ریزه کاری؛ هنر پر آوازه و ۴۰۰ ساله آذربایجان‌غربی

ریزه کاری، شاهکار بی نظیر هنرمندان آذربایجان غربی با قدمتی ۴۰۰ ساله به فراتر از مرزها راه یافته و مقبول گردشگران خارجی و زینت بخش مجالس و منازل آنسوی مرزها شده و شکوهی دیگر به خانه هایشان بخشیده است.

به گزارش خبرگزاری سیناپرس، هنرمندان آذربایجان‌غربی، قرن هاست با انگشتان خود زیباترین طرح ها و نقش ها را بر روی چوب حکاکی کرده و اوج هنر خویش را با خلق اثری فاخر به نمایش می گذارند.

آذربایجان غربی بویژه ارومیه از گذشته‌های دور به دلیل برخورداری از طبیعت بکر و داشتن درختان مختلف، مهد هنرهای چوب ایران بوده و آثار بی‌نظیر این هنر نه ‌تنها در خانه‌های مردم این استان بلکه سایر استان‌ها و کشورها جاخوش کرده است.

هنر ریزه کاری چوب آذربایجان‌غربی به دلیل بکار رفتن نقش و نگارهای متنوع و تنوع طرح ها در بین هنرهای ریزه کاری سایر کشورها در ردیف و مقام بالاتری قرار گرفته است. فرآورده‌های حاصل از این هنر که در نوع خود بی نظیر است توسط گردشگران داخلی و خارجی خریداری شده و نه تنها صفایی دیگری به منازلشان داده بلکه مورد استفاده آنان قرار گرفته است.

روش تولید آن بر اساس روکش کردن قطعات چوبی در طرح‌ها و تولیدات بسیار متنوع و کاربردی بوده و از چوب گردو، سنجد، گلابی، سرو، صنوبر و تبریزی به روش بریدن چوب در قطعات نازک و در کنار هم چسباندن آنها تولید می‌شود.

ریزه کاری، فرآورده‌های بی شماری دارد که هرکدام در جای خود از زیبایی و ظرافت خاصی برخوردار هستند و طی سالیان متمادی خریداران بی شماری داشته و مورد استقبال بازارهای جهانی نیز قرار گرفته‌اند. به عبارت بهتر می توان گفت ریزه کاری، به صنعت گردشگری گره خورده است؛ گردشگران خارجی مشتریان خوبی برای صنعت ریزه کاری آذربایجان‌غربی هستند و افزایش حضور گردشگران خارجی موجب رونق این صنعت می‌شود.

پیشکسوتان این هنر، همان‌هایی که سالها عمر خود را در این وادی گذارنده‌اند و با چوب پیوندی دیرینه دارند به زیبایی این هنر را روایت می کنند.

ریزه کاری چوب، هنری که گردشگران خارجی را متحیرمی کند

منبت کار و ریزه کار پیشکسوت استان می گوید: ریزه کاری چوب با بیش از ۴۰۰ سال قدمت، به عنوان یکی از شاخص ترین صنایع دستی آذربایجان غربی به شمارمی رود و در بازارهای جهانی طرفداران بیشتری دارد.

جواد درویش زاده ادامه می دهد: ریزه کاری چوب، هنری است که گردشگران خارجی را متحیرکرده و هربار که به ایران سفر می کنند محو ظرافت و زیبایی این هنر شده و چه بسا اقدام به خرید آن می‌کنند.

این هنرمند که بیش از ۴۰ سال با هنر ریزه کاری و منبت کاری پیوند دارد، می افزاید: هنر ریزه کاری و منبت کاری با صنعت گردشگری پیوند خورده است چون گردشگران خارجی استقبال خوبی از تولیدات این هنر دارند، افزایش حضور آنان موجب رونق صنایع دستی بویژه ریزه کاری و منبت کاری می‌شود.

