کاهش انتشار گازهای گلخانه ای در کشور، ضرورت ها و راهبردها

این پدیده پیامدهای بسیار سنگینی دارد که از جمله شامل انتشار گرد وغبار، وقوع سیلاب ها، کم شدن رطوبت خاک و از بین رفتن پوشش گیاهی به طور مستقیم و مباحثی در حوزه های بهداشتی مانند افزایش بیماری ها به صورت غیرمستقیم است.
اهمیت مقابله با پدیده تغییرات اقلیم و گرمایش زمین به عنوان یک موضوع جهان شمول به حدی است که کشورها برای کاهش شدت و اثرات آن با همدیگر مشارکتی جدی را برنامه ریزی کرده اند.
به واقع، سیر پرشتاب تحولات آب و هوایی، جهان را واداشت که نگاهی ویژه به این موضوع داشته باشد.
جهانیان شاهد بودند که بعد از انقلاب صنعتی دمای کره زمین به آرامی افزایش یافت و با افزایش غلظت در اتمسفر، زمین نیز گرم تر شد و به تبع آن سطح آب دریاها در حال بالا آمدن است به طوری که بسیاری از کشورهای جزیره ای کوچکی که به تدریج زیر آب می روند در وضعیت هشدار و اضطرار قرار دارند. 
کشورها با درک این بحران، سال ۲۰۱۰ تصمیم گرفتند هدفی را مشخص کنند که براساس آن کره زمین تا سال ۲۱۰۰ بیشتر از ۲ درجه گرم نشود.نشست چند ماه قبل پاریس تازه ترین همگرایی جهانی برای مقابله با گرمایش زمین بود.
علی اصغر رجبی رئیس مرکز ملی آب و هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست به ایرنا گفت: لازم بود تصمیم های مهمی گرفته شود. یکی از بهترین تصمیم ها این بود که ۱۹۵ کشور جهان در پاریس گرد هم آمدند و برای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای برای یک دوره ۱۰ ساله که از سال ۲۰۲۰ میلادی آغاز می شود، تصمیم گرفتند با هم و در یک راستا به مقابله با پدیده گرم شدن زمین و تغییر اقلیم بپردازند.
رجبی یادآور شد: البته ایران پیش از اجلاس پاریس، دو تصمیم مهم گرفت، نخست این که بحث اقتصاد کم کربن را در دستور کار هیات دولت قرار داد و مهم بود که بتواند آن را به برنامه ششم توسعه الحاق کند؛ دوم این که ایران مانند ۱۹۴ کشور دیگر برنامه خود را معروف به ۸ ۴ تهیه کرد، یعنی چهار درصد کاهش بدون شرط انتشار گازهای گلخانه ای وهشت درصد کاهش مشروط به برداشته شدن تحریم ها که در مجموع از سال ۲۰۲۰ باید ۱۲ درصد کاهش انتشار داشته باشیم.

**ضرورت های برنامه ۸ ۴
به گفته رجبی برای تحقق به موقع این برنامه، باید درصدهای بخش های مختلف در کاهش انتشار گازهای گلخانه ای مشخص شود.
وی افزود: به عنوان مثال، بخشی که انتشار گازهای گلخانه ای زیادی را به همراه دارد، حوزه انرژی است که هم صنایع انرژی بر و هم صنایع تولید کننده انرژی را شامل می شود. بخش خانگی نیز نقش زیادی در انتشار گازهای گلخانه ای دارد؛ از این رو نهادها و بخش های مختلف باید بسته های ویژه خود را تهیه و کارهای اجرایی آن را آغاز کنند.
رئیس مرکز ملی آب و هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست گفت: یکی از مسائل اساسی کشور ما شدت مصرف انرژی در کشور است؛ در حالی که تمام جهت گیری های سیاست های کلی مقام معظم رهبری بر اصلاح الگوی مصرف تاکید دارد. بر این اساس باید تا پایان برنامه ششم توسعه ۵۰ درصد از شدت مصرف انرژی کاهش یابد.
رجبی افزود: طبق گزارش های شرکت بهینه سازی مصرف سوخت، اگر با همین وضعیت مصرف انرژی پیش رویم، از سال های ۱۴۰۵ به بعد دیگر وارد کننده انرژی خواهیم بود نه صادر کننده؛ یعنی تقاضا در کشور به حدی زیاد می شود که دیگر تولید داخل کفاف نمی کند و باید واردات داشته باشیم؛ بر این اساس می طلبد روی این مساله تمرکز ویژه داشته باشیم.
وی توضیح داد: ۵۰ درصد کاهش مصرف انرژی یا تقریبا پنج هزار و ۳۰۰ میلیون بشکه نفت خام که کمتر مصرف شود به معنی کاهش انتشار تقریبا ۲ هزار و ۲۰۰ میلیون تن معادل گاز گلخانه ای است.

