دانشگاه علم و فرهنگ؛ از آموزش دانشگاهی تا مهارتمحوری
مدرک دانشگاهی بهتنهایی تضمینی برای ورود موفق فارغالتحصیلان به بازار کار نیست؛ مسئلهای که دانشگاه علم و فرهنگ را به سمت تعریف کارنامهای فراتر از نمرات و سوابق آموزشی دانشجویان سوق داده است. این دانشگاه از مهرماه امسال علاوه بر کارنامه آموزشی، «کارنامه مهارتی» دانشجویان را نیز ارائه میکند تا مهارتهایی مانند توسعه فردی و شغلی، ارتباطات، تفکر تحلیلی، کار تیمی، سواد دیجیتال و یادگیری عملی در آن ثبت و تأیید شود؛ رویکردی که قرار است تصویری واقعیتر از توانمندی دانشجویان در کنار مدرک دانشگاهی ارائه دهد.
به گزارش سیناپرس، دکتر محمدحسین ایمانیخوشخو، رئیس دانشگاه علم و فرهنگ و رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی، در نشست خبری که صبح امروز ۷ مهرماه ۱۴۰۵ در محل این پارک برگزار شد، با اشاره به نقش آموزش و دانشگاه در شرایط کنونی کشور گفت: آموزش عمومی و دانشگاهی در شرایطی قرار دارد که کشور با یک «پیچ تاریخی مهم» مواجه است و انتظار میرود بخش علمی و آموزشی بتواند هم در رشد نسل جوان نقشآفرینی کند و هم آنان را برای پشتیبانی از کشور در عرصههای مختلف آماده سازد.
وی با اشاره به فعالیت همزمان دانشگاه علم و فرهنگ و پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی افزود: این دو مجموعه در حوزه علم، فرهنگ و صنایع فرهنگی مکمل یکدیگر هستند و میتوانند در کنار هم بخشی از نیازهای کشور را پاسخ دهند.
ایمانیخوشخو با اشاره به سابقه ۳۳ ساله دانشگاه علم و فرهنگ اظهار کرد: این دانشگاه وابسته به جهاد دانشگاهی است؛ نهادی علمی و انقلابی که نزدیک به ۴۴ سال سابقه فعالیت دارد. دانشگاه علم و فرهنگ نیز بر اساس همین فلسفه وجودی، بهعنوان یک دانشگاه کارآفرین شناخته میشود؛ دانشگاهی که فاصله فارغالتحصیلان آن با ورود به بازار کار، نسبت به بسیاری از دانشگاهها کمتر است.
وی درباره دلایل این رویکرد توضیح داد: دانشگاه تلاش کرده است از ظرفیتهای علمی و پژوهشی جهاد دانشگاهی و پژوهشگاههای وابسته به آن برای رشد دانشجویان استفاده کند.
به گفته وی، دانشگاه علم و فرهنگ با مجموعهای از پژوهشگاهها و مراکز علمی کشور، از جمله پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی، پژوهشگاه مواد و انرژی، پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، پژوهشگاههای حوزه بیوتکنولوژی و کشاورزی همکاری دارد و در قالب تفاهمنامههای منعقدشده، دانشجویان و استادان میتوانند از ظرفیتها و امکانات این مراکز استفاده کنند.
رئیس دانشگاه علم و فرهنگ همچنین به وجود رشتههای مشترک در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا با برخی مراکز پژوهشی اشاره کرد و گفت: هر سال تعدادی از رتبههای زیر ۱۰ کنکور کارشناسی ارشد و دکترا وارد این دانشگاه میشوند.
وی این موضوع را یکی از نشانههای ظرفیت علمی دانشگاه دانست و افزود: شماری از فارغالتحصیلان دانشگاه نیز برای ادامه تحصیل وارد دانشگاههای بزرگ کشور میشوند.
ایمانیخوشخو حمایت از پژوهشهای دانشجویی را یکی دیگر از محورهای فعالیت دانشگاه عنوان کرد و گفت: دانشگاه از پژوهشهای دانشجویان حمایت میکند و نشریات تخصصی دانشگاه نیز در سالهای اخیر به جایگاهی رسیدهاند که متقاضیان قابل توجهی برای انتشار مقاله در آنها وجود دارد.