وی اضافه می کند: بدون شک حضور صنایع دستی آذربایجان غربی در بازارهای جهانی امید و انگیزه بیشتری به هنرمندان داده و تولیدات آنها را بلند آوازه کرده و مشتریان بیشتری برای آنهات جلب می‌کند.

نمایشگاه‌ها؛ فرصتی مناسب برای فروش آثار هنری

درویش زاده ادامه می دهد فروش اثر هنری کاری سخت است؛ ما باید هم جامعه هدف را شناخته و هم به بازارهای جهانی دسترسی داشته باشیم.

وی می افزاید: برپایی نمایشگاه در کشورهای همجوار و حضور در این نمایشگاه‌ها فرصتی مناسب برای ارائه تولیدات هنری و فروش آنهاست. اثر هنری تولید شده ما برای کشورهای خارجی با توجه به متفاوت بودن ارزش پول ارزان تمام می‌شود و به همین خاطر به راحتی خرید می‌کنند.

این هنرمند پیشکسوت خاطرنشان می کند: حضور در بازارهای جهانی زمینه‌ای فراهم می کند تا هنرمندان به راحتی تولیدات خود را فروخته و از سوی دیگر انگیزه ادامه فعالیت داشته باشند.

درویش زاده می افزاید: تولیدات حاصل از این هنر ارزآور بوده و نه تنها به هنرمندان این رشته کمک می کند بلکه برای اقتصاد استان نیز سودمند است.

فراورده های حاصل از این هنر باید ماندگار شود

دارنده مهر اصالت یونسکو ادامه می دهد: از مهمترین آثار تولیدی این هنر، می‌توان به انواع متنوعی از جعبه‌هایی چوبی دستمال کاغذی، شکلات خوری، وسایل تزئینی، دستبند و حتی وسایل زینتی، جعبه آرایش، عصا، صفحه شطرنج و میز غذا خوری اشاره کرد.

وی اضافه می کند: فراورده های هنر ریزه کاری فراتر از موارد ذکر شده است؛ برخی از آنها در طول زمان دستخوش فراموشی شده و بسیاری از آنها همچنان مورد استقبال گردشگران داخلی و خارجی و علاقمندان به هنر ریزه کاری است.

درویش زاده تاکید می کند: مردم گاهی اوقات فرق بین اثر هنری اصیل را از بدل تشخیص نداده و چه بسا فریب ظاهر اثر بدل شده و بخاطر ارزان قیمت بودن اقدام به خرید آن می کنند؛ به نظرم مردم باید با هنر اصیل این صنعت آشنا شوند.

آذربایجان غربی مهد هنرهای چوبی

وی ادامه می دهد: آذربایجان غربی بویژه ارومیه مهد هنرهای چوبی است به عبارتی این استان با هنرهای چوبی عجین شده و آثار فاخر بی نظیری توسط استادان خلاق این خطه خلق شده است.

درویش زاده اضافه می کند: نام این استان در مهد هنرهای چوبی بودن به فراتر از مرزها رفته و مردم کشورهای همجوار و حتی کشورهای دیگر به خوبی می‌دانند که تولیدات بی نظیری در این دیار تولید می شود؛ به همین خاطر یک شهروند ترکیه‌ای وقتی صحبت از هنرهای چوبی می شود بلافاصله در ذهنش آذربایجان‌غربی تداعی می‌شود.

ضرورت ایجاد خانه هنر

این هنرمند بر ضرورت راه اندازی خانه هنر تاکید کرده و می گوید: ما متاسفانه خانه هنر نداریم؛ ایجاد این خانه باعث می شود تا صاحبان تجربه و پیشکسوتان این هنر در این محل جمع شوند و تجربیات خود را به علاقمندان فعالیت در این هنر انتقال دهند.

وی اضافه می کند: در استان ما اساتید با تجربه‌ای در این عرصه وجود دارد که تجربیات آنان می‌تواند در ماندگاری و گسترش این هنر نقش ارزنده ایی ایفا کند.

