آیا جوانسازی کبد میتواند از آلزایمر جلوگیری کند؟

پژوهشگران دریافتهاند: بازگرداندن بخشی از عملکرد سلولهای پیر کبد میتواند به پاکسازی مؤثرتر مواد مضر از خون کمک کند؛ یافتهای که در آزمایش روی موشها با کاهش پروتئین مرتبط با آلزایمر و کلسترول بد همراه بوده است و میتواند مسیر تازهای برای پیشگیری از بیماریهای مغزی و قلبی مرتبط با افزایش سن فراهم کند.
به گزارش سیناپرس، کبد یکی از مهمترین اندامهای بدن در تصفیه خون و دفع مواد زائد است؛ اما با افزایش سن، سلولهای کبدی نیز بخشی از توانایی خود را برای انجام این وظایف از دست میدهند. اکنون پژوهشی جدید نشان میدهد بازگرداندن بخشی از عملکرد این سلولها ممکن است علاوه بر بهبود سلامت کبد، در محافظت از مغز و قلب نیز نقش داشته باشد.
این مطالعه به سرپرستی محققان دانشکده پزشکی کک دانشگاه کالیفرنیای جنوبی انجام شده و نتایج آن در نشریه Journal of Biological Chemistry انتشار یافته است.
پژوهشگران در این تحقیق روی سلولهای پیر کبد تمرکز کردند؛ سلولهایی که با گذشت زمان توانایی کمتری برای خارج کردن مواد مضر از جریان خون دارند. آنها برای بررسی امکان احیای عملکرد این سلولها، از داروی آزمایشی «سیناکیگوات» (Cinaciguat) استفاده کردند؛ ترکیبی که میتواند برخی مسیرهای پیامرسانی سلولی را دوباره فعال کند.
دارویی که عملکرد سلولهای پیر کبد را بهبود داد
محققان این دارو را روی موشهای آزمایشگاهی آزمایش کردند و دریافتند سلولهای پیر کبد پس از دریافت آن، بخشی از ساختار جوانتر خود را بازیافتند و توانایی بیشتری برای تصفیه خون پیدا کردند.بررسیها نشان داد این درمان از دو مسیر اصلی عمل میکند. نخست، سلولهای قدیمی کبد نفوذپذیرتر شدند و امکان عبور حجم بیشتری از مواد برای تصفیه فراهم شد.دوم، ارتباط و تبادل پیام میان سلولهای کبدی بهبود پیدا کرد. این موضوع بهویژه درباره سلولهای کبدی موسوم به هپاتوسیتها اهمیت دارد؛ سلولهایی که بخش عمده فعالیتهای متابولیکی و تصفیهای کبد را بر عهده دارند.
ارتباط جوانسازی کبد با کاهش پروتئین مرتبط با آلزایمر
یکی از مهمترین نتایج این آزمایش، کاهش میزان پروتئین آمیلوئید بتا در خون موشها بود.آمیلوئید بتا پروتئینی است که تجمع غیرطبیعی آن در مغز با بیماری آلزایمر ارتباط دارد. از آنجا که کبد در پاکسازی مواد موجود در خون نقش دارد، پژوهشگران بررسی کردند آیا تقویت عملکرد این اندام میتواند به حذف مؤثرتر این پروتئین کمک کند یا خیر.
نتایج نشان داد پس از درمان با سیناکیگوات، میزان آمیلوئید بتا در گردش خون موشهای مسن بهطور قابلتوجهی کاهش یافت و به سطح مشاهدهشده در موشهای جوان نزدیک شد.
این یافته از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا رساندن دارو به مغز با موانع متعددی روبهرو است. یکی از مهمترین این موانع، سد خونی مغزی است که ورود بسیاری از مواد و داروها را به بافت مغز محدود میکند.به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند تقویت توانایی کبد برای پاکسازی مواد مرتبط با بیماریهای مغزی میتواند در آینده بهعنوان مسیری مکمل برای محافظت از مغز بررسی شود.البته کاهش آمیلوئید بتا در خون بهتنهایی به معنای کاهش پلاکهای این پروتئین در مغز یا پیشگیری از آلزایمر نیست و این موضوع باید در مطالعات بعدی بررسی شود.
کاهش کلسترول بد و نشانههای آسیب عروقی
نتایج این تحقیق به سلامت قلب و عروق نیز مربوط میشود. محققان مشاهده کردند پس از درمان، میزان کلسترول LDL یا همان کلسترول بد در خون موشها کاهش یافت.افزایش LDL میتواند به تجمع چربی در دیواره سرخرگها و بروز تصلب شرایین منجر شود؛ عارضهای که با تنگ شدن عروق، خطر حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش میدهد.همچنین میزان LDL اکسیدشده که با آسیب به دیواره رگها ارتباط دارد، در حیوانات تحت آزمایش کاهش پیدا کرد.
به این ترتیب، نتایج اولیه نشان میدهد بهبود عملکرد سلولهای کبدی ممکن است از طریق کاهش برخی عوامل خطر، در حفظ سلامت قلب و عروق نیز نقش داشته باشد.
با وجود نتایج امیدوارکننده، این پژوهش هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و آزمایشها تنها روی موشها انجام شدهاند. بنابراین مشخص نیست که آیا همین اثرات در انسان نیز مشاهده میشود یا خیر.
پژوهشگران برای تأیید این فرضیه باید در مطالعات آینده، علاوه بر اندازهگیری آمیلوئید بتا در خون، میزان تجمع این پروتئین در مغز را نیز بررسی کنند. همچنین لازم است تغییرات عروق و روند شکلگیری تصلب شرایین در طول زمان ارزیابی شود.
لوری دلوو، متخصص گوارش و از پژوهشگران این مطالعه، میگوید برای تبدیل این یافتهها به روشهای درمانی جدید، تحقیقات بیشتری لازم است. با این حال، نتایج به دست آمده با شواهد مطالعات جمعیتی درباره نقش افزایش سن و آسیب کبدی در خطر ابتلا به آلزایمر و تصلب شرایین همخوانی دارد.
این پژوهش نگاه تازهای به ارتباط میان سلامت کبد و سایر اندامهای بدن ارائه میدهد. شاید در آینده، به جای تمرکز صرف بر درمان مغز یا قلب، بتوان با تقویت عملکرد کبد و بهبود توانایی آن در پاکسازی خون، بخشی از عوامل مؤثر در بروز بیماریهای مرتبط با افزایش سن را هدف قرار داد.





