گسترش عطر گل محمدی در چهارمحال و بختیاری

فصل برداشت گل محمدی در چهارمحال و بختیاری آغاز شده که به دلیل سازگاری با شرایط خشک، نیاز آبی پایین و ارزش افزوده بالا، جایگاه ویژه‌ای در سبد محصولات کشاورزی استان یافته است. در حال حاضر ۳۶۰ هکتار از اراضی این استان به کشت این گیاه دارویی اختصاص دارد که سالانه حدود ۷۲۰ تن محصول باکیفیت تولید می‌کند.

به گزارش سیناپرس، محصول گل محمدی این روزها در حالی عطر خود را در مزارع چهارمحال و بختیاری پراکنده کرده که فصل برداشت یکی از مهم‌ترین گیاهان دارویی استان آغاز شده است؛ محصولی که به دلیل سازگاری با شرایط اقلیمی، نیاز آبی کمتر و ارزش افزوده بالا، در سال‌های اخیر بیش از گذشته مورد توجه کشاورزان و برنامه‌ریزان بخش کشاورزی قرار گرفته است.

گل محمدی یکی از مهمترین گیاهان دارویی و معطر به شمار می‌رود که علاوه بر کابرد گسترده در تولید اساس، گلاب، صنایع غذایی، دارویی، آرایشی و بهداشتی، به دلیل نیاز آبی کمتر نسبت به بسیاری از محصولات زراعی، مورد توجه برنامه‌ریزان بخش کشاورزی قرار گرفته است.

چهارمحال و بختیاری با برخورداری از شرایط خاص آب‌وهوایی، ارتفاع مناسب از سطح دریا و اختلاف دمای شب و روز، از مناطق مستعد تولید گل محمدی با کیفیت بالا به شمار می‌رود.

در حال حاضر ۳۶۰ هکتار از اراضی چهارمحال و بختیاری به کشت گل محمدی اختصاص یافته و سالانه حدود ۷۲۰ تن محصول از این مزارع برداشت می‌شود.

با این حال برخی از فعالان این حوزه معتقدند: نبود صنایع فرآوری و خام فروشی محصول، همچنان مهمترین مانع بهره‌گیری کامل از ظرفیت‌های اقتصادی این گیاه ارزشمند است.

عده‌ای کارشناسان معتقدند: همین ویژگی‌ها موجب شده اسانس تولیدی این محصول از کیفیت مطلوبی برخوردار باشد و زمینه مناسبی برای توسعه صنایع فرآوری و ایجاد ارزش افزوده در استان فراهم شود.

با این حال، فعالان این حوزه معتقدند نبود صنایع فرآوری و خام‌فروشی محصول، همچنان مهم‌ترین مانع بهره‌گیری کامل از ظرفیت‌های اقتصادی گل محمدی در استان است؛ موضوعی که کشاورزان بیش از هر کس دیگری آن را لمس می‌کنند.

بهره‌برداران؛ از زحمت یک‌ساله تا خام‌فروشی

در بخش میدانی این گزارش، مسوول مجموعه گلستان گل محمدی و صنایع تبدیلی واقع در شهرستان فرخشهر مهم‌ترین دغدغه تولیدکنندگان را نبود زیرساخت‌های فرآوری عنوان می‌کند؛ موضوعی که به گفته او، ارزش واقعی محصول را از دست کشاورز خارج می‌کند.

محسن بنیادی می‌گوید: به دلیل نبود صنایع فرآوری در استان، بخش زیادی از گل محمدی تولیدی برای فرآوری به استان‌های دیگر از جمله کاشان ارسال می‌شود که این موضوع علاوه بر افزایش هزینه حمل‌ونقل، موجب افت کیفیت محصول نیز می‌شود.

او تأکید می‌کند: اگر فرآوری در داخل استان انجام شود، محصول با ارزش افزوده بالاتر در همان محل تولید عرضه می‌شود و سود واقعی به کشاورز بازمی‌گردد.

این بهره‌بردار همچنین به ظرفیت اشتغال‌زایی این محصول اشاره می‌کند و می‌افزاید: گل محمدی در فصل برداشت اشتغال بالایی ایجاد می‌کند و در هر هکتار به طور متوسط روزانه حدود ۱۵ نفر مشغول به کار می‌شوند که در مجموع یک مزرعه می‌تواند تا حدود سه هزار نفر روز اشتغال ایجاد کند.

وی همچنین به ورود یک دستگاه خشک‌کن غنچه در استان اشاره می‌کند و می‌گوید: این اقدام می‌تواند تا حدودی از خروج محصول خام جلوگیری کند، اما همچنان برای تکمیل زنجیره ارزش کافی نیست.

برداشت گل؛ کار فصلی و درآمدی در مزارع

هم‌زمان با فصل برداشت، مزارع گل محمدی در استان شاهد حضور کارگران محلی است؛ زن و مردی که از ساعات ابتدایی صبح تا بعدازظهر در مزارع مشغول چیدن گل و غنچه هستند.

