گام های موفق محققان رویان؛ ازشبیه سازی قوچ قمیشلو تا عرضه داروهای نوترکیب

 رییس پژوهشگاه رویان گفت: محققان پژوهشکده زیست فناوری در عرصه شبیه سازی ، حفظ گونه های در خطر انقراض و ساخت داروهای نو ترکیب تا کنون موفقیت‌های زیادی را به نام خود ثبت کرده اند که از جمله می توان به نخستین و تنها قوچ قمیشلو شبیه سازی شده در خاورمیانه، تلاش برای شبیه سازی یوز ایرانی، حفظ گونه در خطر انقراض اسب مینیاتوری خزر و عرضه داروهای نو ترکیب در سال 95 اشاره کرد.

پژوهشکده زیست فناوری رویان به همت زنده یاد دکتر سعید کاظمی آشتیانی و تلاش دکتر محمد حسین نصر اصفهانی در سال 1383 با عنوان 'پایگاه تحقیقات علوم سلولی' به طور رسمی شروع به فعالیت کرد. پیش از این به صورت موقت در مرکز ناباروری اصفهان فعالیت هایی انجام می شد.
این پژوهشکده شامل گروه‌ های پژوهشی مهندسی ژنتیک، زیست شناسی سلول جنسی و گروه زیست فناوری است.درحال حاضر این پژوهشکده دارای 5 آزمایشگاه شامل جنین شناسی، پروتئین نوترکیب، ژنتیک ، سلول های بنیادی و آندرولوژی می باشد.
دکترحمید گورابی درگفت وگو با ایرنا با اشاره به موفقیت محققان پژوهشکده زیست فناوری افزود: درابتدای ورود پژوهشگاه به عرصه شبیه سازی، موفقیت در تولد یک حیوان سالم شبیه سازی کمتر از یک درصد بود، در حالیکه با تلاش محققان این مجموعه علاوه بر ساده سازی روش‌ها، توانسته ایم این در صد موفقیت را به بیش از 85 درصد برسانیم.
وی ادامه داد:اقدامات بسیار خوبی در این پژوهشکده در سال گذشته رخ داده است تا از آنچه که در آزمایشگاه‌ها و تحقیقات بدست آمده عملا در جامعه مورد بهره برداری قرار داد و از این طریق علاوه بر حفظ ذخایر گونه‌های جانوری، سلامت جامعه را نیز ارتقا بخشید.

** تولد مارال، حاصل تلاش محققان پژوهشکده زیست فناوری 
وی در مورد فعالیت های پژوهشکده زیست فناوری پژوهشگاه رویان در سال گذشته، افزود: اتفاق خوبی که در تابستان سال 1394 در این پژوهشکده رخ داده، تولد نخستین حیوان با روش شبیه سازی بین گونه ای به نام مارال بود.
«مارال» نخستین و تنها قوچ قمیشلو شبیه سازی شده در خاورمیانه است ، این حیوان در راستای حفظ گونه های حیوانی در خطر انقراض، در پژوهشکده زیست فناوری در اصفهان متولد شده است.
مارال با بهره گیری از تخمک و رحم گوسفند معمولی شبیه سازی شده است و پس از تولد در مرداد سال گذشته در باغ وحش اصفهان نگهداری می‌شود. 
وی اظهار کرد: پژوهشکده زیست فناوری رویان توانست در سال 94 با تولید نخستین موجود شبیه سازی شده بین ‌گونه ‌ای قدم بزرگی را برای حفظ حیات موجودات در خطر انقراض بردارد. 
گورابی بیان کرد: یکی از فواید روش شبیه سازی این است که حیوانات وحشی یا نیمه وحشی در معرض انقراض از این خطر در امان می مانند و به نوعی کمک می شود تا نسل آنها حفظ شود.
گورابی با اشاره به اینکه معمولا امکان شبیه سازی با تخمک های همان حیوان میسر نمی باشد و در مورد مارال نیز علاوه بر استفاده از تخمک گوسفند، جنین نیز در رحم یک گوسفند رشد و نهایتا متولد شد، بیان کرد: با بهره گیری از روش بین گونه ای، قوچ قومیشلو که در عرصه های طبیعی اصفهان زندگی می‌کند و در معرض خطر انقراض است، متولد شد و پس از مدتی تحویل باغ وحش این شهر شد.
وی اظهارکرد: اکنون با در اختیار داشتن این فناوری می‌توان امید داشت در مورد سایر حیوانات در معرض خطر اقدامات مشابه ‌ای انجام گیرد. در مورد یوزپلنگ ایرانی و نظایر آن در قدم اول سلول‌ های این حیوانات را می‌توان فریز و ذخیره کرد تا در آینده امکان بازیافت نسل آنان میسر باشد.

