هشدار دوباره درباره تهدید میراث فرهنگی از تغییرات اقلیمی
فروریختن هرم باستانی در مکزیک
یک هرم ۱۵ متری باستانی در محوطه باستانی «ایهواتزیو» در ایالت میچوآکان مکزیک، در پی بارندگیهای شدید و شرایط اقلیمی ناپایدار، فرو ریخت و بخش قابلتوجهی از دیواره جنوبی آن به تودهای از آوار تبدیل شد. این رخداد که نخستینبار در تابستان ۲۰۲۴ گزارش شد، بار دیگر توجه کارشناسان را به آسیبپذیری میراثهای تاریخی در برابر تغییرات اقلیمی جلب کرده است.
به گزارش سیناپرس، بر اساس اعلام «مؤسسه ملی مردمشناسی و تاریخ مکزیک (INAH)»، بارشهای سنگین و توفانهای متوالی در ژوئیه ۲۰۲۴ باعث نفوذ آب به ساختار درونی این بنای پیشا-اسپانیایی شده و در نهایت به فروریختن بخشی از آن انجامیده است. این شرایط پس از یک دوره خشکسالی شدید در مکزیک رخ داد که طی آن چندین دریاچه در کشور خشک شدند و ترکهایی در ساختار سنگی بنا ایجاد شد.
این هرم که بخشی از یک مجموعه باستانی متعلق به تمدن منطقه میچوآکان است، حدود ۱۱۰۰ سال پیش توسط گروههای بومی ناهواتلزبان مورد استفاده قرار میگرفت و بعدها به مرکز استقرار قوم «پورِپچا» تبدیل شد؛ تمدنی که در برابر امپراتوری آزتک مقاومت کرد و هرگز تسخیر نشد. این فرهنگ هنوز نیز در منطقه حضور و تداوم دارد.
به گفته باستانشناسان INAH، اگرچه تنها بخشی از این هرم آسیب دیده، اما حداقل شش لایه سازهای آن دچار فرسایش و ضعف ساختاری شدهاند و دیوارههای بیرونی، هسته مرکزی و سازههای نگهدارنده نیازمند مرمت فوری هستند.
کارشناسان تأکید میکنند که ترکیب خشکسالی شدید، افزایش دما و سپس بارشهای سنگین، چرخهای مخرب برای بناهای تاریخی ایجاد کرده است؛ چرخهای که در سالهای اخیر در نقاط مختلف جهان نیز مشاهده شده است. پژوهشها نشان میدهد افزایش شدت و نوسان بارشها میتواند به تخریب تدریجی مصالح تاریخی منجر شود و خطر فروپاشی سازههای باستانی را افزایش دهد.
در همین زمینه، برخی اعضای جامعه بومی پورِپچا این حادثه را از منظر فرهنگی نیز تفسیر کردهاند. یکی از اعضای این جامعه در شبکههای اجتماعی نوشته است که در باورهای سنتی، چنین رویدادهایی میتواند «نشانهای بد» یا نتیجه نارضایتی نیروهای مقدس تلقی شود؛ برداشتی که ریشه در جهانبینی پیشاکلمبی این تمدن دارد.
در کنار این رخداد، گزارشهای مشابهی از تخریب سایر آثار طبیعی و تاریخی در نقاط مختلف جهان نیز منتشر شده است؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، زنگ خطری جدی برای آینده میراث فرهنگی بشر در عصر تغییرات اقلیمی محسوب میشود.
مقامات مکزیکی اعلام کردهاند عملیات مرمت و تثبیت این سازه در دستور کار قرار دارد، اما کارشناسان هشدار میدهند که بدون مدیریت جدی بحران اقلیمی، چنین رویدادهایی در آینده تکرار خواهند شد.
مترجم:امیرحسین فتائی
