آیا قطع داروهای لاغری بر سلامت روان تأثیر میگذارد؟

گزارش دو مورد پزشکی جدید نشان میدهد؛ قطع ناگهانی داروی تیرزپاتاید، از داروهای گروه GLP-۱، ممکن است در برخی افراد مستعد با بروز علائم روانپزشکی مانند توهم، بدبینی شدید و دورههای شیدایی همراه باشد؛ هرچند پژوهشگران هنوز رابطه علت و معلولی میان قطع دارو و این علائم را تأیید نکردهاند.
به گزارش سیناپرس، دو مرد پس از قطع مصرف داروی تیرزپاتاید (Tirzepatide) که با نامهای تجاری مونجارو و زپباند عرضه میشود، با علائم شدید روانپزشکی به بیمارستان مراجعه کردند. جزئیات این دو مورد در نشریه پزشکی «The Primary Care Companion for CNS Disorders» منتشر شده است.
بیمار نخست مردی ۶۱ ساله بود که در اکتبر ۲۰۲۵ با علائمی مانند سردرگمی، رفتارهای غیرعادی، افسردگی شدید، بدبینی و توهمات دیداری و شنیداری به بیمارستان مراجعه کرد. او همچنین دچار اختلال نادری به نام هذیان کوتار شد؛ وضعیتی که فرد در آن تصور میکند مرده است یا بخشی از بدنش وجود ندارد یا از کار افتاده است.
این بیمار دو ماه پیش از بستری شدن، به دلیل تهوع مصرف تیرزپاتاید را متوقف کرده بود.بیمار دوم مردی ۵۲ ساله بود که در همان ماه با نوسانات شدید خلقی و رفتارهای غیرعادی به بیمارستان مراجعه کرد. پزشکان علائم او را با یک دوره شیدایی مرتبط دانستند. گفتار سریع و آشفته، احساس بزرگمنشی، رفتارهای تکانشی و تحریکپذیری از جمله نشانههای مشاهدهشده در این بیمار بود.
او گزارش کرده بود که یک ماه پیش از بستری شدن، پس از کاهش حدود ۴۵ کیلوگرم وزن طی شش ماه، مصرف تیرزپاتاید را بهطور ناگهانی قطع کرده است. البته افزایش مصرف کانابیس در هفتههای پیش از بستری و کمبود ویتامین B12 نیز از عوامل احتمالی مؤثر بر وضعیت او بودند. این بیمار برای ادامه درمان به مرکز تخصصی روانپزشکی منتقل شد.
پژوهشگران تأکید میکنند این دو گزارش بهتنهایی ثابت نمیکنند که قطع داروهای GLP-۱ باعث روانپریشی یا شیدایی میشود؛ با این حال، همزمانی بروز علائم با توقف مصرف دارو توجه آنها را جلب کرده است.
هر دو بیمار سابقه مشکلات روانپزشکی داشتند؛ یکی سابقه افسردگی و دیگری سابقه اضطراب. بنابراین، نمیتوان نقش این عوامل زمینهای را در بروز علائم نادیده گرفت.
به گفته نویسندگان مطالعه، احتمال دارد قطع داروهای تحریککننده گیرنده GLP-۱ در برخی افراد مستعد، بهویژه افرادی که با کمبودهای تغذیهای مواجه هستند، در بروز ناگهانی اختلالات خلقی یا علائم روانپریشی نقش داشته باشد.
تأثیر داروهای GLP-۱ بر مغز هنوز بهطور کامل شناخته نشده است
گیرندههای GLP-۱ علاوه بر اندامهای مرتبط با تنظیم قند خون و اشتها، در مغز نیز وجود دارند. شواهدی هم نشان میدهد این داروها میتوانند از سد خونی مغزی عبور کنند؛ با این حال، تأثیر دقیق آنها بر عملکرد مغز هنوز بهخوبی مشخص نیست.
در سالهای گذشته نیز در یک پایگاه اطلاعاتی دارویی اروپا، ۴۸۱ گزارش از عوارض روانپزشکی مرتبط با سه داروی سماگلوتاید، لیراگلوتاید و تیرزپاتاید ثبت شده بود. این موارد کمی بیش از یک درصد کل گزارشهای عوارض مرتبط با این داروها را تشکیل میدادند.
پژوهشگران معتقدند با افزایش مصرف داروهای GLP-۱، بررسی عوارض نادر احتمالی آنها، بهویژه پیامدهای روانپزشکی تغییر یا قطع درمان، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
آنها تأکید میکنند پزشکان باید هنگام تجویز این داروها و پیگیری وضعیت بیماران، به تغییرات اخیر در مصرف دارو و بروز علائم روانپزشکی نیز توجه داشته باشند.این گزارشهای پزشکی در نشریه The Primary Care Companion for CNS Disorders منتشر شدهاند.