شهناز طاهری یکی از کارگران برداشت گل محمدی، می‌گوید: گل‌ها و غنچه‌ها به صورت جداگانه چیده می‌شوند و کار برداشت از صبح زود آغاز شده و تا بعدازظهر ادامه دارد.

او می‌افزاید: دستمزد کارگران بر اساس میزان برداشت و حجم گل جمع‌آوری شده محاسبه و پرداخت می‌شود و این کار در فصل برداشت، برای بسیاری از خانواده‌ها منبع درآمد فصلی محسوب می‌شود.

ظرفیت تولید؛ ۳۶۰ هکتار گل محمدی در چهارمحال و بختیاری

در ادامه این گزارش، معاون مدیریت باغبانی و مجری گیاهان دارویی سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری به وضعیت تولید این محصول در استان اشاره می‌کند.

یزدان احمدزاده با بیان اینکه در مجموع یک‌هزار و ۸۰۰ هکتار از اراضی استان زیر کشت گیاهان دارویی قرار دارد می‌گوید: از این میزان، حدود ۳۶۰ هکتار به کشت گل محمدی اختصاص یافته است.

او ادامه می‌دهد: گل محمدی در استان هم به صورت آبی و هم دیم کشت می‌شود و در تمامی شهرستان‌ها قابلیت توسعه دارد.

به گفته او، شرایط اقلیمی استان شامل ارتفاع از سطح دریا و اختلاف دمای شب و روز موجب شده گل محمدی تولیدی از کیفیت اسانس بالایی برخوردار باشد.

احمدزاده اضافه می‌کند: میانگین برداشت گل محمدی در استان حدود ۲ تن در هر هکتار است و سالانه حدود ۷۲۰ تن گل از مزارع برداشت می‌شود.

او همچنین پراکنش این محصول را تشریح کرده و می‌گوید: شهرستان بروجن با ۱۲۰ هکتار بیشترین سطح زیر کشت را دارد و پس از آن شهرستان شهرکرد با ۶۰ هکتار و شهرستان‌های بن، فرخشهر و فارسان در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

احمدزاده مهم‌ترین چالش این بخش را نبود صنایع فرآوری عنوان می‌کند و می‌افزاید: بخش قابل توجهی از محصول تولیدی استان به صورت خام به استان‌های دیگر ارسال می‌شود که این موضوع موجب کاهش ارزش افزوده برای بهره‌برداران و خروج منافع اقتصادی از استان می‌شود.

سیاست جهاد کشاورزی؛ حرکت به سمت کشت‌های کم‌آب‌بر

رییس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در بخش دیگری از این گزارش، به تشریح سیاست‌های کلان بخش کشاورزی استان در مواجهه با تغییرات اقلیمی می‌پردازد.

حسین بهرامی با اشاره به کاهش بارندگی‌ها، افزایش تبخیر و تغییر الگوی بارش‌ها از برف به باران می‌گوید: این شرایط نشان می‌دهد که نوع بهره‌برداری از اراضی کشاورزی باید تغییر کند و به سمت محصولاتی برویم که نیاز آبی کمتری دارند و از آب سبز و بارش‌های طبیعی بیشتر استفاده می‌کنند.

او ادامه می‌دهد: در حال حاضر حدود یک‌هزار و ۸۰۰ هکتار از اراضی استان زیر کشت گیاهان دارویی قرار دارد و محصولاتی مانند گل محمدی، زعفران و موسیر در اولویت توسعه هستند.

بهرامی اضافه می‌کند: گل محمدی علاوه بر نیاز آبی کم، در اوایل خردادماه برداشت می‌شود و از بارش‌های بهاره بیشترین بهره را می‌برد. همچنین در بارندگی‌های بالای حدود ۲۵۰ میلی‌متر نیز امکان کشت دیم آن وجود دارد.

او با اشاره به نقش این محصول در حفاظت از خاک نیز می‌گوید: در شرایط بارش‌های شدید و سیل‌آسا، توسعه کشت‌های دائمی مانند گل محمدی می‌تواند به کاهش فرسایش خاک کمک کند.

رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری تاکید می‌کند: سیاست اصلی استان توسعه همزمان سطح زیر کشت و ایجاد صنایع فرآوری است تا علاوه بر جلوگیری از خام‌فروشی، ارزش افزوده بیشتری نصیب تولیدکنندگان شود.

او همچنین از حمایت‌های این سازمان در حوزه تامین نهال، پیاز زعفران، صدور مجوزها، توسعه سیستم‌های نوین آبیاری و کمک به بازاریابی محصولات خبر می‌دهد.

کلام آخر

به نقل از ایرنا، با وجود ظرفیت‌های قابل توجه اقلیمی، کیفیت بالای اسانس، قابلیت کشت در شرایط کم آب و اشتغالزایی قابل توجه، گل محمدی در چهارمحال و بختیاری همچنان با چالش جدی نبود صنایع فرآوری و خام فروشی مواجه است.

کارشناسان معتقدند توسعه زنجیره ارزش و تکمیل صنایع تبدیلی، شرط اصلی تبدیل این محصول به یکی از مزیت‌های پایدار اقتصادی و روستایی استان است.