کنترل سرعت پیری توسط میکروبهای روده
پژوهشگران دانشگاه ایندیانا نشان دادهاند که میکروبیوم روده فراتر از هضم غذا، نقش مستقیمی در تنظیم طول عمر و سلامت بدن ایفا میکند. دکتر بیل سالیوان، نویسنده کتاب «از آشنایی با شما خوشوقتم»، تأکید میکند که حفظ تعادل این میکروبها کلید اصلی جلوگیری از پیری زودرس و ارتقای سلامت جسمی و روانی است.
به گزارش سیناپرس، راز جوانی در میکروبهای روده نهفته است. این میکروبها فقط به هضم غذا کمک نمیکنند، بلکه مستقیماً پیری و سلامت بدن را کنترل میکنند.
دکتر «بیل سالیوان»(Dr. Bill Sullivan)، استاد میکروبیولوژی دانشکده پزشکی «دانشگاه ایندیانا» و استاد «کرسی شوآلتر»، از پژوهشگرانی است که درباره نقش میکروبها در سلامت انسان تحقیق کرده توضیح داد چگونه میکروبیوم روده میتواند بر طول عمر و پیری سالم اثر بگذارد و چه عواملی به حفظ یک میکروبیوم سالم کمک میکند.
« او نویسنده کتاب «از آشنایی با شما خوشوقتم: ژنها، میکروبها و نیروهای شگفتانگیزی که ما را میسازند» (Pleased to Meet Me: Genes, Germs, and the Curious Forces That Make Us Who We Are) نیز هست؛ کتابی که توضیح میدهد چگونه میکروبیوم روده به سلامت جسمی و روانی کمک میکند.
او در گفتوگو با خبرنگار آناتک درباره تاثیر میکروبهای روده بر سلامت، ارتباط آنها با التهاب و طول عمر و همچنین راهکارهایی برای حفظ یک میکروبیوم سالم از طریق تغذیه و سبک زندگی توضیح میدهد.
درباره نقش میکروبیوم روده در شکلدهی -نهفقط هضم- بلکه سلامت کلی و روند پیری توضیح میدهید؟
در سالهای اخیر، دانشمندان درک تازهای از این واقعیت پیدا کردهاند که تریلیونها میکروبی که در روده ما زندگی میکنند ـ از جمله باکتریها، قارچها و ویروسها ـ بسیار فراتر از کمک به هضم غذا عمل میکنند. بهطور قابل توجهی، به نظر میرسد این میکروبها تقریباً در هر جنبهای از سلامت و فیزیولوژی ما نقش داشته باشند و بنا بر برخی مطالعات، حتی در روانشناسی ما نیز دخیل باشند. به بیان دیگر، میکروبیوم روده یکی از عوامل مهم در سلامت و بهزیستی ما به شمار میرود. این موضوع نشان میدهد که لازم است توجه داشته باشیم کنشها و رفتارهای ما چگونه بر وضعیت میکروبهای رودهای تاثیر میگذارند.
شما اشاره کردهاید سالمندانی که بهخوبی پیر میشوند اغلب میکروبیومهایی «جوانتر» دارند. آیا این موضوع نشان میدهد که میکروبیوم محرک پیری است، یا صرفا بازتابی از آن است؟
این پرسش بسیار خوبی است که دانشمندان اکنون در حال بررسی آن هستند. بخش زیادی از پژوهشها درباره میکروبیوم انسانی ماهیتی همبستگیمحور دارد؛ به این معنا که میان دو پدیده ارتباطهایی مشاهده شده است؛ اما هنوز شواهد قویای وجود ندارد که نشان دهد یکی علت دیگری است.
مطالعات تفاوتهای چشمگیری را در ترکیب میکروبیوم روده میان افراد جوان و سالمند نشان دادهاند؛ اما پرسش همچنان باقی است: آیا این تغییر موجب پیری میشود یا خود پیامد پیری است؟
این واقعیت که برخی سالمندانِ بسیار سالم، نمایهای از میکروبیوم روده دارند که شبیه آن چیزی است که در افراد جوانتر مشاهده میکنیم، شواهدی فراهم میکند مبنی بر اینکه این میکروبیوم ممکن است دارای ویژگیهای ضدپیری باشد.
