میراث فرهنگی تهران زیر فشار همزمان جنگ، فرسودگی شهر و آسیب های اجتماعی
سومین گفتاورد ملی میراث فرهنگی و گردشگری ایران به همت دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ، ستاد گردشگری شهرداری تهران، شتاب دهنده فاخربوم و با حضور گسترده دوستداران میراث فرهنگی و گردشگری تهران ۲۳ اردیبهشتماه ۱۴٠۵ در محل ستاد سمن های شهر تهران برگزار شد.
دکتر سید سعید هاشمی رئیس دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ با تأکید بر پیوند عمیق میان هویت ملی، میراث فرهنگی و حافظه تاریخی جامعه در دوران پساجنگ، افزود: اکنون مسئله تابآوری فرهنگی شهرها، بهویژه تهران، بیش از گذشته اهمیت یافته است.
وی افزود: باید توجه کنیم تهران به عنوان پایتخت سیاسی، صرفاً یک کلانشهر اداری نیست؛ بلکه لایههای متعددی از تاریخ معاصر، خاطره جمعی، زیست فرهنگی و نمادهای هویتی را در خود جای داده است. از این منظر، هرگونه تهدید علیه زیرساخت های فرهنگی، آثار تاریخی یا امنیت روانی جامعه، در واقع تعرض به بنیانهای هویت شهری و ملی تلقی میشود. رئیس دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ با اشاره به اهمیت آگاهیبخشی اجتماعی در دورههای بحرانی، نقش رسانهها و نهادهای فرهنگی را در بازسازی سرمایه اجتماعی و حفظ انسجام ملی تعیینکننده دانست.
هاشمی خاطرنشان کرد:باتوجه به تجربه تاریخی ایران در دوران جنگ تحمیلی سوم نشان داده که فاصله میان بحرانها میتواند به فرصتی برای ارتقای فهم عمومی، تقویت حس تعلق و بازتعریف ظرفیتهای فرهنگی کشور تبدیل شود.
رئیس دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ عنوان کرد: اکنون رسانههای اجتماعی، دانشگاهها، نهادهای میراث فرهنگی و فعالان گردشگری میتوانند در ایجاد روایتهای امیدبخش و تقویت هویت شهری نقش مؤثری ایفا کنند.
وی در ادامه با اشاره به اینکه کارشناسان معتقدند که در دوره پساجنگ، توجه به مرمت بناهای تاریخی، احیای فضاهای عمومی فرهنگی و تقویت گردشگری شهری میتواند به بازگشت حس زندگی و پویایی اجتماعی کمک کند، گفت: کشور ما ایران، و بهویژه تهران، میتواند در دوران پساجنگ از دیپلماسی فرهنگی و گردشگری بهعنوان ابزاری برای بازنمایی واقعیتهای جامعه ایرانی استفاده کند.
به باور او، گردشگری صرفاً یک فعالیت اقتصادی نیست، بلکه بستری برای گفتوگو، انتقال فرهنگ و تقویت تصویر بینالمللی کشور محسوب میشود. از این رو، حفاظت از میراث تاریخی و سرمایهگذاری در زیرساختهای گردشگری، بخشی از راهبرد کلان حفظ هویت ملی خواهد بود.
هاشمی در پایان افزود: که تجربه بسیاری از کشورها نشان داده است شهرهایی که پس از بحران توانستهاند بر عناصر فرهنگی و تاریخی خود تکیه کنند، سریعتر به بازسازی اجتماعی و اقتصادی دست یافتهاند. تهران نیز میتواند با تمرکز بر میراث ناملموس، روایتهای تاریخی، هنر شهری، موزهها و رویدادهای فرهنگی، الگویی از «بازسازی هویتمحور» را دنبال کند؛ رویکردی که در آن توسعه شهری تنها بر ساختوساز فیزیکی استوار نیست، بلکه بر احیای حس تعلق شهروندان و حفاظت از حافظه تاریخی شهر تأکید دارد.
گردشگری فقط ابزاری برای فراغت و تفریح نیست
دکتر امیر قاسمی رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران با تأکید بر اینکه حافظه تاریخی تهران سرشار از روایت کسانی است که در سخت ترین لحظات چراغ هدایت را برافراشتند، افزود: این ایمان و اراده پولادین، نه تنها امید را در جنگ زنده نگه داشت، بلکه مسیر بازسازی شهر و جان شهر را هموار کرد.
