شیوع اخیر انگل «سیکلوسپورا» در آمریکا که با مصرف کاهوی پیچ آلوده مرتبط دانسته شده، بار دیگر توجه کارشناسان ایمنی مواد غذایی را به یکی از چالشهای جهانی جلب کرده است؛ سبزی برگداری که به دلیل مصرف خام، ساختار فشرده و زنجیره طولانی تولید و توزیع، سالهاست در نقاط مختلف جهان با شیوع باکتریها، ویروسها و انگلهای بیماریزا ارتباط داشته است. کارشناسان تأکید میکنند این موضوع محدود به یک کشور نیست و رعایت اصول ایمنی در تولید، توزیع و مصرف کاهو در سراسر جهان ضروری است.
به گزارش سیناپرس، انتشار خبر شیوع انگل Cyclospora در آمریکا و ارتباط آن با کاهوی پیچ وارداتی از مکزیک، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که چرا کاهو، بهویژه کاهوی پیچ، بارها در کانون شیوع بیماریهای ناشی از مواد غذایی قرار میگیرد؟
اگرچه این بار منشأ آلودگی به مزارع خاصی در آمریکای شمالی نسبت داده شده، اما کارشناسان معتقدند مسئله بسیار فراتر از یک منطقه جغرافیایی است و تقریباً همه کشورهایی که کاهوی تازه تولید یا وارد میکنند، با این خطر بالقوه روبهرو هستند.
چرا کاهوی پیچ بیشتر در معرض آلودگی است؟
برخلاف بسیاری از سبزیجات که پیش از مصرف پخته میشوند، کاهوی پیچ تقریباً همیشه بهصورت خام مصرف میشود. همین موضوع باعث میشود هرگونه آلودگی میکروبی یا انگلی بدون آنکه با حرارت از بین برود، مستقیماً وارد بدن مصرفکننده شود.
از سوی دیگر، ساختار متراکم و چندلایه این نوع کاهو، امکان باقی ماندن گلولای، میکروبها و حتی تخم برخی انگلها را در میان برگها افزایش میدهد. در صورت آلوده بودن آب آبیاری، کودهای آلی یا تجهیزات برداشت، احتمال انتقال عوامل بیماریزا نیز بیشتر خواهد شد.
آلودگی فقط به سیکلوسپورا محدود نیست
اگرچه این روزها نام انگل سیکلوسپورا بیشتر شنیده میشود، اما سابقه کاهوی پیچ در شیوع بیماریهای غذایی بسیار طولانیتر است.در سالهای گذشته، گونههای مختلف اشرشیا کلی (E. coli)، سالمونلا، لیستریا، نورویروس، هپاتیت A و حتی برخی انگلها از طریق انواع کاهو و سبزیجات برگدار در کشورهای مختلف گزارش شدهاند.این آلودگیها گاه صدها و حتی هزاران نفر را درگیر کرده و موجب فراخوان گسترده محصولات از بازار شده است.
آیا شستن کاهو کافی است؟
پاسخ کوتاه این است: همیشه نه.
شستن سبزیجات زیر آب روان، حذف برگهای بیرونی و رعایت بهداشت آشپزخانه خطر آلودگی را کاهش میدهد، اما در مورد برخی عوامل بیماریزا، بهویژه انگلهایی مانند سیکلوسپورا، این اقدامات تضمینکننده حذف کامل آلودگی نیست.
کارشناسان تأکید میکنند: وقتی آلودگی از مزرعه آغاز شده باشد یا عامل بیماریزا به درون بافتهای گیاه نفوذ کرده باشد، شستوشوی خانگی توان حذف کامل آن را ندارد.
سالادهای آماده؛ راحت اما پرریسکتر
یکی از نکات مورد تأکید متخصصان، احتیاط بیشتر در مصرف سالادهای آماده و بستهبندیشده است.هرچه تعداد مراحل برداشت، شستوشو، برش، بستهبندی، حملونقل و نگهداری بیشتر باشد، احتمال آلودگی نیز افزایش پیدا میکند. به همین دلیل در بسیاری از شیوعهای بزرگ جهانی، سالادهای آماده یکی از متهمان اصلی بودهاند.
برخی پژوهشگران هشدار میدهند که تغییرات اقلیمی نیز میتواند خطر آلودگی محصولات تازه را افزایش دهد.افزایش دما، کمبود منابع آب سالم، استفاده از آبهای نامطمئن برای آبیاری و وقوع سیلابها میتوانند احتمال انتقال عوامل بیماریزا به مزارع سبزیجات را بیشتر کنند. این موضوع بهویژه در کشورهایی که با تنش آبی روبهرو هستند، اهمیت بیشتری دارد.
مسئولیت تنها بر عهده مصرفکننده نیست
کارشناسان تأکید میکنند: ایمنی کاهو از مزرعه آغاز میشود، نه از آشپزخانه.بنابراین استفاده از آب سالم برای آبیاری، جلوگیری از آلودگی ناشی از فاضلاب، رعایت اصول بهداشتی در برداشت و بستهبندی، حفظ زنجیره سرد در حملونقل و نظارت مستمر بر تولیدکنندگان، مهمترین راهکارهای کاهش خطر آلودگی هستند.
در کنار این اقدامات، مصرفکنندگان نیز باید کاهو را از مراکز معتبر تهیه کنند، برگهای بیرونی را جدا کنند، آن را بهخوبی زیر آب جاری بشویند و از تماس آن با گوشت خام یا سطوح آلوده جلوگیری کنند.
یک هشدار جهانی، نه دلیلی برای حذف کاهو
متخصصان تغذیه تأکید میکنند شیوعهای اخیر نباید باعث حذف کاهو از رژیم غذایی شود. این سبزی منبع مناسبی از فیبر، ویتامینهای A، C و K، فولات و ترکیبات آنتیاکسیدانی است و نقش مهمی در تغذیه سالم دارد.
آنچه اهمیت دارد، افزایش استانداردهای ایمنی در تمام زنجیره تولید تا مصرف است. تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد که آلودگی کاهوی پیچ یک مشکل جهانی در حوزه ایمنی مواد غذایی است؛ چالشی که تنها با همکاری کشاورزان، صنایع غذایی، نهادهای نظارتی و مصرفکنندگان قابل مدیریت خواهد بود.
مترجم:نداجوادهراتی