آنچه برای من قانعکنندهتر است، آزمایشهایی است که از موشها به عنوان مدل پیری استفاده میکنند. هنگامی که پژوهشگران میکروبهای رودهای را از یک موش جوان استخراج کرده و به یک موش سالخورده منتقل میکنند، برخی از ویژگیهای شاخص پیری معکوس میشوند.
پیوند میکروبیوتای مدفوع از موشهای جوان، التهاب را در موشهای مسنتر معکوس میکند. تا چه اندازه محتمل است که چنین رویکردهایی روزی بهطور ایمن برای انسانهایی که به دنبال پیری سالمتر هستند نیز سازگار شوند؟
پیوند مدفوع در حال حاضر تنها به عنوان آخرین گزینه درمانی برای یک بیماری بسیار جدی تایید شده است: عفونت رودهای ناشی از پاتوژن باکتریایی «کلستریدیوم دیفیسیل» (Clostridium difficile). ایمنی و کارآمدی بالقوه پیوند مدفوع تاکنون به طور سختگیرانه مورد مطالعه قرار نگرفته است؛ اما انتظار دارم این وضعیت در یک یا دو دهه آینده تغییر کند. زمان نشان خواهد داد که آیا چنین رویکردی قابل تحقق خواهد بود یا نه.
آنچه به نظر من محتملتر است این است که دانشمندان کشف کنند این میکروبها در روده چه متابولیتها (ترکیباتی) تولید میکنند که التهاب را کاهش میدهند. اگر این ترکیبات شناسایی شوند، میتوان تصور کرد که آنها در قالب یک قرص عرضه شوند که بتواند پیری مرتبط با التهاب را کاهش دهد.
چنین قرصی همچنین بسیار پذیرفتنیتر و راحتتر از پیوند مدفوع خواهد بود. همچنین ممکن است یاد بگیریم چگونه از طریق رژیم غذایی، ورزش و دیگر تغییرات سبک زندگی یک میکروبیوم سالمتر را پرورش دهیم.
فیبر بهعنوان ابزاری قدرتمند و در دسترس مطرح میشود. آیا انواع خاصی از فیبر یا میزان مصرف روزانهای وجود دارد که برای حمایت از یک میکروبیوم «جوان» توصیه کنید؟
این که کدام منابع خاص فیبر بیشترین فایده را برای میکروبیوم فراهم میکنند، حوزهای است که بهشدت در حال تحقیق است. با این حال، تردیدی وجود ندارد که فیبر بهطور کلی بخش ضروری یک میکروبیوم سالم است و بیشتر مردم بسیار کمتر از مقدار مورد نیاز فیبر دریافت میکنند. یکی از جنبههای منفی میکروبیوم افراد سالمند این است که تنوع آن کمتر است. پژوهشها نشان میدهد که فیبر باعث افزایش تنوع میکروبی در روده میشود.
مطالعات در حیوانات آزمایشگاهی نیز نشان دادهاند که فیبر سلامت و طول عمر را بهبود میبخشد. فیبر یک منبع غذایی کلیدی است که باکتریهای سالم روده برای رشد و بقا به آن نیاز دارند و ما نیز از فرآوردههایی که هنگام هضم فیبر توسط این باکتریها تولید میشود سود میبریم؛ فرآوردههایی که شامل اسیدهای چرب زنجیره کوتاه با خاصیت ضدالتهابی هستند. افراد میتوانند با افزودن میوهها و سبزیجات، غلات کامل، حبوبات و مغزها و دانهها به رژیم غذایی خود فیبر دریافت کنند.
مکملهایی که از پوسته گیاه «اسفرزه» یا «پسیلیوم» (psyllium husk) ساخته شدهاند معمولا بهعنوان منبع خوبی برای دریافت فیبر اضافی توصیه میشوند.
