منابع آبی زیر زمینی را حفظ کنیم

 برداشت بی رویه از منابع آبی زیر زمینی موجب نگرانی دولتمردان و دست اندارکاران این بخش شده است زیرا ادامه این روند موجب خشک شدن چاه ها، قنات ها و حتی تالاب ها و بروز پدیده فرونشست زمین می شود.چندی پیش معصومه ابتکار معاون رییس جمهوری و رییس سازمان حفاظت محیط زیست گفته بود ایران دو برابر دیگر کشورهای جهان از ظرفیت های زیست محیطی بهره برداری می کند به طوری که در چند سال اخیر 85 درصد سفره های آبهای زیر زمینی کشور تخلیه شده و در این زمینه رتبه اول دنیا را دارد. همچنین 300 دشت کشور در وضعیت بحرانی قرار دارد.

این در حالی است که در کشورهای توسعه یافته بیش از 20 درصد از آب سفره‌های زیر زمینی را برداشت نمی‌ کنند مگر اینکه در شرایط بسیار بحرانی و در شرایط تنش آب، آنهم مشروط به تعادل‌ بخشی و تغذیه سفره‌ها، حداکثر 40 درصد اجازه برداشت دارند.
آبهای زیر زمینی از اهمیت زیادی برخوردارند از این رو حفاظت ازاین منابع از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و باید در اولویت برنامه های سازمان ها و نهادهای مرتبط قرار گیرد.
آبهای زیرزمینی به آبهایی گفته می ‌شود که در لایه ‌های آبدار و اشباع زیر زمین جمع شده اند، این آبها فقط حدود ۴ درصد از مجموعه آبهایی را که فعالانه در چرخه آب‌ شناختی دخالت دارند، تشکیل می ‌دهد با این وجود حدود ۵۰ درصد جمعیت دنیا از نظر آب شرب متکی به همین آبهای زیرزمینی هستند.
اما در سالهای اخیر به علت رشد شهر نشینی و توسعه کشاورزی، در بسیاری از کشورهای جهان برداشت آب از منابع زیرزمینی از میزان تغذیه سالانه آنها بیشتر شده و این به معنای استخراج و استفاده از آبی است که در طول هزاران سال در لایه ‌های آبدار زمین ذخیره شده ‌است.
کارشناسان معتقدند این روند موجب افت سطح آبهای زیر زمینی شده و روزی خواهد رسید که دیگر آبی برای استخراج باقی نماند. ادامه این روند موجب خشک شدن چاه ها، قنات ها و چشمه می شود.
مردم دنیا روزانه 1700 میلیارد لیتر آب مصرف می کنند. 97 درصد آبهای کره زمین در اقیانوس ها است و دو درصد آن یخ زده است، آب مورد نیاز انسان ها از یک درصد باقیمانده تامین می شود که از دو منبع سطح زمین مانند رودخانه ها، دریاچه ها و نهرها و آبهای زیر زمینی به دست می آید.
حدود 117 میلیون نفر در دنیا به آبهای زیرزمینی به عنوان منبع آب آشامیدنی متکی هستند از این رو حفظ این منابع آبی هم از لحاظ میزان انباشت و هم آلودگی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.
مسعود باقرزاده کریمی معاون امور تالاب ها در دفتر زیستگاه ها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط زیست روز سه شنبه در این باره به ایرنا گفت: جریانات حدی مانند سیلاب و خشکسالی در مناطق خشک و نیمه خشک رایج است برهمین اساس نیاکان ما ترجیح می دادند آب را زیر زمین نگه دارند بنابراین حفظ کردن منابع آبی زیرزمینی بسیار مهم است.
وی افزود: ایران در منطقه خشک و نیمه خشک واقع شده از این رو نیاکان ما طی چندین هزار سالی که در این مناطق زندگی می کردند همواره آب را در زیر زمین نگه می داشتند زیرا معتقد بودند با اطمینان ترین آبها، آبهای زیر زمینی است.
باقرزاده کریمی اظهار کرد: اما متاسفانه در چند سال اخیر برداشت های بی رویه از منابع آبهای زیر زمینی مشکلاتی ایجاد کرده است که باید با برنامه ریزی های اصولی و علمی راهی برای جبران آن پیدا کنیم.
وی با اشاره به توسعه سد سازی در کشور گفت: بهتر است فرصت تزریق به منابع آبهای زیر زمینی نیز داده شود و می توانیم با برنامه ریزی اصولی در سال های پربارش برای سال های کم آبی استفاده و منابع زیر زمینی خود را احیا کنیم.
وی تاکید کرد: درست است که سدها برای ما با ارزش هستند اما از آنها مهمتر، پایدارتر و قابل اطمینان تر منابع آبی زیر زمینی است، خوب بود از فرصت به وجود آمده از بارش اخیر و بروز سیلاب به نحو درستی برای ذخیره سازی و تامین آبهای زیر زمینی استفاده می کردیم.
باقرزاده کریمی اظهار کرد: آب ناشی از این سیلاب ها در سرشاخه ها شدت و قدرت کمتری دارند که می توانستیم از طریق اقدامات مختلف مانند طرح آبخیزداری، آبخوان داری، پخش سیلاب و تغذیه مصنوعی، سفره های زیر زمینی را تا حدودی پرآب کنیم.
وی افزود: معتقدیم باید در سطح کلان به سمت تامین آبهای زیر زمینی حرکت کنیم، حتی اگر لازم باشد از منابع سدها کم و به منابع آبهای زیر زمینی اضافه کنیم، این کار در ترکیه انجام شده است، چند سد که برای توسعه کشاورزی احداث کرده بودند اعلام کردند که این سدها را با هدف تامین آبهای زیر زمینی احداث کرده اند و از آبهای زیر زمینی به مردم سهم آب می دهند چون هم قابل کنترل و هم مطمئن است.