سیاستگذاری در کشور نقش تعیینکنندهدر تخصیص بودجه پژوهشی دارد
جلیلی تاکید کرد: بنابراین در برخی حوزهها فعالیتهای پژوهشی همتراز با فعالیتهای جهانی است و شاهد چنین ادعایی چاپ مقالات دانشمندان ایرانی در بهترین مجلات پژوهشی دنیا است. اما نکته مهمی که باید به آن توجه داشت این است که فعالیتهای پژوهشی در کشور تا چه حد با نیازهای جامعه ایرانی همسو است و تا چه حدی از نتایج این پژوهشها در بخشهای مختلف صنعتی و غیرصنعتی استفاده میشود.
وی عنوان کرد: به اعتقاد من، بسیاری از پژوهشهای انجام شده در کشور همسو با نیازهای کشور نیست و حتی صنایع داخل کشور توان جذب نتایج چنین پژوهشهایی را ندارند. اگر به پژوهشهایی که دانشمندان ایرانی انجام میدهند توجه شود، تعداد بسیار کمی از آنها از طرف صنایع داخل کشور حمایت مالی شدهاند. یکی از معیارهایی که میتوان تشخیص داد آیا پژوهش در کشور هدفمند است، درخواستهای پژوهشی از طرف صنایع و سازمانهای مختلف در داخل کشور است.
دکتر جلیلی در خصوص مشکلات حوزه پژوهش افزود: متاسفانه، ارتباط بین صنعت و دانشگاه در حد قابل قبولی نیست. بسیاری از فعالیتهای پژوهشی اساتید دانشگاه از خارج دانشگاه حمایت نمیشوند و این پژوهشها توسط دانشجویان تحصیلات تکمیلی در راستای پایان نامههای دانشجویی انجام میشود. از طرفی اساتید دانشگاه و محققان علاقه دارند که کارهای پژوهشی که انجام میدهند در مرزهای دانش باشند که ممکن است این پژوهشها در راستای نیاز صنایع کشور نباشد و معمولاً نتایج این پژوهشها که در مجلات معتبرعلمی چاپ میشود، توسط صنایع و سازمانهای کشورهای پیشرفته قابل استفاده است. در حالی که انجام برخی از پژوهشها در مرزهای دانش ضروری است و باید تلاش شود که بخشی اعظمی از پژوهشهای انجام گرفته در راستای برآورده کردن نیاز داخل کشور باشد. از طرفی دولت هم بایستی تلاش کند که زمینه جذب نتایج فعالیتهای پژوهشی را در صنایع داخل کشور فراهم کند.
رییس موزه ملی علوم و فناوری ایران گفت: اسناد بالادستی بسیار خوبی در کشور آماده شده که در آنها جهتگیریهای پژوهشی بسیار خوبی مشخصص شده است، اما در این اسناد هم چشماندازهایی در نظر گرفته شده است که با این شیوه پژوهش رسیدن به آنها مشکل خواهد بود.
وی تاکید کرد: مشکل دیگری که در پژوهش کشور وجود دارد، علاقه زیاد دانشمندان ایرانی به چاپ مقاله است.اکثر محققان کشور تلاش میکنند که به شیوهای آمار مقالات پژوهشی خود را افزایش دهند و در این راستا گاهی اخلاق علمی هم رعایت نمیشود. گرچه چاپ مقالات اهمیت دارد و هر محققی علاقهمند است که نتیجه زحماتش به صورت مقاله ارائه شود و دیگران هم مقاله او را بخوانند، اما تأکید بیش از اندازه روی چاپ مقاله به صلاح نیست. به اعتقاد من، بایستی پرسید که نتیجه چاپ این همه مقاله در جامعه چه بوده است و این تعداد مقاله چه مشکلی را حل کردهاند.
دکتر جلیلی افزود: در نهایت باید گفت ،پتانسیل پژوهشی بسیار خوبی در کشور وجود دارد و بایستی از چنین پتانسیلی برای رفع مشکلات داخل کشور بهره برد. برای این منظور مراجع تصمیمگیر بایستی تلاش کنند که به پژوهش در کشور جهت دهند و همچنین بودجه لازم برای اجرای پژوهشهای جهتدار، تخصیص یابد.
