آتشفشان دماوند خاموش نیست؛

بمب های آتشفشانی دماوند تا کجا پرتاب می شود؟

کد خبر : 111137 سه شنبه 02 دی 1399 - 11:03:50

آتشفشان دماوند حدود هفت هزار سال پیش فعال بوده حال پس از زلزله های متعدد در تهران،اینکه شاید دوباره فوران کند همه را به جنب و جوش انداخته است.

 سال ۹۷ بود که برخی از اساتید زمین شناس در خصوص فوران آتشفشان قله دماوند اظهار نظر‌هایی کردند و مدعی شدند که به زودی این آتشفشان فوران می‌کند.
 
به گفته این اساتید هر آتشفشان دارای مراحل مختلف زندگی، از جمله مرحله تولد، مرحله تکامل (فعالیت زیادی) و مرحله خفتگی (خاموشی) است. بر اساس مطالعاتی که در اطراف کوه دماوند صورت گرفته خاکستر‌های آتشفشانی و جریان‌های گدازه‌ای دیده شده است.
 
هر ساله در جهان بیش از ۵۰ آتشفشان فوران می‌کند، جریان‌های گل آلودگی خاک، زمین‌لرزه، انتشار گاز و ایجاد منابع آب‌های زیر زمینی جدید از جمله نشانه‌های فعالیت یک آتشفشان است.
 
به گفته زمین شناسان فعالیت آتشفشان دماوند در مراحل ابتدایی به صورت گدازه‌های آرام خواهد بود و در مراحل بعدی به صورت فوران، انفجاری رخ می‌دهد.
 
لازم به ذکر است که در ایران علاوه بر دماوند، آتشفشان‌های سهند، تفتان، بزمان و سبلان شرایط فعال شدن را دارند و احتمال فوران در آن‌ها وجود دارد.
 
قله دماوند در حال حاضر با ارتفاع ۵۷۶۰ متر به عنوان بزرگترین قله خاورمیانه شناخته می‌شود که شهر‌های تهران، آمل و سواحل شمالی دریای خزر در نزدیکی آن قرار دارند.
 
گفتنی است که آتشفشان دماوند حدود هفت هزار سال پیش فعال بوده و بعد از آن دیگر به صورت کامل خاموش شده و هیچ فعالیتی نداشته است. بر همین اساس به گفته مرتضی طالبیان عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم زمین، اگر در فصل زمستان شاهد فعالیت آتشفشان دماوند باشیم، باد‌های غربی منطقه‌ای بر جهت و شدت آن‌ها تاثیر می‌گذارد و اگر در تابستان این کوه فعال شود شهر تهران بیشترین آسیب را خواهد دید.

طالبیان با بیان اینکه می‌توانیم زمان فوران دماوند را پیش بینی کنیم گفت: مطالعات جهانی نشان می‌دهند که در آینده انفجاری در کوه دماوند رخ می‌دهد.

اما با این تفاسیر باید این را در نظر بگیریم که تاکنون این احتمالات و نظریه‌ها به نتیجه نرسیده و قله دماوند همچنان خاموش و بدون هیچ علامتی غیرفعال بوده است.

لازم به ذکر است که در اطراف استان تهران، گسل‌های فراوانی وجود دارد که فعال هستند و در ماه‌های اخیر به دلیل وقوع زلزله‌های متعدد در شمال شرق تهران این فرضیه وجود دارد که آتشفشان دماوند در حال فعال شدن باشد.

فرهاد انصاری معاون دفتر بررسی مخاطرات زمین شناسی، زیست محیطی و مهندسی سازمان زمین شناسی ایران در خصوص فعال شدن آتشفشان دماوند اظهار کرد: شرایط فعلی این آتشفشان و گاز‌ها و بخاری که از آن خارج می‌شود همراه با زمین لرزه‌های خفیف که پیرامون آن رخ می‌دهد، همچنین چشمه‌های آبگرم دامنه آن، نشان می‌دهد آتشفشان خاموش نیست بلکه خفته است.

