خروپف صدایی است که هنگام عبور هوا از راه‌های هواییِ نسبتاً تنگ‌شده در خواب ایجاد می‌شود. وقتی عضلات زبان، کام نرم و بافت‌های گلو در خواب شل می‌شوند، مسیر عبور هوا می‌تواند باریک شود و لرزش این بافت‌ها صدای خروپف را ایجاد کند. گرفتگی بینی، آلرژی، اضافه‌وزن، مصرف الکل یا برخی داروهای آرام‌بخش نیز می‌توانند خروپف را تشدید کنند. بنابراین خروپف به‌خودی‌خود لزوماً نشانه بیماری نیست، اما در بعضی افراد می‌تواند علامتی از یک اختلال مهم‌تر باشد.
به گزارش سیناپرس، بیشتر ما در خانواده خود کسی را می شناسیم که در هنگام خواب خر و پف کرده و شاید هم خود ما درگیر این مشکل باشیم. در این میان اما مهم است بدانیم آیا باید خروپف را جدی گرفت؟آیا خروپف فقط صدایی آزاردهنده برای اطرافیان است یا ممکن است هشداری از سوی بدن باشد؟ واقعیت این است که همه کسانی که خروپف می‌کنند دچار بیماری نیستند، اما خروپف مکرر و بلند، به‌ویژه اگر همراه با قطع تنفس، احساس خفگی یا خواب‌آلودگی روزانه باشد، نباید نادیده گرفته شود. در این گزارش به بررسی این موضوع می‌پردازیم که چه زمانی خروپف طبیعی است، چه زمانی می‌تواند نشانه آپنه خواب باشد و چه علائمی مراجعه به پزشک را ضروری می‌کند.
خروپف ساده معمولاً زمانی رخ می‌دهد که مسیر هوایی در خواب کمی تنگ شود. در چنین شرایطی هوا همچنان عبور می‌کند، اما بافت‌های نرم اطراف مسیر هوایی می‌لرزند و صدا تولید می‌کنند. خوابیدن به پشت، گرفتگی بینی، افزایش سن، اضافه‌وزن و مصرف الکل نزدیک زمان خواب از عواملی هستند که می‌توانند احتمال خروپف را افزایش دهند اما گاهی مسئله فراتر از یک صدای شبانه است. در آپنه انسدادی خواب، راه هوایی در طول خواب بارها تنگ یا کاملاً مسدود می‌شود و جریان هوا برای مدتی متوقف می‌شود. فرد ممکن است پس از هر توقف تنفس با خرخر شدید، نفس‌نفس‌زدن یا حالت خفگی دوباره نفس بکشد. این چرخه می‌تواند بارها در طول یک شب اتفاق بیفتد و خواب را مختل کند.
متاسفانه پژوهش‌ها نشان می‌دهند که آپنه انسدادی خواب اختلالی نسبتاً شایع است. در یک مرور نظام‌مند از ۲۴ مطالعه توسط پژوهشگران دانشگاه ملبورن و مؤسسه Institute for Breathing & Sleep در استرالیا نشان داد، شیوع آپنه خواب در بزرگسالان، بسته به معیار تشخیصی و جمعیت مورد مطالعه، حدود ۹ تا ۳۸ درصد برآورد شد. افزایش سن و شاخص توده بدنی بالاتر نیز با شیوع بیشتر این اختلال ارتباط داشت. این ارقام نشان می‌دهند که آپنه خواب بیماری نادری نیست، هرچند نمی‌توان از روی خروپف به‌تنهایی وجود آن را تشخیص داد.
از سوی دیگر، پژوهشگران مؤسسه ملی قلب، ریه و خون آمریکا تأکید کرده‌اند که شدت صدای خروپف به‌تنهایی معیار مناسبی برای تعیین شدت آپنه خواب نیست. به عبارت دیگر، خروپف بسیار بلند الزاماً به معنای آپنه شدید نیست و خروپف نسبتاً معمولی نیز نمی‌تواند آپنه خواب را کاملاً رد کند.
حال این پرسش جدی مطرح می شود که چه نشانه‌هایی باید زنگ هشدار باشند؟ قطع قابل مشاهده تنفس هنگام خواب، بیدارشدن همراه با احساس خفگی یا نفس‌نفس‌زدن، خواب‌آلودگی و خستگی شدید در طول روز، سردرد صبحگاهی، خشکی دهان و اختلال تمرکز از علائمی هستند که می‌توانند با آپنه خواب همراه باشند. در چنین شرایطی ارزیابی پزشکی و در صورت نیاز آزمایش خواب می‌تواند مشخص کند که آیا اختلال تنفسی هنگام خواب وجود دارد یا خیر.
این مسئله اهمیت بسیار زیادی دارد زیرا آپنه خواب درمان‌نشده می‌تواند کیفیت خواب و عملکرد روزانه را مختل کند و با افزایش خطر برخی مشکلات جدی از جمله بیماری‌های قلبی‌عروقی و سکته مغزی ارتباط داشته باشد. بنابراین نباید هر خروپفی را بیماری دانست، اما نباید هر خروپفی را نیز بی‌اهمیت تلقی کرد. برای خروپف‌های ساده، اصلاح برخی عوامل زمینه‌ای می‌تواند کمک‌کننده باشد؛ برای مثال کاهش وزن در افراد دارای اضافه‌وزن، پرهیز از مصرف الکل نزدیک زمان خواب، درمان گرفتگی بینی و در برخی افراد خوابیدن به پهلو. اما اگر خروپف مزمن و شدید است یا با توقف تنفس و خواب‌آلودگی روزانه همراه شده، تکیه بر روش‌های خانگی به‌جای بررسی پزشکی مناسب نیست.
در نهایت، تاکید می کنیم که خروپف همیشه خطرناک نیست؛ اما همیشه هم بی‌خطر محسوب نمی شود. تفاوت اصلی در این است که آیا خرو پف فقط صدای ناشی از لرزش بافت‌های راه هوایی است یا بخشی از یک اختلال تنفسی هنگام خواب محسوب می شود. اگر اطرافیان متوجه توقف تنفس فرد می‌شوند، یا فرد با وجود خواب کافی در طول روز به‌شدت خواب‌آلود و خسته است، بهتر است موضوع با پزشک مطرح شود.