تخممرغ؛ راهکاری طبیعی برای کاهش ۲۷ درصدی خطر آلزایمر
پژوهشهای جدید نشان میدهد مولکولی در تخممرغ مانع تجمع پروتئینهای مخرب مغزی شده و احتمال ابتلا به این بیماری را به شدت کاهش میدهد.
به گزارش سیناپرس، پژوهشهای جدید از نقش احتمالی مصرف تخممرغ در کاهش خطر ابتلا به آلزایمر و کشف مولکولی که مانع تجمع پروتئینهای مخرب در مغز بیماران مبتلا به آلزایمر میشود، خبر میدهد.
بیماری آلزایمر یک اختلال مغزی است که به تدریج حافظه و مهارتهای تفکر را از بین میبرد و در نهایت توانایی انجام سادهترین کارها را نیز مختل میکند. در بیشتر افراد مبتلا به آلزایمر، نشانهها برای نخستینبار در سالهای پایانی زندگی ظاهر میشوند.
نام این بیماری، بر اساس اطلاعات موسسه ملی سالمندی آمریکا (NIA)، از «دکتر آلویس آلزایمر» گرفته شده است. او در سال ۱۹۰۶ تغییراتی را در بافت مغز زنی مشاهده کرد که بر اثر یک بیماری روانی غیرمعمول درگذشته بود. علائم این بیمار شامل از دست دادن حافظه، مشکلات زبانی و رفتارهای غیرقابل پیشبینی بود. پس از مرگ او، دکتر آلزایمر مغز بیمار را بررسی کرد و تعداد زیادی تودههای غیرطبیعی ــ امروزه «پلاکهای آمیلوئید» نامیده میشوند ــ و همچنین دستههای درهمتنیدهای از رشتهها را یافت که اکنون «گرههای نوروفیبریلاری» یا «تودههای تائو» خوانده میشوند.
این پلاکها و تودهها هنوز هم از ویژگیهای اصلی بیماری آلزایمر به شمار میروند. یکی دیگر از ویژگیهای مهم این بیماری از بین رفتن اتصالات میان نورونها در مغز است. نورونها پیامها را میان بخشهای مختلف مغز و همچنین از مغز به عضلات و اندامهای بدن منتقل میکنند.
مصرف تخممرغ و کاهش خطر آلزایمر
پژوهشگران دانشگاه علوم سلامت لوما لیندا به تازگی گزارش دادهاند که مصرف تخممرغ ممکن است با کاهش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر در بزرگسالان ۶۵ ساله و بالاتر ارتباط داشته باشد. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که مصرف منظم تخممرغ میتواند در حمایت از سلامت مغز در بلندمدت نقش داشته باشد.
این مطالعه نشان داد افرادی که پنج روز یا بیشتر در هفته، روزانه دستکم یک تخممرغ مصرف میکردند، در مقایسه با کسانی که تخممرغ نمیخوردند، تا ۲۷ درصد کمتر در معرض تشخیص آلزایمر قرار داشتند.
«جوآن ساباته»، استاد دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه لوما لیندا و پژوهشگر اصلی این مطالعه، میگوید: «در مقایسه با افرادی که هرگز تخممرغ مصرف نمیکنند، خوردن دستکم پنج تخممرغ در هفته میتواند خطر آلزایمر را کاهش دهد».
به گفته ساباته، حتی میزانهای کمتر مصرف تخممرغ نیز با فوایدی همراه بود. مصرف تخممرغ تنها یک تا سه بار در ماه با ۱۷ درصد کاهش خطر ارتباط داشت و در افرادی که دو تا چهار بار در هفته تخممرغ میخوردند، خطر ابتلا حدود ۲۰ درصد کمتر بود.
این پژوهش با عنوان «مصرف تخممرغ و بروز بیماری آلزایمر در شرکتکنندگان مطالعه سلامت ادونتیستها-۲، بر پایه دادههای پیوندخورده با مدیکر» در نشریه Journal of Nutrition منتشر شده است. دانشمندان این مطالعه را با هدف درک بهتر این موضوع انجام دادند که رژیم غذایی ــ بهعنوان عاملی که افراد میتوانند آن را تغییر دهند ــ چگونه ممکن است بر احتمال ابتلا به بیماری آلزایمر اثر بگذارد.
مواد مغذی موجود در تخممرغ ممکن است از سلامت مغز حمایت کند
ساباته میگوید تخممرغ حاوی چندین ماده مغذی مهم برای مغز است. تخممرغ منبعی غنی از کولین است؛ مادهای که بدن از آن برای تولید ترکیباتی مانند «استیلکولین» و «فسفاتیدیل کولین» استفاده میکند؛ یعنی ترکیباتی که برای حافظه و ارتباط میان سلولهای مغزی ضروریاند.
تخممرغ همچنین «لوتئین» و «زآگزانتین» را فراهم میکند؛ کاروتنوئیدهایی که در بافت مغز تجمع مییابند و با عملکرد شناختی بهتر و سطوح پایینتر استرس اکسیداتیو مرتبط دانسته شدهاند. افزون بر این، تخممرغ حاوی اسیدهای چرب امگا-۳ است و زرده آن به ویژه سرشار از فسفولیپیدهاست؛ ترکیباتی که نزدیک به ۳۰ درصد از کل چربیهای تخممرغ را تشکیل میدهند. این ترکیبات در نحوه عملکرد گیرندههای ناقلهای عصبی نقشی کلیدی ایفا میکنند.
