پهپادها زیستگاه‌های کوسه های سرچکشی را شناسایی کردند
پایش پهپادی سواحل استرالیا از تجمع گروه‌هایی تا ۱۰۰ کوسه سرچکشی جوان در نزدیکی سواحل پررفت‌وآمد خبر می‌دهد؛ یافته‌ای که می‌تواند به شناسایی زیستگاه‌های مهم این گونه در معرض خطر انقراض و بهبود برنامه‌های حفاظت از آن کمک کند.
به گزارش سیناپرس، در آب‌های کم‌عمق نزدیک برخی از سواحل گردشگری استرالیا، گروه‌هایی از کوسه‌های سرچکشی جوان در کنار یکدیگر شنا می‌کنند؛ رفتاری که با استفاده از پهپادها ثبت شده و اکنون سرنخ‌های تازه‌ای درباره محل تجمع و جابه‌جایی این جانوران در اختیار پژوهشگران قرار داده است.
در سواحل جنوب‌شرقی ایالت کوئینزلند، پژوهشگران در ساحل برلی در گلدکوست گروه‌هایی شامل حداکثر ۸۰ کوسه سرچکشی دندانه‌دار و در ساحل اصلی نوسا در منطقه سان‌شاین‌کوست گروه‌هایی با حدود ۱۰۰ کوسه را ثبت کردند. بررسی چندساله این تصاویر نشان می‌دهد که این تجمع‌ها در زمان‌ها و نقاط مشخصی از ساحل بیشتر دیده می‌شوند.
پژوهشگران می‌گویند این مناطق ساحلی ممکن است برای کوسه‌های جوان اهمیت زیستی داشته باشند؛ هرچند هنوز شواهد کافی برای معرفی آن‌ها به‌عنوان زیستگاه قطعی پرورش کوسه‌ها وجود ندارد.
چهار سال پایش پهپادی چه چیزی را آشکار کرد؟
مَدی‌سون کراس، پژوهشگر کوسه و از وابستگان دانشگاه سان‌شاین‌کوست و اداره صنایع اولیه کوئینزلند، هدایت این مطالعه را بر عهده داشت.تیم پژوهشی داده‌های برنامه «SharkSmart» کوئینزلند را بررسی کرد؛ برنامه‌ای که با پرواز پهپادها در نزدیکی سواحل، حضور کوسه‌ها را برای افزایش ایمنی عمومی پایش می‌کند. همین تصاویر، امکان مطالعه حرکت جانوران در آب‌های ساحلی را بدون نیاز به صید یا دستکاری آن‌ها فراهم کرده است.
پژوهشگران ۲۰ هزار و ۹۱۱ پرواز پهپادی را در ۹ ساحل، از سپتامبر ۲۰۲۰ تا دسامبر ۲۰۲۴، تحلیل کردند. در این تصاویر، ۸۴ مورد مشاهده کوسه سرچکشی دندانه‌دار ثبت شد که در مجموع به ۲۶۹۶ مشاهده کوسه انجامید.
این عدد لزوماً نشان‌دهنده حضور ۲۶۹۶ کوسه متفاوت نیست؛ زیرا ممکن است یک کوسه در چند پرواز مختلف دیده شده باشد.بیشتر مشاهدات در دو ساحل برلی و نوسا ثبت شدند؛ مناطقی که کوسه‌ها معمولاً به‌صورت گروهی در آن‌ها دیده می‌شدند. در سایر سواحل بررسی‌شده، این جانوران بیشتر به‌تنهایی یا در گروه‌های دوتایی مشاهده شدند.
چرا کوسه‌های جوان در این مناطق جمع می‌شوند؟
بزرگ‌ترین تجمع‌ها در ماه‌های آوریل، مه و ژوئن، هم‌زمان با پاییز و آغاز زمستان در استرالیا، ثبت شدند. در ساحل برلی، کوسه‌ها بارها در آب‌های نزدیک دماغه صخره‌ای انتهای جنوبی ساحل دیده شدند و مسیرهای حرکت آن‌ها در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ هم‌پوشانی داشت.
برآورد اندازه بدن کوسه‌ها نیز نشان داد که بیشتر نمونه‌های مشاهده‌شده در این دو منطقه نابالغ بوده‌اند. میانگین طول تخمینی آن‌ها حدود ۱٫۰۹ متر بود و اندازه‌ها با ترکیبی از کوسه‌های کمتر از یک سال و نمونه‌های حدود یک تا دو ساله سازگاری داشت.
