صنایع دستی، مکمل دیدنی های تاریخی هر کشور است

گردشگری در نظام اقتصادی بین الملل امروز مهمترین کالای تجاری است و نقش اساسی در بهبود استانداردهای زندگی افراد به ویژه در کشورهای در حال توسعه دارد.

امروزه علاقه روز افزون مردم به دیدن تمدن ها و فرهنگ ها علاقه به فهم متقابل و صلح و مشارکت در بازسازی جهان، رشد اعجاب برانگیزی را در صنعت گردشگری بین المللی حاکم کرده است، به طوری که ۱۰/۹ کل تولید ناخالص دنیا، ۱۰/۷ کل اشتغال جهان، ۱۱/۴ کل سرمایه گذاری و ۱۱ درصد درآمد مالیاتی جهان از این بخش تامین می شود.

به گفته دکتر علی‌اصغر مونسان، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع ‌دستی، امروزه از گردشگری به‌عنوان صنعت گردشگری و خدماتی یاد می‌ شود. خوشبختانه در سال ۲۰۱۹ میلادی شاهد بیش از ۱۱ میلیارد دلار درآمد ارزی حاصل از گردشگری به شکل مستقیم بوده ایم و اگر درآمدهای غیرمستقیم را نیز در نظر بگیریم این مبلغ به بیش از ۳۳ میلیارد دلار( سه برابر) می رسد.

وی به میزان گردشگران خارجی اشاره کرد و گفت: درگذشته میزان گردشگر خارجی در حدود 4میلیون و ۶۰۰ هزار نفر بود اما خوشبختانه طی 11ماه نخست سال ۹۸ این میزان به ۸ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر ارتقا پیدا کرده است.

امروزه تنها آثار تاریخی، جاذبه گردشگری کشورهای در حال توسعه به شمار نمی آیند بلکه صنایع دستی با طرح ها و اصالت های ویژه خود نیز مکمل دیدنی های تاریخی هر کشور به حساب می آیند.

در حال حاضر کشوری که در صنعت گردشگری فعال است، می تواند میلیون ها گردشگر را به خود جلب کند که علاوه بر تولیدات انبوه صنعتی، در زمینه تولیدات هنری نیز فعالیت چشمگیری داشته باشد.

صنایع دستی تنها حرفه ایی است که قابلیت ایجاد و توسعه در کلیه مناطق روستایی و حتی جوامع متحرک عشایری را دارد؛ صنایع دستی از معدود صنایع ملی وغیر وابسته است که به هیچ وجه نیاز به کارشناس و متخصص خارجی ندارد و قسمت اعظم مواد اولیه آن محصول داخل کشور است.

صنایع دستی همواره به عنوان یکی از انگیزه های سفر و جاذبه های جالب برای جهانگردان مطرح بوده است. خصوصا صنایع دستی کشورهایی نظیر ایران که دارای تاریخی کهن، فرهنگ و هنری متعالی و تمدن های باستانی ارزنده هستند، حامل بسیاری از ارزش های فرهنگی هنری تاریخی و اعتقادی است و علاوه بر جنبه یادگاری یکی از راه های تعامل فرهنگی و شناسایی مردم یک کشور به سایر ممالک محسوب می شود؛ اکنون به دلیل ارتباط تنگاتنگ صنایع دستی با صنعت توریسم توجه به این بخش می تواند برای جذب گردشگران به کشور سودمند باشد.

به گفته پویا محمودیان، معاون صنایع‌ دستی کشور، طی یازده ماه سال گذشته، ایران در حدود ۴۲۷ میلیون دلار صادرات در حوزه صنایع دستی داشته است. از این میزان ۲۳۷ میلیون دلار سهم صادرات رسمی و ۱۹۰ میلیون دلار سهم صادرات چمدانی صنایع دستی بوده است.

این در حالی است که مهدی اعلمی، نایب رئیس انجمن صادرکنندگان صنایع ‌دستی درباره وضعیت این‌ روزهای صنایع ‌دستی، اظهار کرده است: بازار صنایع‌ دستی طی سال‌های اخیر به دلیلی شرایط حاکم بر اقتصاد مانند تورم بالا، سیاست‌های ارزی، محدودیت‌ های بانک مرکزی برای ورود برخی مواد اولیه، افزایش‌ قیمت مواد اولیه و … وضعیت بدی داشته است. درحالی که صنایع ‌دستی برای میلیون‌ ها هنرمند، صنعتگر و تولید کننده‌ منبع درآمد اصلی محسوب می ‌شود. با شیوع ویروس کرونا نیز وضعیت بازار صنایع‌دستی بدتر از قبل شده است.

پریا آفرینش خاکی، دانش آموخته دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ طی پژوهشی با راهنمایی دکتر جعفر آهنگران به این نتیجه رسیده است که  صنعت گردشگری فرصتی مناسب برای کشورهای اسلامی در حال توسعه از جمله ایران است. کشورهایی که دارای چشم اندازهای فرهنگی غنی و محیط طبیعی بکر بوده و از این صنعت می توانند به عنوان مبنایی برای ارتقا و توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی خود و توسعه و تقویت انسجام ملی و حرکت به سوی صلح و تفاهم جهانی بهره جویند.

وی در این پژوهش عنوان کرده است: یکی از افتخارات هر ملت و کشوری صنایع بومی و دستی آن کشور است زیرا این صنعت و این هنر حاصل ذوق و هنر و سلیقه و ابتکار و خلاقیت هنرمندان و صنعتگرانی است که صبورانه آداب، سنن و رسوم و در یک کلام پیام فرهنگی نسل ها در محصولات تولید شان متجلی کرده اند و از آن پاسداری می کنند.

او در این پژوهش اظهارداشته است: صنایع دستی صنعتی چند بعدی یا چند وجهی بوده بنابراین غیر از جاذبه های هنری و فرهنگی از نظر اقتصادی و اجتماعی نیز حائز اهمیت است. امروزه تنها آثار تاریخی، جاذبه گردشگری کشورهای در حال توسعه به شمار نمی آیند بلکه صنایع دستی با طرح ها و اصالت های ویژه خود نیز مکمل دیدنی های تاریخی هر کشور به حساب می آیند.

گزارش: ندا جواد هراتی