**راه های پیشبرد برنامه
رجبی گفت: این برنامه را قبل از اجلاس پاریس با جمع آوری اطلاعات از بخش های مختلف تهیه کردیم که قرار است با سه روش کار پیش رود، اول این که مشخص شود چه برنامه هایی قرار است بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۳۰ میلادی انجام شود که بعد از بررسی ها، مشخص شد این اقدامات ظرفیت کاهش انتشار بالغ بر ۱۲ درصد را دارد.
وی ادامه داد: بعد از آن بیان کردیم که اگر تحریم ها برداشته و منابع مالی تامین شود، فناوری سبز وارد کشور خواهد شد. بررسی ها نشان داد با ورود این فناوری ها، حدود ۲۰ درصد پتانسیل کاهش انتشار گازهای گلخانه ای در کشور وجود دارد.
رجبی اضافه کرد: بعد از آن قرار شد سیاست های نظام را در یک مدل قرار دهیم و بر این اساس، ۵۰ درصد شدت مصرف انرژی را مدلسازی کردیم و متوجه شدیم که پتانسیل کاهش انتشار گازهای گلخانه ای تا ۵۴ درصد در کشور وجود دارد.
وی تاکید کرد: به طور کلی نیاز فعلی کشور، کاهش انتشار گازهای گلخانه ای است، آن هم نه فقط به خاطر مشارکت جهانی که البته باید مشارکت کنیم و همگام با جامعه جهانی پیش رویم، اما بیشتر به دلیل اینکه بتوانیم از این فضا استفاده کنیم که در این راستا قطعا تهدیدهایی وجود دارد که باید آنها را به فرصت تبدیل کنیم.
رئیس مرکز ملی آب و هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست توضیح داد: یعنی وقتی صنایع نوسازی می شود، علاوه بر این که کاهش انتشار گازهای گلخانه ای به صورت خودکار اتفاق می افتد، کاهش آلودگی هوا را هم خواهیم داشت.
وی اظهار کرد: به این ترتیب، علاوه بر این که در جامعه جهانی مشارکت می کنیم، می توانیم ذخیره بهتری از منابع مالی داشته باشیم، چون می توانیم این منابع مالی را که به سمت مصرف می رود، صادر کنیم، همچنین فرصت های جدید شغلی ایجاد می شود و شرکت های دانش بنیان با ورود به ماجرا فعال تر می شوند.
رجبی تاکید کرد: در این روند چهار بحث کلی داریم که شامل کاهش انتشار، سازگاری با شرایط موجود، شناسایی فناوری های مورد نیاز و ایجاد شفافیت است یعنی بتوانیم میزان کاهش را اندازه گیری و گزارش، تهیه کنیم و صحت سنجی کنیم.
وی گفت: برای تمام آنها باید برنامه ریزی داشته باشیم که درصدد فراهم کردن زیرساخت های آن از حالا تا ۴ سال آینده یعنی ابتدای سال ۲۰۲۰ میلادی هستیم.

**اقدامات انجام شده 
رجبی افزود: در همین راستا کارگروه ملی تغییر اقلیم را که در سطح مدیر کل برگزار می شد به سطح وزرا و معاونان ارتقاء دادیم زیرا در این کارگروه تصمیم های مهمی اتخاذ می شود. دومین کاری که در حال انجام آن هستیم، تهیه مباحث علمی و جامع برای هر کدام از بخش های دخیل در این برنامه است.
وی ادامه داد: به عنوان مثال، در حوزه کاهش انتشار، مکانیزم هایی را اتخاذ کنیم که در جهان و سازمان ملل پذیرفته شده است که یکی از این سیستم ها « اقدامات داوطلبانه کاهش انتشار ملی ویژه یک بخش» است که مخفف آن با واژه «نماس» شناخته می شود.
رجبی تصریح کرد: باید نماس را برای تمام بخش ها از جمله بخش خانگی، صنعت و حمل و نقل تعریف کنیم تا از اتلاف انرژی و آلودگی ها جلوگیری شود؛ به عنوان مثال در سال ۹۲ از مجموع ۱۵۲ میلیارد متر مکعب گازی که در کشور در بخش صنعت و خانگی مصرف شد، تقریبا ۳۳.۵ درصد مربوط به بخش خانگی بود که ۹ درصد از آن برای موتورخانه ها به عنوان منبع ثابت آلایندگی صرف شده است.
وی تاکید کرد: این در حالی است که با سالی یک یا دو بار معاینه فنی از موتورخانه ها مقدار زیادی از انتشار گازهای گلخانه ای، آلودگی هوا و مصرف انرژی کاسته می شود. در یک دوره به صورت پایلوت(آزمایشی)، این کار در تعدادی از موتورخانه های تهران انجام شد که نتیجه آن کاهش ۲۰ درصدی در مصرف سوخت را نشان می دهد.
رجبی گفت: معاینه فنی تمام موتورخانه های کشور پتانسیل کاهش مصرف بیش از یک میلیون و ۷۵۰ هزار تن سوخت را دارد که همین میزان کاهش آلایندگی تا ۵۸ هزار تن را موجب می شود؛ بنابراین با انجام معاینه فنی هم کاهش مصرف سوخت را خواهیم داشتیم و انتشار گازهای گلخانه ای کاهش می یابد. حدود ۶۰ درصد موتورخانه ها در تهران است و بیشتر آنها مربوط به بخش دولتی است.
رئیس مرکز ملی آب و هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست افزود: اگر نماس برای نیروگاه ها و سایر بخش های صنعتی اجرا شود به همین روال کاهش سوخت و انتشار گازهای گلخانه ای را به همراه خواهد داشت.
وی گفت: بنابراین یکی از کارهایی که باید برای چهار سال آینده یعنی تا ابتدای سال ۲۰۲۰ انجام دهیم، تهیه نماس برای تمام بخش هاست تا به واسطه آن دریابیم که دقیقا چه وقت، کجا و چقدر از انتشار گازهای گلخانه ای کاسته ایم و این که آیا از لحاظ اقتصادی، کاهش آلودگی هوا و کاهش انتشار گازهای گلخانه ای موفق عمل کرده ایم یا خیر.این بخشی از برنامه های جدی ما برای ۴ سال آینده است.