بهتر است تغییرات رژیم غذایی با پزشک در میان گذاشته شود و مصرف فیبر بهتدریج افزایش یابد تا بدن فرصت سازگاری پیدا کند و از ناراحتیهای رودهای جلوگیری شود.
گیاه اسفرزه
مکملهای پروبیوتیک بهطور گسترده بازاریابی میشوند، اما شواهد علمی درباره آنها یکدست نیست. مردم باید برای سلامت میکروبیوم بیشتر به غذاهای کامل تکیه کنند یا قرصها؟
در بسیاری از کشورها، مکملهای پروبیوتیک بدون نظارت مقرراتی قوی به بازار عرضه میشوند و تولیدکنندگان ادعاهایی مطرح میکنند که همیشه با شواهد کافی پشتیبانی نمیشوند. زمانی که فرآیندهای نظارتی اندکی بر کنترل کیفیت نظارت دارند، دشوار است که بدانیم آیا محصول واقعا حاوی همان چیزی است که برچسب آن ادعا میکند یا نه. یک راه طبیعی برای دریافت پروبیوتیکها مصرف غذاهایی مانند ماست و کفیر است.
شما از «پست بیوتیکها» (Postbiotics) و «باکتریوفاژها» (باکتریخوارها) بهعنوان ابزارهای آینده نام میبرید. کدامیک در کوتاهمدت امیدبخشتر به نظر میرسد؟
پست بیوتیکها تولید و تجویز آسانتری نسبت به فاژها دارند و احتمال بروز اثرات نامطلوب در آنها کمتر است.
رژیمهای غذایی سنتی ایرانی سرشار از حبوبات، سبزیهای معطر و غلات کامل هستند که پریبیوتیکهای طبیعی محسوب میشوند. آیا چنین رژیمهایی میتوانند بهطور ذاتی در برابر پیری میکروبی محافظت ایجاد کنند؟
حبوبات، سبزیهای معطر و غلات کامل منابع بسیار خوبی از فیبر هستند و از اجزای شناخته شده یک رژیم غذایی سالم به شمار میآیند. اگر این مطالعات مقدماتی که میکروبیوم روده را به پیری مرتبط میکنند تایید شوند، در آن صورت بله، چنین رژیمهایی احتمالا بخشی جداییناپذیر از پیری سالم خواهند بود.
رژیمهای غذایی مدیترانهای نیز با پیری سالم مرتبط دانسته شدهاند، احتمالا تا حد زیادی از طریق تقویت یک میکروبیوم روده مطلوب است. توجه به رژیم غذایی مهم است؛ اما جنبههای دیگری از زندگی ما نیز نشان داده شدهاند که بر میکروبیوم روده اثر میگذارند؛ از جمله ورزش، استرس، خواب، مصرف دخانیات، آلایندههای محیطی و موارد دیگر.
در نهایت فراتر از زیستشناسی، آیا فکر میکنید میکروبیوم میتواند نگاه ما به پیری را تغییر دهد؛ نه بهعنوان روندی رو به افول بلکه بهعنوان فرایندی قابل تعدیل؟
به نقل از آنا، علم همواره عامل اصلی افزایش طول عمر بوده است. کشف میکروبها همراه با آنتیبیوتیکها و واکسنها، احتمالا بزرگترین علت این بوده است که طول عمر انسان در قرن گذشته تقریبا دو برابر شده است.
پژوهشگران همچنین در حال بررسی برنامههای ژنتیکی هستند که روند پیری را هدایت میکنند و اینکه چگونه شرایط محیطی ممکن است از طریق اپیژنتیک بیان ژن را به شیوههایی تغییر دهند که بر سرعت پیری تاثیر میگذارد. میکروبیوم متغیر دیگری در معادله پیری است که دانشمندان باید آن را در نظر بگیرند. علم تا چه اندازه عمر انسان را افزایش خواهد داد؟ تنها زمان پاسخ خواهد داد.
