درگذشت جان لاک

 وی تحصیلات خود را در آکسفورد به پایان رساند و پس از آن به تدریس زبان یونانی، معانی بیان و فلسفه پرداخت. وی در سال‏های بعد به تفکر درباره دستگاه فلسفی خود که اساس دموکراسی جهان است، پرداخت. کلید فلسفه لاک شامل دو کلمه "توافق قراردادی" است. وی اعلام داشت که تمام حکومت‏ها، سراسر، روابط انسانی و همه زندگی را باید به مثابه داد و ستد تلقی کرد. لاک، ذهن انسان به هنگام تولد را هم‏چون لوحه سفیدی می ‏دانست که تجارب حسی، مانند متن کتاب، از آغاز تولد تا زمان مرگ، بر لوح ذهن نوشته می ‏شود. این معلومات به صورت حفظیّات شکل می‏ پذیرد و حفظیّات به گونه فکر و فکر به جامه عقل درمی ‏آید. بنابراین عقل انسان چیزی جز ارزشیابی دنیای مادی که از دریچه ‏های حواس به داخل ذهن راه می ‏یابد، نیست. لاک بر این عقیده است که اشخاص مختلف، دنیا را به صور مختلف می ‏بینند، زیرا اگرچه حواس به ظاهر یکی است، اما دنیا را متفاوت دریافت می‏ کنند. وی حکومتِ خوب را حاصل قرارداد میان انسان با انسان می‏ دانست و وظیفه حکومت‏ها را خدمت به مردم عنوان می‏ کرد. لاک درباره حکومت عادلانه می‏ گفت که باید مبتنی بر رضایت اکثریت مردم باشد. به مردم، آزادی بیان، آزادی فکر، آزادی انتخاب و آزادی دین بدهد و برای آن که کار به خودکامگی نکشد، لازم است که سه قوه مقنّنه، مجریه و قضائیه وجود داشته باشند. اما رؤیای لاک از حکومت آزادی خواه ملی فراتر رفت و او اصولی، هم برای حکومت بین‏ المللی و هم حکومت ملی، طرح افکند. به نظر لاک، دوره ترقی واقعی وقتی آغاز خواهد شد که کشورها نیز چون مردم، طبق یک قرارداد اجتماعی با هم متحد شوند و از لحاظ سیاسی به یک‏دیگر اتکا ورزند. لاک عقیده داشت که هدف همه حکومت‏ها، حفظ حیات، آزادی و خوشبختی ملت‏هاست، اصل عدالت مبتنی بر نیاز و احتیاج مردم است و عاملی که معلوم می‏ دارد مردم به چه چیز احتیاج دارند، صدای آنهاست. وی در این جا عنوان می ‏کند که اخلاق و رفتار خوب، نتیجه حکومت خوب است. فلسفه لاک را می ‏توان چنین خلاصه کرد: استقلال افراد در یک جامعه دموکراسی، اتکای اقوام در کشورها به یک‏دیگر در دنیایى آزاد؛ استقرار اخلاقیات بر مبنای تعاون در میان همه افراد بشر. از آثار عمده ‏ای که لاک در آن‏ها به تشریح عقاید فلسفی خویش پرداخته است، می‏ توان از کتب رساله درباره فهم بشر، اندیشه‏ هایی در باب تعلیم و تربیت و معقولیّت دین مسیح(ع) نام برد. جان لاک سرانجام در 28 اکتبر 1704م در 72 سالگی درگذشت. 

منبع:راسخون