خواب آخر هفته خطرات کم‌خوابی را کاهش می دهد

محققان دریافتند که خواب جبرانی یا کمکی به ویژه در روزهای تعطیل می‌تواند خطر مرگ زودهنگام ناشی از کمبود خواب را کاهش دهد.

به گزارش سیناپرس به نقل از science، پزشکان همواره توصیه می‌کنند که افراد حداقل شب‌ها ۷ ساعت بخوابند. به اعتقاد آنها، خواب کم‌تر از این تعداد ساعت با شدت گرفتن افزایش سن و خطر حملات قلبی، سکته، و حتی مرگ زودهنگام مرتبط است.

اما در این میان، مطالعات جدید نشان می‌دهد افرادی که پس از یک شب کم‌خوابی، روز بعد، مدت بیشتری می‌خوابند، در مقایسه با کسانی که کم‌خوابی خود را جبران نمی‌کنند، کم‌تر در معرض پیامدهای نامطلوب به‌ویژه مرگ قرار می‌گیرند.

چیزی که محققان به شدت روی آن تأکید می‌کنند، خوابیدن بین ۷ تا ۹ ساعت در شب است. متخصصان خواب دانشگاه «اوتاوا» براین باورند که توانایی برای بازیابی خود، بعد از یه مدت کم‌خوابی مسئله مهمی است که باید به آن توجه داشت.

خوب است اما تکرار نشود

به گزارش سیناپرس به نقل از BBC، تنها دو ساعت خواب اضافی یا جبرانی می‌تواند اثرات یک خواب شبانه بد را از بین ببرد به شرطی که این قضیه مدام تکرار نشود. این حالت برای برخی افراد به یک عادت و سبک زندگی تبدیل شده و برای عده‌ای تنها در موارد خاص اتفاق می‌افتد. بررسی‌هایی که دانشمندان روی 8هزار نفر انجام دادند، نشان می‌دهد که حدود نیمی از آنها آخر هفته‌ها خواب منظمی داشته‌اند.

جبران کم‌خوابی می‌تواند هم نیاز فیزیولوژیک بدن به خواب و هم ساعت زیستی بدن ما را مختل کند. فرقی هم نمی‌کند که زودتر بخوابید یا صبح دیرتر از خواب بیدار شوید. از آنجایی که خواب بیشتر در ساعات صبح، فشار نیاز به خواب را در ادامه روز کاهش می‌دهد، ممکن است تا اواخر همان شب احساس خستگی نکنیم. همچنین، چون نه تنها زمان خواب، بلکه زمان انجام سایر فعالیت‌ها از جمله قرار گرفتن در معرض نور نیز تغییر می‌کند که این مسئله می‌تواند بر ریتم شبانه‌روزی بدن نیز تأثیر بگذارد.

خواب جبرانی و مزایای آن

به اعتقاد آنها، خواب جبرانی، نتایج پیچیده‌ای را به دنبال دارد. برخی معتقدند که جبران کم‌خوابی‌های طول هفته در آخر هفته، خطر افزایش فشار خون، دیابت و زوال عقل را کاهش می‌دهد. برخی نیز دریافتند که خواب جبرانی هیچ تأثیری روی کاهش خطر مرگ و ابتلا به بیماری قلبی و عروقی ندارد.

آنها بعد از بررسی در نظر گرفتن و تعدیل عواملی چون جمعیت‌شناسی و سبک زندگی، متوجه شدند افرادی که دچار کمبود خواب شده و آن را با خواب جبرانی در روزهای بعد تلافی نمی‌کنند، در مقایشه با افرادی که محدودیت خوابی ندارند، ۱۵ درصد بیشتر در معرض خطر مرگ به هر علتی دربازه ۸ ساله پس از آن قرار می‌گیرند.

تأثیر این محدودیت به‌ویژه در افرادی که به طور طبیعی خواب کوتاهی داشته و میانگین خوابشان ۵ تا ۷ ساعت بوده، مشهودتر است. در سایر افرادی که به طور طبیعی خواب طولانی‌تری بین ۶ ساعت برای افراد با خواب متوسط و ۷ ساعت برای افراد با خواب طولانی داشتند، تنها محدودیت شدید خواب با از دست دادن ۳ ساعت از خواب شبانه، با افزایش خطر مرگ مرتبط بوده است.

به گزارش سیناپرس، به رغم تمام اثرات منفی‌ای که کمبود خواب می‌تواند به همراه داشته باشد، اما پدیده «خواب جبرانی» تا حد زیادی قادر است این وضعیت را تغییر دهد. در افرادی که پس از یک خواب شبانه کوتاه، یک خواب شبانه طولانی‌تر را در شب بعد تجربه کردند، میزان خطر مرگ و میر تقریبا به همان اندازه‌ای است که در افراد با الگوی خواب منظم انتظار می‌رود؛ یعنی آن خواب جبرانی توانسته کمبود خواب فرد را تا حد مطلوبی جبران کند. البته نباید این‌گونه برداشت شود که محرومیت مداوم از خواب شبانه در طول هفته مشروط بر این که با خواب اضافی، جبران شود، می‌تواند بی‌خطر باشد.

مطالعات دیگر هم نشان داده‌اند افرادی که در روزهای کاری هفته، مدت کوتاهی می‌خوابند اما آخر هفته‌ها ساعت خوابشان بیشتر می‌شود، در مقایسه با افرادی که این کمبود خواب را جبران نمی‌کنند، کم‌تر در معرض ابتلا به زوال عقل قرار دارند. همچنین خطر ابتلا به سندروم متابولیک که احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ یا بیماری‌های قلبی و عروقی را افزایش می‌دهد، در این افراد کم‌تر است.