اسپری بینی جدید، علائم افسردگی را تا ۸ هفته کاهش داد
نتایج یک کارآزمایی بالینی نشان می‌دهد اسپری بینی حاوی ترکیبی روان‌گردان مشتق از زهر وزغ، می‌تواند پس از یک نوبت مصرف، علائم افسردگی دشواردرمان را تا دست‌کم هشت هفته کاهش دهد؛ هرچند تأیید ایمنی و اثربخشی آن به پژوهش‌های بیشتری نیاز دارد.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران در یک کارآزمایی بالینی فاز ۲ب، تأثیر یک اسپری بینی حاوی ترکیب روان‌گردان ۵-MeO-DMT را بر افراد مبتلا به افسردگی اساسی متوسط تا شدید بررسی کردند. نتایج نشان داد بهبود علائم در بسیاری از شرکت‌کنندگان از حدود دو روز پس از درمان آغاز شد و دست‌کم هشت هفته ادامه یافت.
این مطالعه که نتایج آن در نشریه پزشکی انجمن پزشکی آمریکا (JAMA) منتشر شده است، یکی از بزرگ‌ترین و دقیق‌ترین بررسی‌های بالینی این ترکیب به شکل اسپری بینی به شمار می‌رود. با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید دارند که این روش هنوز درمان تأییدشده‌ای برای استفاده عمومی نیست.
ترکیبی روان‌گردان با اثر سریع
ماده فعال این اسپری، مفوتنین (Mebufotenin) یا ۵-MeO-DMT نام دارد. این ترکیب در طبیعت در زهر وزغ بیابان سونورا با نام علمی Incilius alvarius یافت می‌شود؛ اما در کارآزمایی جدید، پژوهشگران از نوع خالص و سنتزشده آن استفاده کردند، نه از زهر خام حیوان.
این ماده از ترکیبات روان‌گردانی است که در سال‌های اخیر به دلیل ظرفیت احتمالی آن برای کاهش علائم افسردگی مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. اثرات روان‌گردان آن معمولاً به‌سرعت آغاز می‌شوند و حدود یک ساعت ادامه می‌یابند؛ هرچند مدت و شدت اثر می‌تواند بسته به شیوه مصرف متفاوت باشد.
پژوهشگران امیدوارند کوتاه‌بودن دوره اثرات حاد این ترکیب، در مقایسه با برخی درمان‌های روان‌گردان دیگر، نیاز به نظارت طولانی‌مدت در جلسات درمانی را کاهش دهد.در این کارآزمایی، ۱۹۳ فرد مبتلا به افسردگی اساسی متوسط تا شدید در مراکز درمانی استرالیا، اروپا و ایالات متحده شرکت کردند. این افراد در دوره افسردگی فعلی خود، دو تا پنج داروی ضدافسردگی را امتحان کرده بودند، اما بهبود کافی به دست نیاورده بودند.
شرکت‌کنندگان به‌صورت تصادفی یک نوبت از اسپری بینی مفوتنین بنزوات را با یکی از سه مقدار ۰٫۳، ۸ یا ۱۲ میلی‌گرم دریافت کردند. برای کاهش احتمال سوگیری، افراد از مقدار دارویی که دریافت می‌کردند، اطلاع نداشتند.
همه شرکت‌کنندگان پیش از مصرف، هنگام تجربه اثرات روان‌گردان و پس از آن، حمایت روان‌شناختی دریافت کردند. همچنین، وضعیت روانی و محیط اجرای درمان مطابق پروتکل‌های مورد استفاده در پژوهش‌های درمانی روان‌گردان‌ها مدیریت شد.
بیشتر بیماران حدود دو ساعت پس از دریافت دارو آمادگی ترک جلسه درمانی را پیدا کردند؛ البته این موضوع پس از بررسی و تأیید فروکش‌کردن اثرات حاد روان‌گردان انجام شد.
نتایج نشان داد هر دو دوز ۸ و ۱۲ میلی‌گرمی در مقایسه با دوز بسیار پایین ۰٫۳ میلی‌گرمی، کاهش بیشتری در امتیازهای افسردگی ایجاد کردند.دوز ۸ میلی‌گرمی به‌طور متوسط ۶٫۲ امتیاز و دوز ۱۲ میلی‌گرمی ۵٫۳ امتیاز بیشتر از دوز پایین، امتیاز افسردگی را بهبود دادند. پژوهشگران دوز ۸ میلی‌گرمی را به دلیل تعادل مناسب‌تر میان اثربخشی و ایمنی، برای ورود به مرحله بعدی پژوهش انتخاب کردند.