درویش زاده ادامه می‌دهد: تنها مدارک دانشگاهی نمی‌تواند در عرصه هنر تاثیر گذار باشد، زیرا تجربه، بزرگترین استاد و حاصل کار عملی و طی فراز و نشیب ها در طول سالیان متمادی است؛ بنابراین آنچه پیشکسوتان و صاحبان تجربه می‌دانند مدارک دانشگاهی و تحصیلات آکادمیک به تنهایی نمی‌توانند بیان کنند.

دارنده مهر اصالت یونسکو یادآور می شود: همچنین ایجاد خانه هنر باعث شناسایی صاحبان تجربه و فراموش نشدن آنان شده و این احساس را در آنان ایجاد می‌کند که فراموش نشده‌اند و جامعه به فکر و تجربه آنان نیازمند است.

بیش از ۵۰ درصد صادرات صنایع دستی صنایع چوبی است

معاون صنایع دستی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجان غربی هم می گوید: بیش از ۵۰ درصد صادرات صنایع دستی آذربایجان غربی را صنایع چوبی همانند ریزه کاری تشکیل می‌دهد.

محمد رضا طنابی ادامه می دهد: چنانکه از مجموع ۱۷ میلیون و ۵۰۰ هزار دلار صنایع دستی صادر شده استان در سال گذشته ۵۰ درصد آن صنایع چوبی بود و این روند همواره تکرار می‌شود.

وی کشورهای حاشیه خلیج فارس، کشورهای اروپایی و ترکیه را مهمترین مقصد صادرات صنایع دستی آذربایجان غربی از جمله صنایع چوبی عنوان می‌کند.

طنابی همچنین از دریافت مهر اصالت ملی برای ۷۳ اثر صنایع دستی استان اشاره کرده و می گوید: بیشترین نشان مهر اصالت به هنرهای چوبی تعلق گرفته است.

هدیه دادن صنایع دستی می‌تواند در جامعه فرهنگ سازی شود

مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری آذربایجان غربی هم در این رابطه اظهار می دارد: خرید صنایع دستی استان از جمله صنایع چوبی باید به فرهنگ تبدیل شود و مردم و دستگاه‌ها حتی در مراسمات نیز از آن به عنوان یک هدیه استفاده کنند.

مرتضی صفری ادامه می دهد: صنایع دستی آذربایجان غربی باید به شایستگی معرفی و شناسانده شود و به عبارتی این هنردست هنرمندان این دیار آذین بخش محل کار و زندگی مردم باشد.

وی اضافه می کند: در برخی از کشورها برای حمایت از صنایع‌دستی قانونی تصویب شده که براساس آن شهروندان موظف هستند حداقل سالی یک بار اقدام به خرید آثار صنایع‌دستی کنند که این کار ضمن ایجاد اشتغال برای هنرمندان موجب حفظ هویت و تاریخ مردم نیز می‌شود زیرا صنایع‌دستی بخشی از هویت و تاریخ مردم یک جامعه هستند.

به نقل از ایرنا، این استان به داشتن هنرمندانی چون استاد شیرزاد مصطفی زاده، حیدر عیاری و حمید بهجت در هنر ریزه کاری، خداپسند و دولت خواه در هنر منبت کاری و صدها هنرمند دیگر به خود می بالد.

در آذربایجان غربی ۵۰ رشته صنایع ‌دستی از جمله نساجی سنتی، رودوزی‌های سنتی، بافته‌های داری، پوشاک سنتی، سفال و سرامیک، صنایع‌دستی چرمی، هنرهای روی چوب، صنایع دستی روی شیشه، رنگرزی گیاهی و رفوگری، قالی بافی، گلیم بافی و جاجیم بافی فعال است.

این استان نه تنها در ریزه کاری بلکه در انواع رشته‌های صنایع دستی حرف اول را می زند و به جرات می توان گفت قطب تولید انواع هنرهای دستی است که هرکدام در ورای مرزها شناخته شده اند.