وی همچنین به زیرساختهای آزمایشگاهی دانشگاه اشاره کرد و افزود: آزمایشگاههای حوزههای مهندسی عمران، برق و زیستی دانشگاه در شبکه آزمایشگاهی کشور قرار دارند و دانشجویان میتوانند از این ظرفیتها برای ارتقای توان علمی و مهارتی خود استفاده کنند.
کارنامهای فراتر از نمره؛ ثبت مهارت و فعالیت فرهنگی دانشجویان
رئیس دانشگاه علم و فرهنگ در ادامه، از اجرای طرح «کارنامه مهارتی» در کنار کارنامه آموزشی دانشجویان خبر داد و گفت: دانشگاه از مهرماه امسال علاوه بر کارنامه آموزشی، کارنامهای برای ثبت و تایید مهارتهای دانشجویان ارائه خواهد کرد.
به گفته وی، دانشجویان در این کارنامه میتوانند مهارتهایی را که در طول تحصیل کسب کردهاند و به تایید دانشگاه رسیده است، ثبت کنند؛ از جمله مهارت در حوزه طراحی، بازاریابی و سایر توانمندیهای مرتبط با اشتغال.
ایمانیخوشخو با تاکید بر اینکه مدرک دانشگاهی بهتنهایی پاسخگوی نیاز بازار کار نیست، گفت: امروز وقتی یک فارغالتحصیل وارد محیط کار میشود، کارفرما پیش از هر چیز میپرسد چه کاری بلد است. به همین دلیل، دانشگاه تلاش دارد با ارائه و تایید کارنامه مهارتی، توانمندی واقعی دانشجو را نیز در کنار مدرک تحصیلی به جامعه و بازار کار معرفی کند.
وی بخشی از فاصله میان تعداد فارغالتحصیلان و نیاز بازار کار را ناشی از همین مسئله دانست و افزود: وقتی دانشجو پس از چهار، پنج یا شش سال تحصیل فارغالتحصیل میشود، اما مهارتی متناسب با نیاز جامعه ندارد، طبیعی است که در پیدا کردن شغل با مشکل مواجه شود. بنابراین دانشگاه باید در کنار آموزش تخصصی، دانشجو را برای ورود به فضای واقعی کار آماده کند.
وی هشت محور اصلی کارنامه مهارتی دانشگاه را نیز شامل توسعه فردی و شغلی، ارتباطات، قدرت تحلیل و تفکر، تعامل بینفردی و مسئولیتپذیری، مدیریت و رهبری، کار تیمی، سواد دیجیتال و یادگیری عملی و تجربی عنوان کرد.
ایمانیخوشخو درباره اهمیت سواد دیجیتال نیز گفت: صرف استفاده مداوم از تلفن همراه و ابزارهای دیجیتال به معنای برخورداری از سواد دیجیتال نیست، بلکه سواد دیجیتال به معنای داشتن قدرت فهم، تحلیل و اندیشه در فضای دیجیتال است.
وی کار تیمی را نیز یکی از مهارتهای مهم دانشجویان دانست و اظهار کرد: اکنون حدود یکهزار و ۲۰۰ نفر از دانشجویان در کانونها و انجمنهای دانشگاه فعالیت دارند و این محیط میتواند بستری برای یادگیری کار گروهی و تجربه فعالیت جمعی باشد.
رئیس دانشگاه علم و فرهنگ در ادامه از طراحی «کارنامه فرهنگی» در کنار کارنامه آموزشی و مهارتی خبر داد و گفت: فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی دانشجویان نیز باید قابل مشاهده و ارزیابی باشد. این کارنامه حوزههایی مانند فعالیتهای فرهنگی و هنری و همچنین میزان مشارکت دانشجویان در فعالیتهای اجتماعی و سیاسی را دربر میگیرد.