** تکثیر بز سانن با شیرآوری بالا در پژوهشکده زیست فناوری 
رییس پژوهشگاه رویان یکی دیگر از اقدامات مهم این پژوهشکده در سال گذشته را تکثیر بز سانن با شیرآوری بالا اعلام کرد وگفت: این اقدام با تلاش محققان و همکاری بخش خصوصی و تعدادی از دامداران به نتیجه رسیده است.
وی افزود: این پژوهشکده در سال 94 با کمک بخش خصوصی به تولید انبوه بز سانن که از نظر شیر دهی فوق العاده است، پرداخته که موفقیت ‌های خوبی را در پی داشته است. 
رییس پژوهشگاه رویان، حفظ گونه اسب مینیاتوری خزر با انجماد اسپرم را از اقدامات مهم این پژوهشکده برشمرد و گفت: محققان این مجموعه در راستای حفظ گونه های در حال انقراض به روش انجماد اسپرم و ایجاد بانک اسپرم این طرح را اجرا کردند که نتایج آن در مجله علمی Journal of Equine Veterinary Science منتشر شده است.
گورابی به اقدامات انجام شده در خصوص تولد یوز ایرانی اشاره کرد و گفت: جنین این حیوان در مرحله آزمایشگاهی می تواند با تخمک های گربه سانان دیگر انجام شود. منتهی باید رحم پذیرنده داشته باشیم تا این جنین در داخل رحم آن حیوان قرار گرفته و رشد کند.

** تولید بیش از 10 مورد پروتئین نوترکیب 
گورابی به تولید بیش از 10 مورد پروتئین نوترکیب در چند سال اخیر اشاره کرد و گفت: این پروتئین ‌های نوترکیب فاکتورهای رشد هستند که در تولید سلول‌ های بنیادی و تمایز آنها نقش دارند و ‌باید برای خرید آنها از خارج کشور هزینه ‌های گزافی را متحمل می‌ شدیم. 
وی ادامه داد: این اقدام به تاسیس یک شرکت دانش بنیان منجر شده که بتوانیم این پروتئین های نوترکیب و موارد مشابه دیگر را در اختیار تمام مراکز تحقیقاتی کشور که در زمینه سلول های بنیادی فعال هستند، قرار دهیم.
رییس پژوهشگاه رویان ادامه داد: طرح ‌های تحقیقاتی برای تولید داروهای نوترکیب نیز در دست انجام است که برخی در مرحله آزمایشگاهی و برخی هم در مرحله نیمه صنعتی قرار دارند.
وی، تخلیص موفقیت آمیز داروی TPA را یکی دیگر از موفقیت های پژوهشکده زیست فناوری اعلام کرد و گفت: با تلاش محققان توانستیم این طرح را به مرحله نیمه صنعتی برسانیم .
گورابی تاکید کرد که در تلاش هستیم یکی از داروهای نوترکیب را در سال 95 با همکاری یکی از شرکت های دارویی فعال در این زمینه به بازار عرضه کنیم .

** اعطای 'جایزه دکتر کاظمی' به پدر علم مهندسی بافت
وی با اشاره به اینکه بدون شک نام رویان با یاد دکتر سعید کاظمی آشتیانی همراه است، افزود: اهدای جایزه ویژه دکتر کاظمی به پروفسور لنگر، پدر علم مهندسی بافت در جهان، اتفاق ویژه‌ ای بود که در سال 94 شاهد آن بودیم.
وی به تقویت همکاری موسسات و محققان با این اندیشمند خارجی اشاره کرد و گفت: همکاری با پرفسور لنگر تقویت شده که امیدواریم در سال‌ های آتی از این رهگذر نتایج خوبی را شاهد باشیم.
به گفته گورابی در کنار دستاورد‌های فراوان پژوهشگاه رویان در زمینه های مختلف، این اقدامات نوید دهنده بهره گیری از علوم بین رشته‌ای در این موسسه معتبر است.
وی به راه اندازی مرکز سلول درمانی شامل مرکز پیوند مغز استخوان و سلول های خون بند ناف در ابتدای سال جاری اشاره کرد و گفت: این مرکز با کمک خیرین و نیکوکاران در فضائی به مساحت هزار و 500 متر مربع در حال تکمیل است.
رییس پژوهشگاه رویان اظهار امیدواری کرد که با راه اندازی این مرکز بتوانیم کارآزمایی‌های بالینی بیشتری را انجام و در سال‌ های آتی از این طریق خدمات بشتری به مردم ارایه کنیم.
معاون پژوهشی پژوهشگاه رویان نیز در گفت وگو با خبرنگار ایرنا به سوابق این پژوهشکده اشاره کرد و گفت: در هشتم مهرماه سال 1385 نخستین گوسفند به روش همانند سازی با نام 'رویانا' در این پژوهشکده متولد شد. این حیوان حدود 4 سال زنده ماند، اما تولد آن مبنایی برای انجام تحقیقات بیشتر در این زمینه شد.
دکترعبدالحسین شاهوردی گفت که در نتیجه تلاش محققان گوساله‌ های 'بنیانا' در بیستم تیر ماه سال 1388 و 'تامینا' سی ام مرداد ماه همان سال در پژوهشکده زیست فناوری اصفهان به دنیا آمدند. 
شاهوردی گفت: در مرحله بعدی به دلیل اینکه تولید گاو هزینه ‌های زیادی را به مجموعه تحمیل می‌کرد، بز که وضعیت شیردهی بهتری داشت، انتخاب شد و در نتیجه آن دو بزغاله با نام 'حنا' به ترتیب در 23 فروردین و 23 تیرماه سال 1388 در پژوهشگاه رویان اصفهان متولد شدند. 
وی ادامه داد: بزغاله های شنگول، منگول در نوزدهم دی ماه سال 1388 و حبه انگور در سوم اردیبهشت ماه سال 1389 به روش ترنس ژن که شامل شبیه سازی و دستکاری ژنتیکی توامان است، در تهران و اصفهان متولد شده اند.