راز بزرگترین معمای باستان شناسی جهان حل میشود؛
تفسیر معنای «نقوش نازکا» توسط هوش مصنوعی
بیش از یک قرن است که الگوها و تصاویر عظیم حکشده در دشتهای جنوبی لیما در کشور پرو ، باستانشناسان را به شگفتی واداشتهاند. این آثار که به نام سازندگانشان، یعنی مردم نازکا که بین سالهای ۲۰۰ پیش از میلاد تا ۶۵۰ میلادی زندگی میکردند، نامگذاری شدهاند، به «خطوط نازکا» معروف بوده و یکی از بزرگترین معماهای باستانشناسی به شمار میروند. به تازگی باستان شناسان به کمک هوش مصنوعی موفق به تفسیر و توضیح این خطوط شدهاند.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، مردم باستانی سرزمین پرو، با استفاده از زمین خشک و بیآب به عنوان بوم نقاشی، در مقیاسی چنان بزرگ کار کردند که بسیاری از طرحهایشان تنها از آسمان به طور کامل دیده و درک میشوند و این موضوع همواره برای دانشمندان غیر قابل تفسیر بوده و به همین دلیل نظریههای غیر علمی متعددی همچون دخالت بیگانگان فضایی و …. در این رابطه مطرح شده است.
برای نخستین بار پروفسور پل کوسک ، استاد تاریخ دانشگاه لانگ آیلند، در سال ۱۹۵۹ روی این نقوش مطالعات جدی انجام داده و در مورد خطوط نازکا نوشت: «هنگام پرواز بر فراز دشتهای بیابانی چشمگیر… شبکههای عجیب و منحصربهفردی از خطوط و اشکال هندسی دیده میشود.
این خطوط در بسیاری جاها قابل مشاهدهاند؛ گاهی به شکلی بسیار پیچیده و ظاهراً آشفته در هم تنیده شدهاند…»
بررسیهای بعدی نشان داد این نقوش حک شده روی سطح زمین، دستکم ۴۵۰ کیلومتر مربع از بیابان را پوشش دادهاند و بسیاری از آنها انسانها، حیوانات، گیاهان و ابزارها را نشان میدهند.
از دهه ۱۹۴۰ تاکنون، با بررسیهای زمینی و هوایی، حدود ۴۳۰ نمونه «تصویری» جذاب از خطوط نازکا کشف شده، اما معنای واقعی آنها هنوز مورد بحث است. به تازگی اما باستانشناسان برای حل این معمای باستانی به هوش مصنوعی روی آوردهاند.
در این مطالعات، تیمی از محققان اروپایی و ژاپنی، با همکاری دانشمندان آیبیام، هوش مصنوعی ویژهای را آموزش دادهاند تا این نقوش را در حجم وسیعی از تصاویر هوایی شناسایی کند و بینشهای جدیدی درباره هدف خطوط نازکا ارائه دهد.
پروفسور ماساتو ساکای (Masato Sakai) از مؤسسه نازکا دانشگاه یاماگاتا در پرو توضیح میدهد که تیم او تنها در شش ماه، ۳۰۳ ژئوگلیف تصویری جدید کشف کرد.
وی در این رابطه مینویسد: «توانایی انجام این بررسی در چنین مدت کوتاهی، به لطف استفاده از هوش مصنوعی بود. هوش مصنوعی در پردازش سریع حجم عظیمی از دادهها نسبت به انسان برتری داشته و استفاده از آن در باستانشناسی به طور چشمگیری در آینده افزایش خواهد یافت.»
داستان خطوط نازکا در سه دوره از پیشرفت فناوری انسانی روایت میشود. در دوره اول، مردم نازکا که اغلب به عنوان مردمی با فناوری پیشرفته توصیف میشوند و همچنین پارچهها و سفالهای زیبایی میساختند، این خطوط را خلق کردند.
آنها مارپیچها، ستارهها و ذوزنقههایی روی زمین حک کرده و پرندگان، میمونها و صحنههای قربانی انسانی را به تصویر کشیدند این نقوش یا به بیان علمیتر، ژئوگلیفها با برداشتن لایه بالایی ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتری خاک قهوهای و سنگریزهها ساخته میشدند تا خاک رس و آهک روشن زیر آن نمایان شود.
تحقیقات نشان میدهد که نازکاها از واحدهای اندازهگیری باستانی برای رسیدن به نسبتهای «کامل» استفاده میکردند.
ماریا رایشه (Maria Reiche)، ریاضیدان و ستارهشناس آلمانی که دههها از عمر خود را صرف مطالعه این خطوط کرد، نسبتهای آنها را «کامل» توصیف کرد و پیشنهاد داد که مردم نازکا طرحهایشان را با دقت و با ابزارها و واحدهای اندازهگیری باستانی برنامهریزی و اندازهگیری میکردند.
پس از فروپاشی جامعه نازکا، بسیاری از این نقاشیها به لطف آبوهوای خشک و چسبندگی خاک حاوی گچ که به گفته رایشه، هر سنگ را به جای خود محکم میکند، در طول زمان دوام آوردند.
همزمان با آغاز قرن بیستم و گسترش تصویربرداری هوایی، مقیاس واقعی و پیچیدگی خطوط نازکا بیش از پیش آشکار شد. این موضوع محققان را به این ایده رساند که این خطوط بخشی از یک تقویم نجومی عظیم بودهاند و ستارگان مهم یا طلوع آفتاب را در انقلاب تابستانی نشان میدادند.
البته این نظریه اکنون عمدتا رد شده است و در کنار این تئوری ها، نظریات متعدد دیگری نیز عنوان شدند که بر اساس آن برخی معتقدند خطوط نازکا نشانههایی برای یافتن آب، مسیرهای آیینی یا پیامهایی برای خدایان یا حتی تلاش برای تماس با موجودات فضایی بودهاند.
از سال ۲۰۰۴، گروه ساکای از تصاویر ماهوارهای، هواپیما و پهپاد برای کشف ژئوگلیفهای بیشتر استفاده کرده، اما منطقه نازکا چنان وسیع است که جستجوی دقیق آن توسط انسان ممکن نیست. اکنون در دوره سوم فناوری، قدرت هوش مصنوعی و یادگیری ماشین به کار گرفته شده تا باستانشناسان بتوانند در مقیاس بزرگ این نقوش را مطالعه کنند.
ساکای مینویسد: «انجام بررسیهای توزیع تنها با فناوری سنجش از دور، زمان بسیار زیادی میبرد. ما هوش مصنوعی را به کار گرفتیم تا این بررسیها را سریعتر و کارآمدتر انجام دهیم».
این تصاویر هوایی نشان میدهند چرا خطوط نازکا از زمین تقریبا نامرئیاند، اما از آسمان شگفتانگیز به نظر میرسند. شاهکاری از خلاقیت انسان باستان که حالا با کمک هوش مصنوعی، رازهای بیشتری از آن برملا میشود.
با توجه به عدم پایان یافتن این مطالعات، هنوز نتایج آن به طور رسمی اعلام نشده اما محققان اطمینان دارند اینبار پاسخ دقیقی به این راز بزرگ دنیای باستان شناسی داده خواهد شد.
منبع: sciencefocus
مترجم: احسان محمدحسینی