آب زغال‌اخته قرمز چگونه می‌تواند به کاهش پلاک دندان کمک کند؟
پژوهش جدید نشان می‌دهد: آب خالص کرنبری یا زغال‌اخته قرمز ممکن است رشد باکتری‌های پلاک دندان را کاهش دهد و تولید اسیدهای آسیب‌رسان به مینای دندان را محدود کند؛ یافته‌ای اولیه که می‌تواند نقش این میوه را در سلامت دهان و دندان برجسته‌تر کند.
به گزارش سیناپرس، کرنبری (Cranberry) که بیشتر به دلیل نقش احتمالی آن در پیشگیری از عفونت‌های دستگاه ادراری شناخته می‌شود، ممکن است مزایای دیگری نیز برای سلامت انسان داشته باشد. نتایج مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد ترکیبات موجود در این میوه می‌توانند رشد باکتری‌های مرتبط با تشکیل پلاک دندان را مهار کنند.
این پژوهش که در نشریه Scientific Reports منتشر شده است، نشان می‌دهد مصرف آب خالص کرنبری در شرایط آزمایش، با کاهش رشد باکتری‌های پلاک و افت تولید اسید در دهان همراه بوده است.
کریستین وو، دندان‌پزشک کودکان در دانشگاه ایلینوی شیکاگو، می‌گوید بسیاری از مردم تصور می‌کنند آب کرنبری به دلیل طعم ترش، اسیدیته بالا و قند موجود در آن نمی‌تواند تأثیر مثبتی بر سلامت دهان داشته باشد؛ اما یافته‌های این مطالعه تصویر متفاوتی ارائه می‌کند.
ترکیبات کرنبری چگونه با باکتری‌های دهان مقابله می‌کنند؟
کرنبری حاوی ترکیباتی به نام «پروآنتوسیانیدین‌ها» (PACs) است که می‌توانند در مهار برخی عفونت‌های باکتریایی نقش داشته باشند.در عفونت‌های دستگاه ادراری، این ترکیبات ممکن است مانع از اتصال باکتری اشریشیا کلی به سلول‌های پوشاننده مثانه شوند. شواهد تازه همچنین نشان می‌دهد پروآنتوسیانیدین‌ها ممکن است بر برخی باکتری‌های دهان، از جمله استرپتوکوک موتانس، اثر بگذارند.این باکتری در تشکیل پلاک دندانی نقش دارد و با تولید اسید، به تخریب مینای دندان و ایجاد پوسیدگی کمک می‌کند.
برای بررسی اثر آب کرنبری بر پلاک دندان، وو و همکارانش مطالعه‌ای کوچک با مشارکت هشت بزرگسال و ۱۴ کودک انجام دادند.در این آزمایش، شرکت‌کنندگان در روزهای جداگانه سه نوشیدنی را امتحان کردند: آب خالص کرنبری، نوشیدنی شیرین‌شده حاوی ۲۷ درصد آب کرنبری و آب معمولی به‌عنوان گروه کنترل.
در هر مرحله، شرکت‌کنندگان به مدت ۲۴ ساعت از رعایت بهداشت دهان و دندان خودداری کردند. سپس پژوهشگران از یک سمت دهان نمونه پلاک گرفتند. پس از آن، افراد نوشیدنی مورد آزمایش را در دهان چرخاندند و بلعیدند. ۳۰ دقیقه بعد، از سمت دیگر دهان نمونه‌برداری شد تا تغییرات فعالیت باکتریایی بررسی شود.
نتایج نشان داد مصرف آب خالص کرنبری با کاهش ۴۴ درصدی رشد باکتری‌های پلاک در بزرگسالان همراه بود. در کودکان نیز کاهش ۳۳ درصدی مشاهده شد.
در مقابل، نوشیدنی شیرین‌شده حاوی ۲۷ درصد آب کرنبری کاهش عددی کمتری در رشد مجدد باکتری‌ها نشان داد؛ بااین‌حال، تفاوت مشاهده‌شده از نظر آماری معنادار نبود.
کاهش تولید اسید؛ نکته مهم دیگر پژوهش
پژوهشگران علاوه بر کاهش رشد باکتری‌ها، دریافتند مصرف آب خالص کرنبری با کاهش معنادار تولید اسید در پلاک دندانی همراه است. این موضوع اهمیت دارد، زیرا اسیدهای تولیدشده به‌وسیله باکتری‌های دهان می‌توانند به مینای دندان آسیب بزنند و زمینه پوسیدگی را فراهم کنند.
محققان احتمال می‌دهند عملکرد بهتر آب خالص کرنبری در مقایسه با نوشیدنی شیرین‌شده، به غلظت بیشتر پروآنتوسیانیدین‌ها در آن مربوط باشد؛ اما برای تأیید این فرضیه به مطالعات بیشتری نیاز است.
آیا نوشیدن آب کرنبری از پوسیدگی دندان جلوگیری می‌کند؟
با وجود نتایج امیدوارکننده، این پژوهش محدودیت‌های مهمی دارد. تعداد شرکت‌کنندگان کم بود و محققان بررسی نکردند که مصرف آب کرنبری در بلندمدت واقعاً احتمال پوسیدگی دندان را کاهش می‌دهد یا خیر. اندازه‌گیری‌ها صرفاً بر فعالیت پلاک و میزان تولید اسید در زمان آزمایش متمرکز بود.
از سوی دیگر، اسیدی بودن آب کرنبری این پرسش را مطرح می‌کند که آیا مصرف آن ممکن است به فرسایش دندان منجر شود. شواهد موجود درباره تأثیر نوشیدنی‌های اسیدی بر فرسایش دندان یکدست نیست و برای ارزیابی دقیق اثر آب کرنبری نیز تحقیقات بیشتری لازم است.
طعم ترش این نوشیدنی، به‌ویژه برای کودکان، ممکن است پذیرش آن را محدود کند. پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند استفاده از شیرین‌کننده‌های غیرپوسیدگی‌زا می‌تواند به بهبود طعم نوشیدنی کمک کند؛ البته بدون آنکه ایمنی و اثربخشی آن کاهش یابد.
در مجموع، این یافته‌ها نشان می‌دهد کرنبری ممکن است علاوه بر ارزش غذایی، ظرفیت‌هایی برای حمایت از سلامت دهان و دندان داشته باشد؛ بااین‌حال، هنوز نمی‌توان آب کرنبری را جایگزینی برای مسواک زدن، استفاده از نخ دندان یا مراقبت‌های معمول دندان‌پزشکی دانست. تأیید این اثر به مطالعات بزرگ‌تر و بررسی پیامدهای بلندمدت نیاز دارد.