حضور فعال محققان بومی در حوزه حوادث غیر مترقبه
پدیده هم تالیفی وسیع ترین شبکه اشتراک دانش و دخالت حقیقی پژوهشگران در تولید علم و توسعه علمی است. یکی از موضوعات مهم که در هر کشور باید مورد توجه قرار گیرد، حوادث غیرمترقبه است. هدف از پژوهشی که به تازگی توسط محققان ایرانی در این زمینه انجام شده است، تعیین بروندادها و مشارکت پژوهشگران ایرانی حوزه حوادث غیر مترقبه در یک پایگاه استنادی بین المللی (اسکوپوس) بود.
ضریب همکاری نویسندگان در حوزه حوادث غیرمترقبه در حد مطلوب و مناسبی قرار دارد؛ اما با این حال با توجه به اهمیت کار گروهی و تاثیر آن در یک کشور باید پژوهشگران را به انجام کارهای تحقیقاتی گروهی تشویق کرده تا بتوان علاوه بر افزایش کمیت تولیدات علمی، کیفیت و تعداد استنادات را نیز افزایش داد
روش پژوهش انجام شده، علم سنجی بر پایه شاخص های هم تالیفی و نوع مطالعه کاربردی بوده است. کلیه تولیدات علمی پژوهشگران کشور ایران در حوزه موضوعی حوادث غیر مترقبه که در پایگاه استنادی اسکوپوس در بازه زمانی ۱۹۹۹ تا ۲۰۱۳ نمایه شده اند، مورد بررسی قرار گرفتند.
به منظور بازیابی مدارک، در بخش جستجوی پیشرفته پایگاه با در نظر گرفتن بازه زمانی سال های میلادی ۲۰۱۳ – ۱۹۹۹ بدون محدودیت زبان و نوع مدرک انجام شد. سپس داده ها برای تنظیم و تحلیل نهایی به نرم افزار اکسل منتقل شد و با استفاده از فرمول CC، ضریب همکاری، به دست آمد.
یافته ها نشان داد در سال ۲۰۱۱ بیشترین تعداد مدارک ۹۳ مدرک و در سال های ۱۹۹۹ و ۲۰۰۰ کمترین تعداد مدرک ۱ مدرک در حوزه حوادث غیرمترقبه انتشار یافته است. به طور کلی ۴۴۸ عنوان مدرک در ۱۶۰ مجله علمی منتشر شد. بیشترین همکاری ایران با بریتانیا بوده است که رقم این مشارکت برابر با ۲۱ درصد بوده است. پس از بریتانیا، آمریکا ۲۰ با درصد ضریب مشارکت در رتبه دوم قرار داشت.
در بین سال های مورد بررسی، بیشترین ضریب همکاری در نگارش مدارک مربوط به سال های ۱۹۹۹ و ۲۰۰۰ و به میزان ۹۹۷ درصد بوده است. حوزه پزشکی با ۱۴۲ مقاله بیشترین مدارک را داشته است. بیشترین تعداد مدارک در قالب مقاله مجله با ۳۱۰ عنوان و پس از آن مقاله همایش با ۹۹ عنوان بوده است. دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی تهران به ترتیب با ۷۷، ۶۶ و ۴۷ عنوان مدرک بیشترین تعداد را در این بخش داشته اند.
نتایج نشان داد ضریب همکاری نویسندگان در حوزه حوادث غیرمترقبه در حد مطلوب و مناسبی قرار دارد؛ اما با این حال با توجه به اهمیت کار گروهی و تاثیر آن در یک کشور باید پژوهشگران را به انجام کارهای تحقیقاتی گروهی تشویق کرده تا بتوان علاوه بر افزایش کمیت تولیدات علمی، کیفیت و تعداد استنادات را نیز افزایش داد.
منبع: نیره سادات سلیمانزاده نجفی، حسن اشرفی ریزی، لیلا شهرزادی، بهجت طاهری، ۱۳۹۴. بررسی بروندادها و مشارکت پژوهشگران ایرانی حوزه حوادث غیر مترقبه در یک پایگاه استنادی بین المللی طی سال های ۱۹۹۹ تا ۲۰۱۳، مجله پایش، سال چهاردهم، شماره ۵ (پیاپی ۹۳).