وی با بیان اینکه آتشفشان‌های فعال، آتشفشان‌هایی هستند که در حال حاضر یا در سال‌های اخیر از خود فعالیت نشان داده‌اند، گفت: نوع خطر مورد انتظار از فعالیت هر آتشفشان به یکسری فاکتور‌ها و مشخصات برمی‌گردد. به عنوان مثال برخی از آتشفشان‌ها به صورت فوران یا جاری شدن گدازه است، ولی برخی دیگر از آن‌ها مواد آذر آواری یا بمب‌های آتشفشانی پرتاب می‌کنند یا ممکن است ترکیبی از این دو حالت رخ دهد.
انصاری با اشاره به اینکه می‌توانیم وضعیت یک آتشفشان یا احتمال فعال شدن آن را پیش بینی کنیم تصریح کرد: بر خلاف زمین لرزه که هنوز رویداد آن با اطمینان قابل پیش‌بینی نیست، رخداد آتشفشان نشانه‌هایی دارد که به آن‌ها پیش نشانگر گفته می‌شود و با همه پیچیدگی‌های موجود می‌توان زمان فوران را تا حد زیادی مشخص کرد.

وی ادامه داد: الگوی رفتار آتشفشان در حالت عادی معلوم شده و چنانچه تغییرات چشمگیر و همزمان در پیش نشانگر‌ها رخ دهد قابل تشخیص بوده و امکان و هشدار به موقع را فراهم می‌کند، صحت و دقت پیش بینی و به هنگام آن نیز به توانایی شبکه شامل تجهیزات مورد استفاده و دانش و داده‌های کافی برمی گردد.

انصاری بیان کرد: امروزه کارشناسان با اتکا به دانش و ابزار‌های موجود می‌توانند آتشفشان‌ها را از چند روز تا چند هفته پیش از رخداد تا حدود زیادی پیش بینی کنند.

وی در پاسخ به سوالی که اگر اتشفشان فعال شود تا چه شعاعی را تحت تاثیر قرار میدهد؟ بیان کرد: نمی‌توان به صورت دقیق مشخص کرد و این بستگی به این دارد که الگوی فعالیت احتمالی آتشفشان و فوران چگونه باشد و اینکه گدازه‌ها جاری شوند یا به صورت انفجاری و پرتاب بمب‌های آتشفشانی یا ترکیبی از هر دو باشد.

انصاری گفت: بر اساس برخی از پژوهش‌ها فوران آتشفشان دماوند انفجاری است و همچنین با توجه به بمبهای آتشفشانی که در حدود ۱۸ کیلومتر از دهانه آتشفشان دور شده‌اند و نیز اندازه این بمب‌ها، برآورد کرده‌اند که قدرت انفجاری آتشفشان دماوند می‌تواند به مراتب بیشتر و بزرگتر از دوران مخرب آتشفشان سنت هلن آمریکا در سال ۱۹۸۰ میلادی باشد. به این معنا که مواد آذرآواری و بمب‌های این آتشفشان می‌توانند به نقاط بسیار دور پرتاب شوند.

اما به گفته انصاری‌ها  بمب‌ها با فوران آتشفشان دماوند به احتمال زیاد به تهران نمی‌رسد، اما شهر‌های پیران این قله و روستا‌های واقع بر روی دامنه آن را می‌تواند تهدید کند.

پژوهشگران و اساتید دانشگاه زمین شناسی در خصوص خسارت‌های وارده پس از توران آتشفشان دماوند می‌گویند که برآورد خسارت‌ها یا نوع و اندازه آن مهم نیست مهم این است که این امکان را فراهم کنیم که پیش از فعال شدن احتمالی دماوند با فاصله زمانی قابل قبول از رخداد چنین حوادثی آگاه باشیم و طبق برنامه پیش برویم و به آن واکنش نشان دهیم.

گفتنی است که در دوره‌های تاریخی یا دست‌کم در سده‌های گذشته فعالیتی از دماوند گزارش نشده و چیزی که الان ما در اختیار داریم تغییراتی است که می‌بایست به آن‌ها توجه کرد. این تغییرات در کنار نشانه‌های دیگر ممکن است نشانه حرکت ماگما به سوی بالا باشد که احتمال دارد به فعال شدن آتشفشان انجامد.

کوه دماوند از نماد‌های اصلی ایران و متعلق به همه ایران است و طرح پایش دماوند نیز یک طرح ملی است. شاید مسئولان هنوز صورت درستی از ابعاد گسترده فوران آتشفشان ندارند و نمی‌دانند که چه دیوی کنارشان آرامیده است و گرنه تمام شب‌ها خواب راحت به چشمشان نمی‌آمد تا فکری برای آن بکنند.

منبع:باشگاه خبرنگاران

هرگونه کپی برداری و انتشار مطالب از خبرگزاری بدون ذکر منبع پیگرد قانونی دارد.
نظرات شما

نظرات شما

متن *

[کد امنیتی جدید]