برتری در عرصه رقابت میان جوامع با دیپلماسی علمی و فناوری

دیدار و گفت و گوی هیات 28 نفره متشکل از شخصیت های دانشگاهی، علمی و اقتصادی آلمانی به ریاست 'اشتفان وایل' نخست وزیر ایالت «نیدرزاکسن» آلمان با حضور پروفسور 'مجید سمیعی' روز شنبه در محل سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران برگزار شد.
جمعی از روسای دانشگاه های برتر و پژوهشگاه های کشور و مدیران وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در این نشست شرکت داشتند.
دیدار با وزیرعلوم، تحقیقات و فناوری از جمله برنامه های پیش بینی شده در این نشست بود که دکتر 'محمد فرهادی' به دلیل سفر به ترکیه در این جمع حضور نداشت و پیام وی قرائت شد.
در پیام وزیر علوم ضمن تشریح دستاوردهای علمی، پژوهشی و فناوری جمهوری اسلامی ایران آمده است: براساس اطلاعات پایگاه استنادی 'آی اس آی'، کشور ایران از نظر تولید علم در سال 2014 نسبت به سال 2013 از رشد قابل ملاحظه 6.7 درصدی برخوردار بوده و در بین 25 کشور برتر دنیا در رتبه چهارم تولید علم قرار گرفته است.
در حال حاضر ایران با تولید 1.56 درصد علم دنیا، 1.6 درصد مقالات برتر جهان را در مجلات معتبر بین المللی منتشر کرده است و 200 دانشمند ایرانی نیز در فهرست یک درصد دانشمندان برتر دنیا قرار گرفته اند و رتبه ایران در برخی از علوم مانند مهندسی شیمی، مکانیک، نانوفناوری و زیست فناوری تک رقمی است.
وزیر علوم خاطرنشان کرد: دولت در تدوین برنامه ششم که رویکردی دانش بنیان، نوآور و فناور دارد، سیاست های علم و فناوری ابلاغ شده از سوی مقام معظم رهبری را الگو قرار داد و در حوزه آموزش و پژوهش و فناوری، تحول علوم انسانی، ساماندهی نظام ملی نوآوری، دستیابی به رتبه اول منطقه در علم و فناوری، اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پژوهش، ساماندهی نظام ملی آمار و اطلاعات علمی و تنظیم رابطه متقابل تحصیل با اشتغال را به عنوان محور مورد توجه قرار داده است.
در این پیام یادآوری شده است: براساس برنامه ششم توسعه باید سهم تحقیقات از تولید ناخالص داخلی از میزان 48 صدم درصد فعلی به سه درصد برسد که در سال اول دولت، رسیدن به میزان 1.1 تولید ناخالص داخلی را هدف خود قرار داده است.
وزیرعلوم همچنین در این پیام بر ضرورت توجه به دانشگاه های کارآفرین تاکید کرد و گفت: با توجه به اهمیت ایجاد دانشگاه های کارآفرین و نسل سوم مبتنی بر نوآوری باید از ظرفیت پارک های علم و فناوری، دانشگاه های پیشرو در پژوهش و فناوری و پژوهشگاه های تخصصی برای تغییر رویکرد دانشگاه ها از شیوه های آموزشی و پژوهشی فعلی به سمت افزایش مهارت، ارتقای توانمندی، کارآفرینی و نقش آفرینی در زندگی، اشتغال و توسعه پایدار استفاده کنیم.
فرهادی در ادامه پیام خود بیان داشت: جمهوری اسلامی ایران از نظر علمی و سرمایه دانشی دارای پتانسیل های بالایی است و شاهد این ادعا تعداد دانشجویان ماست، ایران به واسطه تحصیل بیش از چهار میلیون و 800 هزار دانشجو، از نظر جمعیت دانشجویی در میان 10 کشور اول دنیا قرار داد و رشد جمعیت زنان دانشگاهی طی یک دهه اخیر، بیش از 25 درصد افزایش داشته است به همین لحاظ معتقدیم که باید با برنامه ریزی، سهم نیروی فکری را در تامین ثروت ملی و ارتقای توان اقتصادی کشور افزایش دهیم و از تکیه بر منابع طبیعی مانند نفت و گاز و معادن کم کنیم.
در پیام وزیرعلوم به سابقه تاسیس اولین پارک علم و فناوری جمهوری اسلامی ایران در 15 سال گذشته اشاره شده و آمده است: جمهوری اسلامی ایران اکنون با وجود 38 پارک علم و فناوری، 168 مرکز رشد، چهار هزار شرکت فناور و اشتغال 30 هزار فناور در این مراکز، به سمت توسعه اقتصاد دانش بنیان درحال پیشروی است. سرمایه گذاری در پارک های علم و فناوری بازدهی بیشتری از سایر بخش های جامعه دارد به نحوی که ایجاد هر شغل در این موسسات تنها به 400 تا 500 میلیون ریال اعتبار نیاز دارد، درحالی که در دیگر بخش های کشور برای ایجاد هر شغل حداقل سه هزار میلیون ریال اعتبار مورد نیاز است.