در بیشتر شرکت‌کنندگان، بهبود علائم از حدود دو روز پس از درمان نمایان شد و دست‌کم هشت هفته دوام داشت. این نتایج نشان می‌دهد که یک نوبت مصرف ممکن است اثری طولانی‌تر از مدت تجربه حاد روان‌گردان داشته باشد.
بااین‌حال، کاهش امتیاز علائم به‌تنهایی به معنای درمان کامل افسردگی نیست و نتایج این مطالعه نیز برتری دارو را نسبت به درمان‌های استاندارد ثابت نمی‌کند.
عوارض جانبی و محدودیت‌های پژوهش
بیشتر شرکت‌کنندگان دست‌کم یک عارضه جانبی را تجربه کردند، اما تقریباً همه این عوارض خفیف یا متوسط بودند. سردرد، تهوع و درد بینی از جمله عوارض گزارش‌شده بودند که عمدتاً در روز مصرف رخ دادند و به‌سرعت برطرف شدند.
بااین‌حال، یک شرکت‌کننده در جریان درمان دو حمله شدید وحشت‌زدگی را تجربه کرد؛ موضوعی که اهمیت بررسی دقیق ایمنی این ترکیب را نشان می‌دهد.
پژوهش همچنین محدودیت‌هایی دارد. از جمله اینکه افراد دارای افکار خودکشی از مطالعه کنار گذاشته شده بودند؛ بنابراین، نمی‌توان نتایج را به این گروه تعمیم داد. افزون بر این، هیچ‌یک از شرکت‌کنندگان پیش از ورود به مطالعه، درمان با کتامین یا درمان با تشنج الکتریکی را تجربه نکرده بودند.
چیتارانجان آندرید، پژوهشگر روان‌داروشناسی در مؤسسه ملی سلامت روان و علوم اعصاب هند که در اجرای این کارآزمایی مشارکت نداشته، معتقد است میزان بهبود مشاهده‌شده هنوز محدود است. به گفته او، میانگین بهبود بیماران حدود ۳۰ درصد بود و نرخ پاسخ به درمان و بهبودی کامل، پایین‌تر از مقادیری بود که در برخی درمان‌های دیگر مانند کتامین و درمان با تشنج الکتریکی گزارش شده است.
او همچنین تأکید می‌کند که هنوز مشخص نیست بیماران پس از اثرگذاری اولیه مفوتنین، چه زمانی و با چه روشی باید درمان نگهدارنده دریافت کنند و آیا می‌توان از این ترکیب برای کنترل بلندمدت افسردگی استفاده کرد یا خیر.
آیا اسپری مفوتنین به درمان رایج افسردگی تبدیل می‌شود؟
پژوهشگران امیدوارند در مرحله سوم کارآزمایی بالینی، اثربخشی و ایمنی دوز ۸ میلی‌گرمی را در جمعیت بزرگ‌تری بررسی کنند و اطلاعات دقیق‌تری درباره مزایا و محدودیت‌های آن به دست آورند.
در سال‌های اخیر، ترکیباتی مانند کتامین، سیلوسایبین و ام‌دی‌ام‌ای نیز در مطالعات مربوط به درمان اختلالات روانی مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ بااین‌حال، وضعیت تأیید و کاربرد پزشکی هر یک از این مواد متفاوت است و نتایج یک مطالعه را نمی‌توان به همه آن‌ها تعمیم داد.
در مجموع، اسپری بینی مفوتنین گزینه‌ای پژوهشی با ظرفیت احتمالی برای کاهش سریع علائم افسردگی دشواردرمان است، اما هنوز نمی‌توان آن را جایگزین درمان‌های موجود دانست. اثبات اثربخشی پایدار، ارزیابی خطرات احتمالی و تعیین نحوه استفاده از آن در کنار درمان‌های نگهدارنده، به مطالعات بزرگ‌تر و طولانی‌مدت نیاز دارد.
