آیا کلسیم و ویتامین D از شکستگی استخوان جلوگیری میکنند؟
سالهاست قرصهای کلسیم و ویتامین D برای بسیاری از افراد، بهویژه سالمندان و مبتلایان به پوکی استخوان، بخشی از راهکار حفظ سلامت استخوانها محسوب میشوند؛ اما بررسی دادههای بیش از ۱۵۰ هزار نفر اکنون تصویری متفاوت ارائه میدهد: این مکملها، دستکم در پیشگیری عمومی از شکستگی و زمینخوردن، سود چندانی نشان نمیدهند.
به گزارش سیناپرس، کلسیم و ویتامین D از مواد مغذی مهم برای حفظ سلامت استخوانها هستند، اما یک بررسی جدید نشان میدهد مصرف آنها به شکل مکمل لزوماً خطر شکستگی استخوان یا زمینخوردن را کاهش نمیدهد.پژوهشگران با بررسی شواهدی با سطح اطمینان متوسط تا بالا دریافتند : مصرف کلسیم یا ویتامین D بهتنهایی، تأثیر قابلتوجهی بر کاهش خطر شکستگی یا زمینخوردن ندارد.
ترکیب کلسیم و ویتامین D نیز تنها اثر محدودی بر کاهش شکستگی نشان داد و پژوهشگران اعلام کردند که این میزان کاهش، از نظر بالینی معنادار نیست.
این نتیجه در بررسی گروههای مختلف نیز عمدتاً ثابت بود؛ از جمله افراد در سنین متفاوت، افراد دارای سطح پایین ویتامین D، مبتلایان به پوکی استخوان و کسانی که سابقه شکستگی یا زمینخوردن داشتند.
چرا این مکملها تا امروز توصیه میشدند؟
پوکی استخوان باعث کاهش استحکام استخوانها و افزایش خطر شکستگیهای ناشی از ضربههای خفیف میشود. به همین دلیل، افراد در معرض خطر پوکی استخوان، بهویژه سالمندان، در بسیاری از موارد به مصرف ویتامین D و گاهی کلسیم توصیه میشوند.
منطق این توصیه نیز روشن است: کلسیم مواد معدنی مورد نیاز برای ساخت و حفظ استخوان را فراهم میکند و ویتامین D به جذب کلسیم در روده کمک میکند.
این رویکرد تا حدی به پژوهشهای دهه ۱۹۹۰ بازمیگردد؛ زمانی که برخی مطالعات اولیه نشان دادند مصرف ترکیبی کلسیم و ویتامین D میتواند طی چند سال خطر شکستگی را کاهش دهد.
با این حال، مطالعات بعدی نتوانستند همواره این نتایج را تکرار کنند. برخی مرورهای نظاممند در اوایل دهه ۲۰۰۰ نیز از احتمال کاهش شکستگی و زمینخوردن با مصرف ویتامین D، همراه یا بدون کلسیم، خبر داده بودند، اما بسیاری از این مطالعات تعداد شرکتکنندگان محدودی داشتند و یکی از مطالعات مهم آن دوره نیز بعدها پس گرفته شد.
یک نکته مهم درباره کمبود شدید ویتامین D
نتایج این پژوهش به این معنا نیست که افراد مبتلا به کمبود ویتامین D از مصرف مکمل سود نمیبرند.
پژوهشگران میگویند: تعداد مطالعات مربوط به افراد مبتلا به کمبود شدید ویتامین D در این بررسی بسیار محدود بوده است. همچنین افرادی که برای پوکی استخوان دارو دریافت میکردند، در این مطالعه وارد نشدهاند.
بنابراین، مشخص نیست که مصرف کلسیم یا ویتامین D در این گروههای خاص چه تأثیری دارد.
هزینه و عوارض ؛ بخش دیگری از ماجرا
پژوهشگران معتقدند با توجه به نبود شواهد قوی درباره اثربخشی این مکملها در پیشگیری عمومی از شکستگی، توصیه گسترده آنها نیازمند بازنگری است.
مکملهای کلسیم همچنین ممکن است عوارض گوارشی مانند یبوست، نفخ، درد شکمی و گرفتگی عضلات ایجاد کنند.
از سوی دیگر، مصرف گسترده این مکملها هزینه قابلتوجهی نیز به نظام سلامت تحمیل میکند. برخی برآوردها نشان دادهاند که اگر تمام افراد ۵۰ ساله و بالاتر مبتلا به پوکی استخوان در آمریکا و اتحادیه اروپا کلسیم و ویتامین D دریافت کنند، هزینه سالانه میتواند به حدود ۲ میلیارد دلار برسد.
آیا توصیههای پزشکی باید تغییر کند؟
نویسندگان پژوهش میگویند با وجود شواهد جدید، بسیاری از دستورالعملهای پزشکی همچنان مصرف ویتامین D را برای پیشگیری از شکستگی یا حفظ سلامت عمومی پیشنهاد میکنند. یک مرور اخیر از ۳۴ دستورالعمل سلامت نیز نشان داده بود که ۷۰ درصد آنها مصرف یا استفاده از ویتامین D را برای پیشگیری از شکستگی یا سلامت عمومی توصیه کرده یا پیشنهاد دادهاند.
پژوهشگران تأکید میکنند: یافتههای جدید بیشتر از آنکه ضرورت مصرف مکمل برای همه افراد را تأیید کند، نشان میدهد تجویز عمومی کلسیم و بهویژه ویتامین D برای پیشگیری از شکستگی، پشتوانه شواهدی محکمی ندارد.
در عین حال، نتایج این مطالعه درباره افرادی که دچار کمبود شدید ویتامین D هستند یا داروی پوکی استخوان دریافت میکنند، پاسخ قطعی ارائه نمیدهد و برای این گروهها به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
این پژوهش در نشریه The BMJ منتشر شده است.
مترجم:میترا سادات فیضی