وی در همین زمینه میان «فهم سیاسی» و «کار سیاسی» تفاوت قائل شد و گفت: دانشگاه باید به افزایش فهم سیاسی دانشجویان کمک کند، بهگونهای که آنان بتوانند در مسائل جامعه نقش مثبت ایفا کنند و به ابزار فعالیت سیاسی تبدیل نشوند. به گفته او، کرسیهای آزاداندیشی نیز میتواند در همین مسیر به دانشجویان فرصت گفتوگو، بیان نظر و افزایش فهم سیاسی بدهد.
ایمانیخوشخو تاکید کرد: تواناییهای هنری و فرهنگی دانشجویان نیز میتواند در این کارنامه ثبت و به تایید دانشگاه برسد. به این ترتیب، دانشجو در کنار کارنامه آموزشی، دو کارنامه مهارتی و فرهنگی نیز خواهد داشت؛ مجموعهای که به گفته او، میتواند تصویری کاملتر از توانمندیهای یک فارغالتحصیل ارائه دهد.
حمایت مالی و مشارکت دانشجویان در اداره دانشگاه
موسی ایثاربخش، معاون پشتیبانی دانشگاه علم و فرهنگ، نیز در این نشست با اشاره به سیاستهای دانشگاه برای کاهش فشار اقتصادی بر دانشجویان گفت: با توجه به وابستگی دانشگاه علم و فرهنگ به جهاد دانشگاهی، این مجموعه تلاش میکند تا در حد توان منابع خود، از طریق تخفیف و تسهیل پرداخت شهریه، به دانشجویان کمک کند.
وی افزود: امسال با توجه به شرایط اقتصادی کشور تصمیم گرفته شده است شهریه دانشجویان در طول دو ترم، که تقریبا یک سال تحصیلی را شامل میشود، به ۱۲ قسط تقسیم شود. به گفته ایثاربخش، پس از دریافت مبلغ اولیه، بخش عمده شهریه دانشجویان در قالب این ۱۲ قسط دریافت خواهد شد تا فشار پرداخت شهریه در طول سال کاهش پیدا کند.
معاون پشتیبانی دانشگاه علم و فرهنگ یکی دیگر از برنامههای دانشگاه را استفاده از ظرفیت دانشجویان در قالب کار دانشجویی عنوان کرد و گفت: دانشجویان در بخشهای مختلف دانشگاه فعالیت میکنند تا علاوه بر کمک به پیشبرد امور، با فرآیندهای اداری، ستادی و تشکیلاتی نیز آشنا شوند. این برنامه میتواند زمینهای برای کسب تجربه و آماده شدن دانشجویان برای ورود به محیط کار باشد.
ایثاربخش با اشاره به تاکید دانشگاه بر کارآفرینی گفت: دانشگاه علم و فرهنگ دارای بنیاد توسعه کسبوکار است و در حال حاضر دو شرکت دانشجویی در حوزه هوش مصنوعی در این بنیاد مستقر هستند. دانشگاه برای این شرکتها امکانات لازم را فراهم کرده است تا دانشجویان بتوانند فعالیت خود را توسعه دهند و پیش از ورود رسمی به بازار کار، تجربه عملی کسب کنند.
وی با اشاره به افزایش هزینه تجهیزات، از تهیه چند دستگاه جدید برای استفاده دانشجویان در دو ماه گذشته خبر داد و افزود: افزایش شدید قیمتها، بهویژه در زمینه تجهیزاتی مانند پرینترهای سهبعدی که با ارز خریداری میشوند، تامین این امکانات را دشوار کرده است، اما دانشگاه تلاش کرده است با وجود این شرایط، تجهیزات مورد نیاز را تهیه و در اختیار دانشجویان قرار دهد.
معاون پشتیبانی دانشگاه علم و فرهنگ همچنین به موضوع وامهای دانشجویی اشاره کرد و گفت: دانشگاه تلاش میکند از طریق وام دانشجویی و سایر ظرفیتهای موجود، تا حد امکان شرایط مناسبتری برای دانشجویان فراهم کند.
ایثاربخش در ادامه اظهار کرد: تلاش مجموعه مدیریتی دانشگاه این است که ارتباط مستقیمی با دانشجویان داشته باشد و درهای معاونتها به روی آنان بسته نباشد. دانشجویان میتوانند بدون تشریفات پیچیده، مسائل و مشکلات خود را مطرح کنند و در فرآیندهای مرتبط با دانشگاه مشارکت داشته باشند.
