روزهداری اگرچه بهعنوان روشی مؤثر برای کاهش وزن شناخته میشود، اما بسیاری تصور میکنند نخوردن غذا میتواند به کاهش تمرکز و افت عملکرد ذهنی منجر شود. با این حال، یک پژوهش گسترده جدید نشان میدهد این باور همیشه درست نیست.
به گزارش سیناپرس، بر اساس یک مرور علمی بزرگ که بهتازگی منتشر شده، روزهداری کوتاهمدت و متعادل تأثیر قابلتوجهی بر عملکرد شناختی افراد سالم ندارد.
این تحقیق با بررسی ۶۳ مقاله علمی شامل ۷۱ مطالعه مستقل و مجموعاً ۳۴۸۴ شرکتکننده انجام شد. نتایج نشان داد؛ تفاوت معناداری میان عملکرد ذهنی افرادی که روزه بودند و کسانی که وعدههای غذایی عادی مصرف میکردند وجود ندارد.
این یافتهها باور رایجی را به چالش میکشد که میگوید؛ محدود کردن غذا باعث افت توان ذهنی میشود؛ ایدهای که از تبلیغات خوراکیها تا جمله معروف «صبحانه مهمترین وعده غذایی روز است» بارها تکرار شده است.
پژوهشگران این مطالعه، «کریستوف بامبرگ» روانشناس از دانشگاه پاریس لودرون اتریش و «دیوید مورو» عصبشناس شناختی از دانشگاه اوکلند نیوزیلند، میگویند افراد سالم نباید نگران باشند که روزهداری باعث مهآلود شدن ذهن یا کاهش تمرکز آنها شود.
دیوید مورو توضیح داد: برای بیشتر بزرگسالان سالم، این نتایج اطمینانبخش است. افراد میتوانند روزهداری متناوب یا سایر الگوهای روزه را امتحان کنند بدون اینکه نگران از بین رفتن تیزهوشی ذهنی خود باشند.
محققان برای تحلیل دادهها از روش آماری «بیزی» استفاده کردند؛ روشی که بهجای ارائه پاسخ صفر و یک، احتمال تأثیرگذاری را بررسی میکند و برای ترکیب نتایج مطالعات متعدد بسیار کاربردی است.
در این مطالعات، تواناییهایی مانند حافظه، سرعت واکنش، دقت و تصمیمگیری مورد ارزیابی قرار گرفت. در مجموع، روزهداری کوتاهمدت با میانگین حدود ۱۲ ساعت تغییر محسوسی در عملکرد شناختی ایجاد نکرد. البته این نتایج چند نکته مهم هم داشت.
پژوهشگران مشاهده کردند وقتی مدت روزهداری از ۱۲ ساعت بیشتر میشود، افت خفیفی در عملکرد ذهنی دیده میشود. همچنین کودکان و نوجوانان بیشتر از بزرگسالان تحت تأثیر قرار میگیرند؛ موضوعی که نشان میدهد مغزهای در حال رشد نسبت به کمبود غذا حساستر هستند و وعدههای غذایی منظم برای آنها اهمیت بیشتری دارد.
نکته جالب دیگر این بود که بیشترین افت عملکرد در آزمونهایی دیده شد که به غذا مرتبط بودند؛ مثلاً مشاهده تصاویر غذا یا پردازش کلمات مربوط به خوراکیها. به گفته پژوهشگران، احتمال دارد گرسنگی فقط در موقعیتهای مرتبط با غذا بخشی از منابع ذهنی را منحرف کند، نه اینکه کل عملکرد مغز را مختل سازد.
این مطالعه همچنین نشان داد: افرادی که روزه بودند اگر آزمونهای شناختی را در ساعات پایانی روز انجام میدادند، کمی عملکرد ضعیفتری داشتند. محققان احتمال میدهند روزهداری نوسانات طبیعی تمرکز در طول شبانهروز را تشدید کند.
در سالهای اخیر، روزهداری علاوه بر کاهش وزن، با مزایای دیگری مانند بهبود سلامت قلب و کاهش التهاب نیز مرتبط دانسته شده است. دانشمندان معتقدند هنگام روزهداری، بدن از مصرف ذخایر گلیکوژن به سمت استفاده از چربیها و تولید «کتونها» بهعنوان منبع انرژی حرکت میکند.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند روزهداری یک نسخه واحد برای همه افراد نیست و بهتر است با توجه به شرایط جسمی هر فرد و زیر نظر پزشک انجام شود.
مورو در پایان میگوید:پیام اصلی این پژوهش اطمینانبخش است؛ عملکرد شناختی در روزهداری کوتاهمدت پایدار میماند و بیشتر بزرگسالان سالم نباید نگران تأثیر منفی موقت آن بر تمرکز و فعالیتهای روزانه خود باشند.
مترجم:مهگل غفاری