آیا ناشتا بودن پیش از آزمایش خون واقعاً ضروری است؟
نتایج یک مطالعه گسترده نشان می‌دهد ناشتا بودن پیش از بسیاری از آزمایش‌های معمول خون ممکن است تأثیر قابل‌توجهی بر نتایج نداشته باشد و الزامات یکسان برای همه آزمایش‌ها نیازمند بازنگری باشد.
به گزارش سیناپرس، ناشتا بودن ۸ تا ۱۲ ساعته پیش از انجام بسیاری از آزمایش‌های خون، یکی از توصیه‌های رایج پزشکی است و معمولاً از بیماران خواسته می‌شود در این مدت از خوردن غذا و نوشیدنی، به‌جز آب، خودداری کنند. با این حال، یافته‌های یک مطالعه جدید نشان می‌دهد این الزام ممکن است برای طیف گسترده‌ای از آزمایش‌های معمول ضروری نباشد.
پژوهشگران با بررسی میلیون‌ها نتیجه آزمایش دریافتند که مدت زمان ناشتا بودن با تغییرات قابل‌توجه در نتایج تنها بخش کوچکی از آزمایش‌ها ارتباط دارد. به گفته محققان، این یافته‌ها می‌تواند ضرورت بازنگری در رویکرد سنتیِ الزام به ناشتا بودن برای همه آزمایش‌های خون را مطرح کند.
البته نتایج این مطالعه به معنای بی‌نیازی بیماران از رعایت دستور پزشک نیست و هنوز نمی‌توان بر اساس آن توصیه‌های فعلی درباره آمادگی پیش از آزمایش را کنار گذاشت. با این حال، شواهد به‌دست‌آمده از لزوم بررسی دقیق‌تر تأثیر ناشتا بودن بر هر آزمایش حکایت دارد.
این مطالعه به سرپرستی «سونگ‌هوان شین»، پزشک طب آزمایشگاهی در مرکز پزشکی آسان دانشگاه اولسان در سئول، انجام شد. پژوهشگران در یک مطالعه مقطعی گذشته‌نگر، داده‌های آزمایشگاهی جمع‌آوری‌شده بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ را در یک بیمارستان دانشگاهی ۶۷۰ تختخوابی بررسی کردند.
شرکت‌کنندگان، بیماران بزرگسال سرپایی بودند که مدت زمان ناشتا بودن آنها پیش از انجام آزمایش ثبت شده بود. پژوهشگران افراد را بر اساس مدت ناشتا بودن به سه گروه تقسیم کردند: کمتر از ۸ ساعت، ۸ تا ۱۲ ساعت و بیش از ۱۲ ساعت.
در مجموع، بیش از ۹.۷ میلیون نتیجه آزمایش مربوط به بیش از ۱۰۱ هزار بیمار مورد بررسی قرار گرفت. پژوهشگران نتایج ۱۲۱ شاخص آزمایشگاهی را بررسی کردند تا مشخص شود آیا مدت زمان ناشتا بودن باعث تغییراتی فراتر از محدوده‌های قابل‌قبول تحلیلی می‌شود یا خیر.نتایج نشان داد مدت زمان ناشتا بودن تنها برای ۱۰ مورد از ۱۲۱ شاخص آزمایشگاهی با تفاوت‌های قابل‌توجه ارتباط داشت.
کدام آزمایش‌ها بیشتر تحت تأثیر ناشتا بودن هستند؟
بر اساس یافته‌های مطالعه، ناشتا بودن برای برخی شاخص‌ها همچنان اهمیت دارد. از جمله این موارد می‌توان به قند خون، تری‌گلیسرید، گاماگلوتامیل ترانسفراز (GGT) و لیپاز اشاره کرد. میزان این شاخص‌ها در افرادی که کمتر از ۸ ساعت ناشتا بودند، بالاتر بود.
در مقابل، برای بسیاری از شاخص‌های دیگر، ناشتا بودن به مدت ۸ ساعت یا بیشتر ظاهراً تأثیر قابل‌توجهی بر نتایج آزمایش نداشت و ممکن است برای بیماران ضرورتی نداشته باشد.
ناشتا بودن پیش از آزمایش‌های خون در ابتدا بیشتر به دلیل نگرانی درباره تأثیر غذا بر دقت اندازه‌گیری برخی شاخص‌ها، به‌ویژه قند و چربی خون، رواج پیدا کرد. با گذشت زمان، این توصیه به طیف گسترده‌تری از آزمایش‌ها تعمیم یافت؛ در حالی که شواهد درباره ضرورت آن برای بسیاری از شاخص‌ها محدود بوده است.
پژوهشگران تأکید می‌کنند که نتایج مطالعه از رویکردی حمایت می‌کند که در آن، به جای تعیین یک الزام یکسان برای همه آزمایش‌ها، شرایط آمادگی پیش از آزمایش بر اساس نوع شاخص مورد بررسی تعیین شود.
در مقاله‌ای که همراه با این پژوهش منتشر شده است نیز پژوهشگران حوزه بیوشیمی بالینی اعلام کرده‌اند که این مطالعه شواهد قابل‌توجهی در حمایت از مجموعه پژوهش‌هایی ارائه می‌کند که نشان می‌دهند ناشتا بودن پیش از بسیاری از آزمایش‌های خون ممکن است ضروری نباشد.
با این حال، یافته‌های مطالعه به معنای آن نیست که افراد می‌توانند بدون توجه به دستور پزشک یا آزمایشگاه پیش از انجام آزمایش غذا بخورند. برخی آزمایش‌ها همچنان به ناشتا بودن نیاز دارند و آمادگی مناسب باید بر اساس نوع آزمایش و دستور پزشک تعیین شود.
نتایج این پژوهش در مجله JAMA Internal Medicine منتشر شده است.
مترجم:ندا جوادهراتی
