یافته های جدید پژوهشگران نشان می دهد آنچه پدر پیش از بارداری مادر میخورد میتواند بر سلامت نوزاد تأثیر بگذارد. پژوهشهای تازه نشان میدهد پدرانی که پیش از لقاح میزان بیشتری از غذاهای فوقفرآوریشده مصرف میکنند، معمولاً نوزادانی با وزن بالاتر و تجمع چربی بیشتر در بدن به دنیا میآورند و تغذیه نامناسب پدر ممکن است از راه تأثیر بر کیفیت اسپرم و نحوه بیان ژنها، رشد جنین را تحتالشعاع قرار دهد. از سوی دیگر، مادرانی که در هفتههای نخست بارداری غذاهای فوقفرآوریشده بیشتری میخورند، غالباً نوزادانی با وزن کمتر، قد کوتاهتر و دور سر کوچکتر به دنیا میآورند.
به گزارش سیناپرس، یافته های جدید محققان نشان می دهد علی رغم این تصور رایج که موجب شده برنامههای آمادگی برای بارداری سالم بر مادران متمرکز باشد، پدران و نوع تغذیه آن ها نیز بر سلامت فرزند موثر بوده و یافتههای جدید علمی نشان میدهد نقش تغذیه پدر بههیچوجه قابلچشمپوشی نیست.
دکتر دنیلا سارتورلی (Daniela Sartorelli)، استاد پزشکی دانشگاه سائو پائولو در برزیل و نویسنده اصلی این مطالعه، تأکید میکند: «تغذیه و سلامت مادر پیش از بارداری، در طول دوران بارداری و پس از تولد نوزاد همواره مورد توجه قرار گرفته است، اما درباره نقش رژیم غذایی پدر کمتر سخن گفته شده است. مطالعه ما بهروشنی نشان میدهد این موضوع برای سلامت نوزاد اهمیت فراوانی دارد.»
غذاهای فوقفرآوریشده به محصولاتی اطلاق میشود که در فرآیند صنعتی پیچیده تولید میشوند و معمولاً حاوی مقادیر بالایی از قندهای افزودهشده، چربیهای ناسالم، نمک و افزودنیهای شیمیایی هستند. نمونههای رایج این دسته شامل چیپسهای بستهبندیشده، نوشابههای گازدار، سوسیس و کالباسهای صنعتی، غذاهای آماده منجمد و بسیاری از میانوعدههای شیرین تجاری است. این مواد غذایی بهدلیل طعم جذاب و سهولت مصرف، بخش قابلتوجهی از رژیم غذایی بسیاری از افراد را تشکیل میدهند، اما اثرات بلندمدت آنها بر سلامت نسل بعد بهتازگی مورد بررسی دقیقتر قرار گرفته است.
در مطالعهای که بر روی چهلوسه خانواده انجام شد، پژوهشگران دریافتند هرچه پدران در دوره پیش از لقاح غذاهای فوقفرآوریشده بیشتری مصرف کرده باشند، وزن هنگام تولد نوزادان بالاتر بوده و تجمع چربی در ناحیه رانها و اطراف کمر آنها در بدو تولد بیشتر مشاهده شده است. وزن بالای هنگام تولد و افزایش چربی بدنی در ماههای نخست زندگی، از عوامل خطر شناختهشده برای بروز بیماریهای کاردیومتابولیک در بزرگسالی بهشمار میروند. بیماریهای کاردیومتابولیک به گروهی از اختلالات اطلاق میشود که قلب، عروق خونی و فرآیندهای سوختوساز بدن را همزمان درگیر میکنند و میتوانند زمینهساز دیابت نوع دو، فشار خون بالا و بیماریهای قلبیعروقی شوند.
پژوهشگران بر این باورند که رژیمهای غذایی سرشار از غذاهای فوقفرآوریشده ممکن است التهاب مزمن خفیف را در بدن پدر تحریک کنند. این التهاب میتواند کیفیت اسپرم را کاهش دهد و همچنین نحوه بیان برخی ژنها را پیش از انتقال به جنین تغییر دهد.
یکی از ژنهای کلیدی که در این مطالعه مورد توجه قرار گرفته، ژن آیجیاف-۲ (IGF-II) است. این ژن منحصراً از پدر به ارث میرسد و نقش اساسی در تنظیم رشد و نمو جنین ایفا میکند. عادتهای غذایی پدر ممکن است الگوی فعالیت این ژن را تغییر دهد و از این راه بر اندازه و ترکیب بدنی نوزاد اثر بگذارد. چنین تغییراتی که بدون تغییر در توالی اصلی ژن رخ میدهند، نمونهای از تأثیر عوامل محیطی بر بیان ژنتیکی هستند و نشان میدهند سبک زندگی پدر میتواند پیامدهای بیولوژیکی پایداری برای نسل بعد داشته باشد.
گفتنی است رژیم غذایی مادران نیز در این مطالعه اهمیت ویژهای داشت، هرچند مسیر تأثیر آن متفاوت بود. بر این اساس مشخص شد مادرانی که در اوایل بارداری غذاهای فوقفرآوریشده بیشتری مصرف کرده بودند، معمولاً نوزادانی با وزن کمتر، قد کوتاهتر و دور سر کوچکتر به دنیا آوردند. این یافتهها حاکی از آن است که تغذیه نامناسب در مراحل آغازین بارداری میتواند رشد کلی جنین را محدود کند و بر شاخصهای مهم رشدی اثر منفی بگذارد.
نتایج این پژوهش اهمیت گنجاندن پدران در برنامههای مشاوره سلامت و برنامهریزی خانواده را بیش از پیش آشکار میسازد. تاکنون بسیاری از توصیههای تغذیهای پیش از بارداری بهطور عمده خطاب به مادران ارائه میشده است، اما یافتههای حاضر نشان میدهد هر دو طرف باید از ماهها پیش از اقدام به بارداری به کیفیت رژیم غذایی خود توجه کرده و انتخاب مواد غذایی تازه، میوهها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئینهای غیر فرآوریشده میتواند به بهبود سلامت اسپرم و کاهش خطر اختلالات رشدی در نوزاد کمک کند.
شرح کامل این پژوهش در آخرین شماره مجله تخصصی پژوهشهای تغذیه (Nutrition Research) منتشر شده و در اختیار علاقه مندان قرار دارد.
مترجم: نیروانا محمدحسینی