وی با اشاره به ایجاد سازوکاری برای دریافت نقد و نظر دانشجویان گفت: دانشجویان میتوانند درباره بخشهای مختلف دانشگاه نظر بدهند و حتی در موضوعاتی مانند امور اداری، مالی، نظافت و سایر حوزهها، پیشنهادها و نقدهای خود را مطرح کنند. هدف این است که فضای دانشگاه تا حد امکان صمیمی، مشارکتمحور و دور از تنش باشد و فشار شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور نیز تا حد ممکن بر دانشجویان کاهش پیدا کند.
کارنامه فرهنگی؛ مشارکت دانشجویان از ایده تا اجرا
دکتر منوچهر جهانیان، معاون فرهنگی دانشگاه علم و فرهنگ، نیز با تشریح فعالیتهای فرهنگی و دانشجویی دانشگاه گفت: یکی از وجوه تمایز دانشگاه علم و فرهنگ، توجه به فعالیتهای فرهنگی و مشارکت مستقیم دانشجویان در طراحی و اجرای برنامههاست؛ موضوعی که در قالب ۹۹ انجمن علمی دانشجویی و کانون فرهنگی و هنری دنبال میشود.
وی افزود: دانشگاه علم و فرهنگ از جمله دانشگاههایی است که تعداد قابل توجهی انجمن علمی دانشجویی و کانون فرهنگی و هنری دارد و دانشجویان از مرحله ارائه ایده تا برنامهریزی و اجرای رویدادها در این مجموعهها مشارکت میکنند.
جهانیان با اشاره به مشارکت دانشجویان در انتخابات انجمنهای علمی دانشجویی و کانونهای فرهنگی گفت: در انتخابات سال گذشته، بیش از ۶۰ درصد دانشجویان در فرآیند انتخاب اعضای انجمنها مشارکت داشتند و حدود ۵ هزار و ۵۸۱ نفر در رایگیری و انتخاب انجمنها نقش داشتند.
معاون فرهنگی دانشگاه علم و فرهنگ ادامه داد: در سال ۱۴۰۳ بیش از ۵۰۰ رویداد فرهنگی و هنری در قالب نشست، کنفرانس، برنامههای فرهنگی و فعالیتهای متنوع در دانشگاه برگزار شد. در سال ۱۴۰۴ نیز با وجود مشکلات و چالشهای موجود، بیش از ۲۲۰ رویداد فرهنگی برگزار شد که بخش عمده اجرای آنها بر عهده خود دانشجویان بود.
وی با اشاره به موفقیت انجمنها و کانونهای دانشگاه در ارزیابیهای کشوری اظهار کرد: از میان ۱۰ انجمن علمی دانشجویی برتر کشور، هفت انجمن متعلق به دانشگاه علم و فرهنگ بودهاند و در میان ۱۰ کانون فرهنگی و هنری برتر نیز چهار کانون از این دانشگاه انتخاب شدهاند.
جهانیان تاکید کرد: این فعالیتها صرفا به برگزاری برنامههای فرهنگی محدود نمیشود، بلکه دانشجویان در این فرآیند تجربه کسب میکنند، کار یاد میگیرند و با فضای واقعی فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی آشنا میشوند. چنین تجربهای میتواند در کنار آموزش دانشگاهی، زمینهای برای تقویت توانمندیهای عملی دانشجویان و آمادگی بیشتر آنان برای ورود به جامعه و بازار کار فراهم کند.
وی در پایان گفت: فراهم کردن فرصت برای فعالیت دانشجویان در انجمنهای علمی و کانونهای فرهنگی و هنری، به آنان کمک میکند تا در کنار دانش تخصصی، تجربه عملی و مهارتهای مورد نیاز فعالیت حرفهای و اجتماعی را نیز به دست آورند.
