمان مورد بررسی قرار گرفته است که شامل عوامل زیستی نظیر علل هورمونی مثل افت ناگهانی غلظت استروژن و افزایش دفع ادراری کورتیزول، ناقل های عصبی و نظریه های ژنتیکی، عوامل روانی نظیر نظریه های شخصیت و عوامل اجتماعی نظیر حمایتهای اجتماعی، تنش های زندگی، فرهنگ و میزان آمادگی جهت تولد نوزادهستند.
این روانشناس یادآور شد: برخی از زنان ممکن است به نوعی احساس کنند که مسئول ابتلا به افسردگی پس از زایمان هستند، اما افسردگی به دلیل انجام دادن یا انجام ندادن کاری رخ نمی‌دهد.
وی گفت: عوامل دیگری که به زیاد شدن احتمال افسردگی پس از زایمان کمک می‌کند شامل خستگی جسمی پس از زایمان، تلاش برای تطبیق عاطفی خودتان با مادر شدن و محرومیت از خواب و بی‌خوابی‌های مداوم است.

علائم افسردگی بعد از زایمان

وی به علائم افسردگی اشاره کرد و افزود: افسردگی بعد از زایمان در خانم ها بعد از تولد فرزندشان ایجاد می شود که در این حالت احساس غم و اندوه شدید، پوچی یا ناامیدی، احساس برانگیختگی و خشم دیده می شود.
خرازیان ادامه داد: گریه کردن مداوم یا بیشتر وقت‌ها قرار داشتن در آستانۀ گریه و بی‌علاقگی یا لذت نبردن از فعالیت‌ها و سرگرمی‌های معمول خود، دشواری در به خواب رفتن در آغاز شب یا مشکل در بیدار ماندن طی روز  را دارند همچنین در این افراد از دست دادن اشتها یا خوردن بیش از حد غذا را میبینیم.
وی تصریح کرد: حس بی‌ارزش بودن زندگی و ناتوانی در کنار آمدن با مسائل  یا داشتن افکار منفی در مورد خود از دیر علائم افسردگی بعد از زایمان محسوب می  شود همچنین  ممکن است ترس از تنها ماندن با کودک و داشتن رویاهایی در مورد آسیب دیدن کودک، مشکل در تمرکز یا تصمیم‌گیری، بی‌علاقگی یا بی توجهی به کودک و ناتوانی در مراقبت از کودک و در آخر احساس خستگی شدید و رخوت از دیگر علائم این بیماری محسوب می شود.
وی ادامه داد: اگر هر کدام از موارد بالا را در خود مشاهده کرده‌اید، لازم است خیلی زود از همسرتان یا یکی از اطرافیان خود کمک بخواهید یا بهتر است با پزشک خود تماس بگیرید تا برای درمان افسردگی پس از زایمان مورد بررسی قرار بگیرید.
وی به اهمیت نقش همسر در درمان افسردگی پس از زایمان اشاره کرد و گفت: در طول دورانی که مادر نوزاد مبتلا به افسردگی است، میزان توجه همسر و در واقع پدر نوزاد، همچنین نوع محبت کردن و ابراز احساسات مثبت و نوازش کردن همسر و یا کمک کردن پدر در انجام کارهای نوزاد مثل غذا دادن، تعویض کردن لباس، حمام بردن و سایر مصادیق می تواند به ایجاد روحیه مثبت در مادر کمک کند.
این روانشناس تاکید کرد: مهم ترین کمک برای وی، این است که همیشه در کنارش باشید، به او گوش دهید، صبور باشید و با او بنشینید، بدون تلویزیون، بدون بچه ها، بدون دغدغه های روزانه، فقط شما و او باشید.
وی ادامه داد: بگذارید بداند و حس کند که همچنان در کنارش هستید و دوستش دارید.دخالت همسر در تصمیماتی درباره مراقبت از کودکان، تغذیه با شیر مادر و غیره ممکن است او را ناراحت کند، ممکن است حساس باشند.
وی با بیان اینکه تولد فرزند یک اتفاق تازه در زندگی  است، خاطرنشان کرد: داشتن یک کودک زیبا، خوشحال کننده و هیجان انگیز است همچنین در کنار این زیبایی ها پر از مسئولیت است و همین موضوع است  که مادر را پر از احساسات و هیجانات متفاوت می کند و کنار هیجانات می توانیم سطح هورمون و افکار و تغییر شرایط زندگی مادر و عدم انعطاف پذیری یا تاب آوری مادر را متذکر  شویم.
وی به اهمیت  سابقه بیماری افسردگی در گذشته یا در خانواده فرد اشاره کرد و گفت: در صورتیکه فردی سابقه خانوادگی افسردگی را داشته باشند مستعد ابتلا به افسردگی پس از زایمان خواهند بود.
خرازیان خاطرنشا کرد: شاید نتوانیم دقیقا احساسات مادر را درک کنیم اما متوجه می شویم  که او در شرایط سختی قرار دارد و  او ممکن است در تمام روز غمگین باشد و بی وقفه گریه کند و شاید بگوید که آنقدرها مادر خوب و توانمندی نیست با اینکه بارها به او اطمینان داده اید که او یک مادر خوب و شایسته است و ممکن است با خشونت رفتار کند، عصبانی باشد و یا آرامش نداشته باشد.

درمان افسردگی

وی به مرحله درمان افسردگی پس از زایمان اشاره و خاطرنشان کرد: لازم است بدانید که این بیماری تا حد بسیار زیادی قابل درمان است، بنابراین لازم نیست که بترسید یا دلهره داشته باشید چرا که درمان افسردگی پس از زایمان اغلب با روان‌درمانی و یا دارو درمانی و یا هر دو راهکار، انجام می‌شود.
این روانشناس یادآور شد: درمان، برای فرد بیمار حمایتی را فراهم می‌کند که از فرو رفتن به افسردگی عمیق جلوگیری شود همچنین داشتن مشاور یا پزشکی که شرایط برایش قابل درک باشد، می‌تواند کمک کند  و فرد کمتر احساس تنهایی کند و به این ترتیب  با درمان افسردگی، مادر راحت‌تر می‌تواند با کودک خود ارتباط برقرار کند و قادر به مراقبت بهتری از کودک خواهد بود.
وی بهترین راه برای درمان افسردگی را کمک گرفتن از یک مشاور و روانشناس دانست و گفت: راهکارهایی برای مراقبت از خود در طول بهبود از افسردگی وجود دارد که یک روانشناس در این شرایط به بهترین شکل می تواند فرد را راهنمایی کند.
خرازیان گفت: راهکارهایی برای مراقبت از خودتان در طول بهبود از افسردگی نیز وجود دارد که بهتر است با آنها آشنا باشید و  شروع به انجام دادن آنها کنید، به عنوان مثال با خودتان مهربان باشید،از دیگران کمک بگیرید،انتظارات واقع‌بینانه‌ای از خودتان داشته باشید، احساسات خود را بیان کنید، به خودتان برسید، کمی استراحت کنید،از منزوی بودن و گوشه‌گیری اجتناب کنید.
وی در پایان توصیه کرد: حالا که مادر هستید به این فکر کنید که شما به جز مادر شدن نقش های دیگری هم دارید، کمی آسوده و رها باشید به خودتان و دیگران سخت نگیرید همچنین به عنوان یک چالش به مادر شدن نگاه کنید نه به عنوان یک بحران یا مشکل، همچنین به یاد داشته باشید که مراقبت از  کودک مستلزم مراقبت از خودتان است.
گزارش: زهرا فرامرزدوست