فرهادی در این پیام با بیان این که تجربه جمهوری اسلامی ایران در ایجاد پارک های علم و فناوری در میان کشورهای اسلامی جایگاه برجسته ای را برای کشور به ارمغان آورده است، گفت: براساس همین توانایی، ایران تاکنون برای 5 دوره، مقام نخست ریاست منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا را در انجمن بین المللی پارک های علمی به دست آورده است.
وی اعلام کرد: با توجه به ضرورت توسعه پژوهش و فناوری در علوم انسانی، وزارت علوم تصمیم دارد تا شورای توسعه پژوهش و فناوری در علوم انسانی و هنر را تاسیس کند و ماموریت اصلی این شورا تدوین برنامه کلان راهبردی در این حوزه است.
وزیرعلوم در این پیام تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران به ویژه پس از پشت سرگذاشتن فشارهای سنگین تحریم های چندساله اخیر و به ثمر رسیدن تلاش های دیپلماتیک دولتمردان این کشور در اجرای برنامه جامع اقدام مشترک، کمر همت بسته تا با استفاده از داشته های علوم و فناوری خود جایگاه به حق و شایسته خود را در جامعه علمی بین الملل بازیابد.
فرهادی در پیام خود، دیپلماسی علم و فناوری را مزیت برتری در عرصه رقابت میان جوامع و سازمان های پیشرو دانست و گفت: علم و فناوری به عنوان جریان مستمر و رو به جلو در نظام بین الملل از قواعد، هنجارها و اصول تعریف شده تبعیت می کند و متناسب با بافت و موقعیت، ارزش های جهان شمول را می آفریند و در روند رشد و توسعه، نقش بی بدیل دارد.
به اعتقاد وزیرعلوم، همین امر ضرورت بهره گیری از دیپلماسی علم و فناوری را میان کشورها برجسته می کند و این دیپلماسی امروزه یک ضرورت بایسته برای جامعه شبکه ای است که برمبنای چنین رهاوردی، همکاری ها و مشارکت های علمی رونق گرفته، روابط دو و چندجانبه در برنامه ها و فعالیت های علمی سرآغاز تعاملات وسیع تر و گسترش سطح ارتباطات آکادمیک می شود و از طریق ارتقای سطوح همکاری ها و ارتباطات علمی، برگزاری دوره های مشترک، ایجاد فرصت های علمی و مطالعاتی، حمایت از طرح های علم و فناوری، زمینه های مراوده برای انتقال فناوری و بهره برداری از قابلیت ها و استعدادهای بومی مبتنی بر سیاست های کلی، نقشه جامع علمی، نظام نوآوری و برنامه های توسعه مقدور خواهد شد.
فرهادی در این پیام تصریح کرد: موقعیت ایران پس از برجام منجر به فرصت هایی می شود که در یک دهه گذشته از آن دریغ شده بود، آثار رفع تحریم های مالی و اقتصادی مالی و اقتصادی مشمول فناوری ها نیز می شود، تدابیری که در این حوزه ها به کار گرفته می شود زمینه ساز ایجاد مشارکت های جدید و چندجانبه گرایی در تعاملات بین المللی علم و فناوری برای گسترش سطوح همکاری ها برای بهبود شیوه ها خواهد بود که از تولید علم و نیل به تجاری سازی و حضور در بازارهای بین المللی از یک سو و قابلیت بهره برداری از موقعیت ها و ظرفیت های بین المللی در ارتقای تجهیزات و امکانات مراکز علمی و فناوری، آزمایشگاه ها و منابع را از سوی دیگر فراهم می سازد.
وی همچنین تاکید کرد: با برچیده شدن تحریم های هسته ای، فراز جدیدی پیش روی توسعه علم و فناوری کشور گشوده شده است که در صورت تفکر و تصمیم سنجیده، تحرک و اقدام به موقع همراه با چابکی و سرعت عمل در نهادهای سیاستگذاری، دستگاه های اجرایی و نظام علمی و پژوهشی کشور در قالب دیپلماسی علم و فناوری، می تواند نتایج ارزنده ای برای ایرانی مقتدر، توسعه یافته و الهام بخش به ارمغان آورد.
در پیام وزیر علوم، تاسیس مرکز بین المللی پژوهش های علمی و فناوری پزشکی پروفسور 'مجید سمیعی' که در محل سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران بنیان گذاشته شده، یکی از زمینه های فراهم کردن رشد نخبگان ایرانی و مطرح شدن جمهوری اسلامی ایران در جمع فعالان این عرصه در سطح بین المللی و گام برداشتن به سوی اقتصاد دانش بنیان قلمداد شده است و حمایت وزارت علوم از تاسیس و راه اندازی این مرکز اعلام شد.
مرکز بین المللی پژوهش های علمی و فناوری پزشکی پروفسور سمیعی در زمینی به مساحت پنج هزار مترمربع در محل سازمان پژوهش های علمی و صنعتی در دست احداث است و قرار است با حضور محققان ایرانی و آلمانی فعالیت کند.