وی افزود: این میراث معنوی ایستادگی، سرمایه اصلی ما در دوران پساجنگ برای بازسازی برند شهری است.
قاسمی با نقد نگاه صرفاً ویترینی به برندسازی شهری تصریح کرد: احیای برند تهران، فقط تغییر چهره شهر در چشم جهان نیست. بلکه احیای هویت اصیل، تقویت پیوندهای اجتماعی و تزریق امید نو به کالبدی است که رنج جنگ را به دوش کشیده، اما هرگز رویای آینده را فراموش نکرده است.
وی نقش گردشگری را در این مسیر کلیدی دانست و گفت: ما گردشگری را ابزاری صرف برای فراغت و تفریح نمی دانیم؛ بلکه زبان روایت شکوه پنهان شهر، پل ارتباطی با قلب تاریخ و آیندهای برای نمایش روح تابآور تهران در مقطع کنونی می پنداریم.
مهم است، چه روایتی از این شهر در جنگ به آیندگان منتقل می کنیم
در ادامه این نیز دکتر سید احمد علوی عضو شورای اسلامی شهر تهران و رئیس کمیته میراث فرهنگی و گردشگری با اشاره به اینکه از حدود ۱۵۵ آسیب به اماکن میراثی و تاریخی در کشور، بیش از ۶٠ مورد در پایتخت بوده، افزود: وظیفه سنگینی داریم که چه روایتی از این شهر در جنگ به آیندگان منتقل کنیم و در ادامه مباحثی در انتقاد از برخی اقدامات نمادین بیان کرد که می تواند باعث ایجاد نقایص تابآوری باشد.
وی تاکیدکرد: در دوران پساجنگ، یکی از اقدامات مهم را استخراج نقایص تابآوری فرهنگی و اجتماعی شهر تهران می دانیم که در این حوزه اقداماتی را انجام دادیم.
در ادامه این رویداد دکتر آتوسا مومنی رئیس مرکز مطالعات منطقهای میراث ناملموس یونسکو در تهران، دکتر حسین زینلیان مشاور معاون فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران و محمد محب خدایی عضو شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در پنل های علمی، تخصصی با نگاهی میان رشته ای نقش موضوعات میراث فرهنگی، گردشگری و جامعه شناسی در تاب آوری و بازسازی برند شهری تهران در دوران پساجنگ را با مطالعات موردی بررسی و به ارائه دیدگاه های خود پرداختند.
در این پنل ها به این موضوع که میراث فرهنگی تهران زیر فشار همزمان جنگ، فرسودگی شهر و آسیب های اجتماعی است تاکید شد و گردشگری شهری به عنوان زبان روایت های پنهان شهر در دوران پساجنگ معرفی شد.
دکتر فرناز نیک خواه مدیرعامل شتاب دهنده فاخربوم و دبیر این دوره از گفتاورد که راهبری این رویداد را بر عهده داشت با گرامیداشت فرا رسیدن هفته میراث فرهنگی و روز جهانی موزه در ایام پیش رو، تاب آوری برند شهری تهران در حوزه فرهنگی و اجتماعی در دوران پساجنگ را نیازمند همگرایی مدیریت شهری تهران با نهادهای دانشگاهی دانست و با تاکید بر اینکه تجربه نشان داده دانشگاه ها به عنوان قطب نوآوری و دانش جامعه می توانند نقش موثری در برنامه ریزی اقدامات مدیریت شهری در دوران پسابحران داشته باشند، افزود: یکی از اقدامات مشترک ما در شتاب دهنده فاخربوم با ستاد گردشگری شهرداری تهران در این ایام که امروز از آن رونمایی می شود کارزار روایت پاسداری از میراث تهران است که می کوشیم نقش سازمان های مردم نهاد، تشکل ها و محلات را در روایت گری پاسداری از میراث فرهنگی تهران در دوران جنگ و فعالیت های رسانه ای در دوران پساجنگ را نمود دهیم و از عموم دوستداران میراث فرهنگی و گردشگری تهران دعوت می کنیم به این کارزار بپیوندند.
گفتنی است در بخشی از این رویداد علمی و تخصصی از کتاب جیبی راهنمای گردشگری تهران رونمایی شد.