رئیس موزه ملی علم و فناوری کشور درپاسخ به اینکه چه میزان از فعالیتهای موزه علم و فناوری پژوهش محور است افزود: موزه ملی علوم و فناوری با داشتن گالریهای متعدد، شامل مجموعهای ارزشمندی از اشیاء علمی است و هرکدام با تلاش تیمهای پژوهشی ساخته شدهاند. در حال حاضر در ساختمان مرکزی موزه ملی علوم و فناوری ایران، گالریهای فناوریهای بومی، ابزار نجوم کهن، ابزار جراحی، مورس تا موبایل، انرژی نو، مرکز علم و اپتیک برپا هستند و روزانه میزبان بازدیدکنندگان از همه سنین است. باید توجه شود که موزه ملی علوم و فناوری ایران یک مرکز علمی است نه یک موزه سنتی که اشیاء تاریخی را جمع آوری میکند. در این مرکز تمام اشیاء نتیجه کارهای پژوهشی است. موزههای علوم و فناوری مراکزی تعاملی هستند که به بازدیدکننده خود آموزش میدهند.
دکتر جلیلی با اشاره تاثیر موزه علم و فناوری در راستای کمک به پژوهش کشور خاطرنشان ساخت: در دنیای امروز هیچ کاری بدون پژوهش انجام نمیشود و پژوهش زمینهساز توسعه پایدار و موتور محرکه پیشرفت کشور است. در صورتی که پژوهش هدفمند باشد، میتواند کشور را در راه رشد و توسعه قراردهد.موزه ملی علوم و فناوری ایران نیز یک مرکز ترویج علم است که هدفش آشنا کردن همه اقشار با علم و ساده سازی مفاهیم علمی برای همه است. این مرکز در علاقهمند کردن قشر جوان به پژوهش و تربیت دانشمندان آینده کشور نقش بسیار تعیین کنندهای دارد.
از طرفی این موزه با ارائه تاریخ علمی کشور میتواند غرور ملی را تقویت کرده و نشان دهد که ایرانیها نقش بسیار تعیین کنندهای در پیشرفت علم داشته است. موزه ملی علوم و فناوری از بسیاری جهات یک مرکز پژوهشی است که هرکدام از آثار موجود در آن با پشتوانه پژوهشی بسیار قوی ساخته شدهاند.
وی درباره جدیدترین اقدامات پژوهشی دراین موزه عنوان کرد: خوشبختانه موزه ملی علوم و فناوری جز مراکزی است که ارتباط بسیار نزدیکی با دانشگاهها و مراکز پژوهشی دیگر کشورها دارد. این موزه هر ساله اولویتهای پژوهشی خود را از طریق فراخوان به دانشگاهها اعلام میکند و اعضاء هیئت علمی میتوانند طرحهای خود را در حوزههای خواسته شده اعلام کنند و بعد از داوری و پذیرش طرح آن را اجرا و نتیجه را به نمایش در آورند. هر پژوهشی که در موزه ملی علوم و فناوری انجام میشود بایستی منجر به یک محصول شود. در این مرکز کار پژوهشی که فقط منجر به یک مدرک شود قابل قبول نیست، مگر اینکه ضرورتی داشته باشد. علاوه بر دانشگاهها و مراکز پژوهشی با وزارت آموزش و پرورش، شهرداری و بسیاری از سازمانها و وزارت خانهها همکاری خوبی داریم.
وی افزود: در حال حاضر پژوهشهای زیادی در موزه در حال انجام است که برخی از آنها عبارتند از طرح پژوهشی گالری ریاضی، اندازه گیری، اصلاح گالری فناوری بومی، بهینه سازی گالری مکانیک، طرح پژوهش گالری هوافضا، خلاقیت و اپتیک
رئیس موزه ملی علم و فناوری ایران درپاسخ به اینکه چگونه میتوان به درآمد زایی در حوزه پژوهش دست یافت،گفت:پژوهش محصول محور و هدفمند منجر به درآمد میشود. به عنوان مثال، در موزه ملی علوم و فناوری در پی آن هستیم که برخی از محصولات که نتیجه یک کار پژوهشی است را به تولید انبوه برسانیم و درآمد زایی شود.
البته باید به این نکته توجه شود که برخی از پژوهشهای بنیادی ضروری است و ممکن است در کوتاهمدت به درآمد نرسد. به هر حال، پژوهش در کشور بایستی طوری جهت دهی شود که همه زمینه را در برگیرد. اینکه فقط به دنبال پژوهش محصولمحور باشیم هم خوب نیست. بنابراین باید به همه جنبههای پژوهش تأکید و نیاز سنجی شود. به عنوان مثال برخی از پژوهشها در حوزه علوم پایه ممکن است در کوتاهمدت منجر به محصول نشود. اما چنین پژوهشهای بسیار ضروری است. زیرا که علوم پایه نیاز فناوریهای کاربردی است،یعنی علوم منجر به فناوری میشوند. بنابراین مجموعه سیاستگذاری در کشور نقش تعیینکنندهای در تخصیص بودجه و جهتدهی پژوهش در همه زمینهها دارد.