پژوهشگران چند احتمال را برای توضیح این رفتار مطرح کرده‌اند. صخره‌ها و آبسنگ‌های نزدیک ساحل ممکن است منابع غذایی یا پناهگاه‌هایی برای کوسه‌های جوان فراهم کنند. همچنین، زندگی گروهی شاید به آن‌ها در کاهش خطر شکارشدن کمک کند.
بااین‌حال، دلیل اصلی این تجمع‌ها هنوز مشخص نیست. پژوهشگران نتوانسته‌اند کوسه‌های منفرد را با اطمینان شناسایی کنند؛ بنابراین معلوم نیست آیا همان جانوران هر سال به این سواحل بازمی‌گردند یا چه مدت در این مناطق می‌مانند.
برای نمونه، تجمع‌هایی که در سال ۲۰۲۳ در نوسا ثبت شده بودند، در دوره مشابه سال ۲۰۲۴ مشاهده نشدند. تغییر در استفاده از زیستگاه یا کاهش شفافیت آب، که شناسایی کوسه‌ها را از بالا دشوار می‌کند، از جمله توضیح‌های احتمالی این تفاوت است.
گونه‌ای در معرض خطر، در نزدیکی سواحل پرتردد
کوسه سرچکشی دندانه‌دار در ارزیابی جهانی در رده گونه‌های «به‌شدت در معرض خطر انقراض» قرار دارد. به همین دلیل، شناسایی مناطقی که کوسه‌های جوان به‌طور مکرر در آن‌ها جمع می‌شوند، می‌تواند برای حفاظت از این گونه اهمیت داشته باشد.بااین‌حال، این دو محل هنوز به‌طور قطعی به‌عنوان زیستگاه پرورش کوسه‌ها تأیید نشده‌اند. چنین نتیجه‌ای به اطلاعات بیشتری درباره مدت حضور کوسه‌ها، بازگشت آن‌ها در سال‌های مختلف و ارتباط این مناطق با زیستگاه‌های دیگر نیاز دارد.
نکته مهم دیگر آن است که هر دو ساحل در محدوده برنامه کنترل کوسه‌های کوئینزلند قرار دارند. در ساحل برلی از تورهای کوسه‌گیری و در نوسا از تورها و خطوط طعمه‌دار موسوم به «درام‌لاین» استفاده می‌شود؛ تجهیزاتی که با هدف کاهش خطر حمله کوسه به انسان به کار می‌روند، اما ممکن است خود این جانوران را نیز گرفتار کنند.
بر اساس سوابق دولتی استنادشده در مقاله، بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۴، تعداد ۶۷۵ کوسه سرچکشی دندانه‌دار در این برنامه در سراسر ایالت گرفتار شده‌اند که به‌جز ۱۰ مورد، بقیه تلف شده‌اند. در مجموع ۶۵ کوسه از این گونه نیز در دو منطقه برلی و نوسا در تورها یا خطوط طعمه‌دار گرفتار شدند.
گام بعدی برای حفاظت از کوسه‌های جوان چیست؟
پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند پایش این مناطق در بلندمدت ادامه یابد و از برچسب‌های صوتی برای ردیابی افراد استفاده شود. چنین روشی می‌تواند روشن کند کوسه‌ها از کجا به این سواحل می‌آیند، چه مدت در آن‌ها می‌مانند و این مناطق چه ارتباطی با زیستگاه‌های احتمالی پرورش دارند.
در تصاویر پهپادی، برخی گروه‌ها هنگام نزدیک شدن شناگران سطحی یا افراد سوار بر تخته‌های پارویی موقتاً از هم جدا شدند؛ هرچند این برخوردها به‌صورت نظام‌مند اندازه‌گیری نشده‌اند. پژوهشگران برای کاهش مزاحمت احتمالی توصیه می‌کنند افراد فاصله خود را از گروه‌های کوسه حفظ کنند و آن‌ها را تعقیب یا محاصره نکنند.
این مطالعه نشان می‌دهد پهپادها علاوه بر نقش خود در پایش ایمنی سواحل، می‌توانند ابزاری ارزشمند برای شناخت رفتار جانوران دریایی باشند. شناسایی محل تجمع کوسه‌های جوان، نخستین گام برای درک بهتر نیازهای زیستی آن‌هاست؛ اما حفاظت مؤثر از این گونه به پژوهش‌های طولانی‌مدت و بررسی دقیق‌تر رابطه میان زیستگاه‌ها و فعالیت‌های انسانی نیاز دارد.
نتایج این پژوهش در نشریه علمی Marine Biology منتشر شده است.
مترجم:امیربابایی