مطالعهای گسترده مصرف تخممرغ و تشخیص آلزایمر را پیگیری کرد
پژوهشگران برای ارزیابی میزان مصرف تخممرغ، هم منابع مستقیم و هم منابع غیرمستقیم آن را در نظر گرفتند. در این ارزیابی، هم تخممرغی که به صورت مستقیم و در شکلهایی مانند تخممرغ همزده (Scrambled)، سرخشده یا آبپز مصرف میشد و هم تخممرغِ موجود در مواد غذایی مانند فرآوردههای پختهشده و محصولات بستهبندیشده لحاظ شد.
این مطالعه نزدیک به ۴۰ هزار نفر از شرکتکنندگان در مطالعه سلامت ادونتیستها-۲ را دربر گرفت. موارد آلزایمر بر اساس تشخیصهایی شناسایی شد که پزشکان در دادههای مدیکر ــ برنامه بیمه درمانی فدرال آمریکا، عمدتا برای افراد ۶۵ ساله و بالاتر ــ ثبت کرده بودند. همچنین، واجد شرایط بودن افراد برای ورود به این تجزیه و تحلیل با استفاده از فایلهای اصلی خلاصه اطلاعات بیمهشدگان مدیکر تعیین شد. شرکتکنندگان به طور متوسط ۱۵.۳ سال پیگیری شدند.
پژوهشگران میگویند رژیم غذایی متعادل همچنان عامل کلیدی است
تیم پژوهشی تاکید میکند که تخممرغ باید به عنوان بخشی از یک الگوی کلیِ تغذیه سالم دیده شود، نه بهصورت جداگانه و مستقل از سایر اجزای رژیم غذایی.
«جیسو اوه»، دانشیار اپیدمیولوژی در دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه لوما لیندا و نویسنده اصلی مقاله، میگوید: «پژوهشها از جایگاه تخممرغ بهعنوان بخشی از یک رژیم غذایی سالم حمایت میکنند… ما میخواهیم افراد، در کنار آگاهی از فواید تخممرغ، بر سلامت کلی خود نیز تمرکز کنند».
آلزایمر: آغاز پنهان دههها پیش از بروز علائم
پژوهش جدیدی نشان میدهد روند زیستی بیماری آلزایمر ممکن است بسیار زودتر از بروز علائم آغاز شود. مطالعهای از کلینیک مایو که در نشریه Alzheimer’s & Dementia: The Journal of the Alzheimer’s Association منتشر شده، نشان میدهد تغییرات ظریف در نشانگرهای زیستی مغز و خون میتواند از اواخر دهه پنجاه زندگی آغاز شود.
پژوهشگران با تجزیه و تحلیل دادههای ۲٬۰۸۲ نفر از شرکتکنندگان در «مطالعه سالمندی کلینیک مایو»، تغییرات در نشانگرهای زیستی خون، تصویربرداری مغزی و عملکرد شناختی را بررسی کردند تا مشخص شود این تغییرات در چه زمانی سرعت میگیرند.
نتایج نشان میدهد افت شناختی از اواخر دهه پنجاه زندگی محسوستر میشود. در اوایل دهه شصت، تجمع آمیلوئید در مغز سریعتر افزایش مییابد.
از اواخر دهه شصت تا اوایل دهه هفتاد نیز نشانههای آسیب مرتبط با پروتئین تائو و تخریب عصبی افزایش بیشتری پیدا میکند. همچنین نشانگرهای خونی مانند GFAP پلاسما، NfL و p tau در فاصله سنی حدود ۶۸ تا ۷۲ سال تغییرات چشمگیرتری نشان میدهند و کوچک شدن مغز ـ بهویژه در نواحی مرتبط با حافظه ـ بیشتر دیده میشود.
پژوهشگران میگویند شناسایی این بازههای زمانی میتواند به تعیین زمان مناسب برای غربالگری، تشخیص زودهنگام و اقدامات پیشگیرانه در بیماری آلزایمر کمک کند.
کشف مولکول طبیعی مهارکننده تجمع پروتئینهای آلزایمر
همانطور که در ابتدای گزارش اشاره شده یکی از مهمترین ویژگیهای آلزایمر، تجمع غیرطبیعی پروتئین «تائو» و شکلگیری گرههای نوروفیبریلاری در سلولهای عصبی است؛ همان ساختارهایی که بیش از یک قرن پیش، آلویس آلزایمر برای نخستین بار در مغز بیماران مشاهده کرد.
اکنون نتایج یک پژوهش پیشرو در سطح مولکولی، افقهای تازهای را برای جلوگیری از شکلگیری این تودهها، پیش از آنکه به گرههای سمی و آسیبزا تبدیل شوند، گشوده است.
به نقل از آنا، پژوهشی جدید از دانشگاه بوفالو، نقش کلیدی مولکول طبیعی «اِل آرژینین» (L arginine) را در جلوگیری از آسیبهای مولکولی مرتبط با آلزایمر آشکار کرده است.
این پژوهش نشان میدهد که این مولکول میتواند پایداری قطرههای پروتئینی را که پیشساز تودههای مضر آلزایمر هستند، حفظ کرده و از تبدیل آنها به رشتههای فیبرمانند (fibrils) که عامل اصلی گرههای تائو در سلولهای عصبی محسوب میشوند، جلوگیری کند. این یافتهها دریچهای نو به سوی روشهای درمانی هدفمند برای مقابله با آلزایمر میگشاید.