پژوهش، رتبهبندی و گسترش همکاریهای بینالمللی
دکتر علی سعداله، معاون پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ نیز با اشاره به عملکرد دانشگاه در حوزههای آموزشی، فرهنگی و پژوهشی گفت: دانشگاه علم و فرهنگ در برخی رتبهبندیهای ملی و بینالمللی در جایگاههای قابل توجهی قرار دارد و ارزیابی عملکرد جامع دانشگاه در حوزههای مختلف، جایگاه آن را در میان دانشگاههای کشور نشان میدهد.
وی افزود: در رتبهبندیهای بینالمللی، دانشگاه علم و فرهنگ در برخی نظامهای رتبهبندی جهانی و آسیایی حضور دارد. این دانشگاه دارای رتبه یک نوآوری کشور طی سه سال پیاپی، رتبه دوم دانشگاه غیر دولتی کشور، رتبه ۱۰ نظام رتبه بندی ملی و بین المللی، رتبه ۱۵۰۱ دنیا، رتبه ۱۳۲۰ در میان دانشگاههای آسیا، رتبه ۳۶ در حوزه نوآوری در ایران و رتبه ۱۹۹۸ دانشگاههای جهان، رتبه ۱۲۷۵ دانشگاههای سبز جهان است.
سعداله درباره چرایی ارائه رتبه به صورت یک بازه توضیح داد: رتبهبندی وزارت علوم بر اساس مجموعهای از شاخصها انجام میشود و جایگاه دانشگاه در شاخصها و دورههای مختلف ممکن است متفاوت باشد؛ بر همین اساس، جایگاه دانشگاه علم و فرهنگ در این ارزیابیها بهصورت میانگین در محدوده رتبه ۷۵ تا ۸۰ کشور قرار دارد.
معاون پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ در ادامه با تأکید بر اهمیت ارتباط آموزش دانشگاهی با محیط واقعی کار گفت: مهارتهایی که دانشجویان کسب میکنند، با همکاری شرکتها و پژوهشگاههای خارج از دانشگاه نیز تقویت میشود تا دانشجویان بتوانند متناسب با رشته تحصیلی خود، در محیطهای واقعی حضور پیدا کنند و تجربه عملی به دست آورند.
وی همچنین درباره توسعه فعالیتهای بینالمللی دانشگاه گفت: وزارت علوم برای افزایش سهم دانشجویان بینالمللی، هدفگذاریهایی انجام داده است و دانشگاه علم و فرهنگ نیز با توجه به ظرفیت حدود ۱۰ هزار دانشجو، امکان جذب تعداد بیشتری از دانشجویان بینالمللی را دارد.
سعداله با اشاره به ترکیب دانشجویان بینالمللی دانشگاه اظهار کرد: در حال حاضر بخشی از دانشجویان بینالمللی دانشگاه از کشورهای افغانستان و عراق هستند و دانشگاه در تلاش است با توجه به اشتراکات فرهنگی، جذب دانشجویان از کشورهایی مانند تاجیکستان را نیز افزایش دهد.
وی ادامه داد: دانشگاه علم و فرهنگ با چندین دانشگاه در ترکیه تفاهمنامه و قرارداد همکاری دارد و در کنار آن، همکاریهایی با دانشگاههای افغانستان از جمله دانشگاه کابل و دانشگاه میوند نیز شکل گرفته است. دانشگاه در تلاش است دامنه این ارتباطات را به کشورهای دیگری مانند ارمنستان نیز گسترش دهد.
معاون پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ از تجربه اعزام دانشجویان بهصورت مهمان به دانشگاههای خارج از کشور نیز خبر داد و گفت: برای نخستین بار، پنج دانشجوی دانشگاه در قالب برنامه دانشجوی مهمان، یک ترم را در یک دانشگاه طرف قرارداد گذراندند. بر اساس این توافقها، دانشگاههای طرفین میتوانند دانشجویان خود را برای یک دوره معرفی کنند و هزینه تحصیل نیز بر اساس مفاد قرارداد و سازوکار همکاری طرفین تعیین میشود.
به گفته سعداله، توسعه این همکاریها در کنار جذب دانشجویان بینالمللی، میتواند زمینه ارتباط بیشتر دانشگاه علم و فرهنگ با مراکز علمی خارج از کشور و افزایش تجربه بینالمللی دانشجویان را فراهم کند.
گزارش: فرزانه صدقی
