عقل و کرامت انسانی، مدنظر سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

دین اسلام، راهنمای انسان به سوی حیات طیبه و زیست سالم و موفق فردی و اجتماعی و برنامه آبادانی و دستیابی به سعادت دنیا و آخرت و نیل به تمدن و تعالی بر پایه ایمان به مبدأ و معاد و پایبندی به آموزه‌های وحیانی عملی است.

سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت نیز بر علم، معنویت و عدالت به صورت همزمان و هم‌عنان تاکید دارد. تاکیدی که منشاء و زیربنایش رهنمودهای تمدنی اسلام است و وجه تمایزش از دیگر مکاتب بشری به حساب می آید.

دکتر محسن ابراهیمی در ادامه  گفت: انسان، موجودی «مدنی بالطبع» است که تأمین اقتضائات و خواسته‎های او، در گرو حیات اجتماعی است؛ اما آنچنان که از سخنان استاد شهید مطهری  به دست می‌آید انسان دارای ابعاد مختلف مادی و معنوی است و اصل قرار دادن تأمین هر کدام از خواسته‎های مادی و معنوی او می‌تواند مبنایی برای تشکیل اجتماع باشد.
وی ادامه داد: ابعادی که می‎توان برای وجود انسان تعریف کرد سه مرتبه مادی، حیوانی و عقلانی است. بر اساس این، سیر تکاملی جوامع بشری در طول تاریخ تا تشکیل اجتماع بر اساس نیازها و اقتضائات حیوانی پیش رفته است و با توجه به نقص‌هایی که این مرتبه دارد برای دستیابی به جامعه مطلوب در سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، جامعه باید بر اساس ابعاد و اقتضائات مرتبه عقل و حرکت به‌سوی آن بازتعریف شود. بدین معنا که تأمین نیازهای مادی و حیوانی به‌تنهایی نمی‌تواند مبنایی برای تشکیل جامعه مطلوب در سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت باشد بلکه این اجتماع باید بر اساس نیازها و اقتضائات برترین مرتبه وجودی انسان و توجه به کرامت الهی یعنی عقل انسان شکل بگیرد و ارتباطات اجتماعی بر اساس آن مشخص و معین ‎شود.

ابراهیمی با اشاره به اهداف سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت گفت: با نگاهی به اهداف سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت مشخص می شود تشکیل اجتماع و تنطیم روابط اجتماعی بر اساس مرتبه عقل و کرامت انسان، زیربنایی برای تحقق جامعه مطلوب مدنظر این سند است زیرا ابتنای آن بر ازخودگذشتگی، ایثار و یا چشم پوشیدن از منافع شخصی، از سویی زمینه را برای اجرای ارزش‌های الهی و اسلامی در اجتماع فراهم می‌کند و از سوی دیگر، منجر به تحقق عدالت در اجتماع می‌شود. زیرا چنین اجتماعی گرایش به عدالت و ارزش‌های الهی دارد و تحقق آنها برخواسته از اقتضای خود جامعه است. مثلا در سند الگو ذکر می‌شود برای تحقق جامعه اسلامی، افزون بر دینداری افراد آن باید نظام‌ها و مناسبات اجتماعی و عملکرد کارگزاران بر پایه اصول و ارزش‌های اسلامی استوار باشد.

وی ادامه داد: واضح است که استوار ساختن نظام‌ها و مناسبات اجتماعی بر پایه اصول و ارزش‌های اسلامی، تنها زمانی امکان دارد که اساس اجتماع، بر اساس مرتبه سوم یعنی عقل شکل گرفته باشد اما اگر اجتماع بر اساس دست یافتن به منفعت و یا سود شخصی بنا شود نمی‌توان به شکل مطلوب و کامل، ارزش‌های اسلامی و همچنین عدالت را برقرار ساخت.
این پژوهشگر حوزه فلسفه و علوم اسلامی خاطرنشان کرد: بر اساس این، می‌توان مسیر مشخصی برای تحقق سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت بدین شکل ترسیم کرد که انقلاب اسلامی، سنگ بنای تشکیل این اجتماع است اما تحقق آن، نیازمند توجه مضاعف به متفاوت بودن این اجتماع از دو اجتماع گذشته است و بر اساس این سند مذکور باید مورد بررسی و دقت قرار بگیرد به عبارت دیگر سندی که در جهت تحقق شرایط آرمانی و مطلوب برای اجتماع سوم است و اهداف ذکر شده برای آن به عنوان شاخصی برای تحقق این اجتماع دانسته شود.