از پایلوت استانی تا تصمیم حاکمیتی؛ مسیر ۱۲ ساله پزشکی خانواده در فارس
در روزنوشتی از سید بصیر هاشمی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز که در اختیار رسانهها قرار گرفته، به پیشگامی این دانشگاه در اجرای پایلوت پزشکی خانواده و نحوه اجرای آن در استان فارس پرداخته شده است. در این روزنوشت آمده است:
نظام سلامت هر کشوری برای دستیابی به عدالت در دسترسی به خدمات، ارتقای شاخصهای بهداشتی، مدیریت بهینه منابع و در نهایت افزایش رضایتمندی آحاد جامعه، نیازمند اتکا به سطوح مراقبتهای اولیه و ساختارمندسازی نظام ارجاع است. در این میان، برنامه «پزشکی خانواده و نظام ارجاع» بیشک راهبردی محوری و مترقی در تحقق این هدف به شمار میرود؛ راهبردی که دانشگاه علوم پزشکی شیراز در کنار دانشگاه علوم پزشکی مازندران در قالب برنامه پزشک خانواده شهری، از سال ۱۳۹۱ افتخار پیشگامی و آغاز اجرای پایلوت کشوری آن را در تاریخچه سلامت کشور ثبت کرد.
آغاز این مسیر در بیش از یک دهه گذشته، مواجهه با برنامهای در مراحل اولیه و ساختار خام بود که هنوز تمامی ابعاد میدانی، اعتباری، فرهنگی و رفتاری آن در بوته آزمون قرار نگرفته بود. دانشگاه علوم پزشکی شیراز در تمامی این سالها رسالت خود دانست تا فراتر از یک مجری صِرف، که به عنوان پیشران پایش، توسعه و بومیسازی این کلانبرنامه عمل کند. برگزاری صدها نشست تخصصی، ساعتها برنامهریزی کارشناسی و پیگیریهای مستمر شبانهروزی برای فراهمآوری و تکمیل زیرساختهای فیزیکی، الکترونیک و انسانی، با یک اصل بنیادین یعنی «اولویت منافع و سلامت مردم» پیش رفت.
طبیعی است که هر جراحی و تحول ساختاری در بدنه ارائهدهندگان و گیرندگان خدمت، با چالشها، مقاومتها و نقدهای متعددی همراه باشد. در این مسیر، مجموعه سلامت فارس در کنار تحمل دشواریهای طاقتفرسای عملیاتی و لجستیکی، بار سنگین هجمهها و فشارهای سازمانی از سوی مراجع و دیدگاههای گوناگون را با صبوری و پایبندی به منافع عمومی تاب آورد. ایستادگی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، تلاشی آگاهانه برای صیانت از اصل برنامهای بود که سلامتمحوری را جایگزین درمانمحوری میکرد.
امروز و پس از گذشت سالها تجربه زیسته و میدانی در استان فارس، ثمره آن فراز و نشیبها، مقاومتها و آسیبشناسیهای دقیق آشکار شده است. آزمون و خطاهای این سالها سبب شد زوایای پنهان، خلأهای عملیاتی و ظرفیتهای بالقوه پزشکی خانواده با دقت احصا شود؛ تا آنجا که این تجربه استانی اکنون به بستری غنی و چارچوبی جامع برای یک تصمیمگیری بزرگ در سطح حاکمیتی بدل گشته است. مایه مسرت است که با تجمیع این تجارب ارزشمند، ارکان ارشد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و مسوولان کلان کشور به یک وحدتنظر و اجماع راهبردی برای اجرای سراسری و منسجم این برنامه دست یافتهاند.
اکنون که با هدایت وزارت بهداشت؛ پزشکی خانواده در آستانه ورود به فازهای نوینی از جمله نسخه «۰۳» قرار دارد، امید واثق داریم که با بازبینیهای مستمر و استفاده از تجارب ارزشمند دو استان، پایشهای علمی و اصلاح فرایندها در مراحل مختلف اجرا، دو رکن و ذینفع اصلی این تحول، یعنی عموم مردم شریف ایران و مدافعان و کادر پرتلاش سلامت، بیشترین بهره را از خدمات باکیفیت، عدالتمحور و شایسته نظام سلامت دریافت نمایند و گامی ماندگار در مسیر تحقق اسناد بالادستی و سلامت پایدار کشور برداشته شود.
