کنترل هاری؛ از واکنش پس از گزش تا پیشگیری
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی با اشاره به ثبت حدود ۴۴۰ هزار مورد حیوانگزیدگی در سال گذشته، گفت: کنترل و حذف هاری تنها با ارائه خدمات پس از گزش امکانپذیر نیست و واکسیناسیون سگها، مدیریت علمی جمعیت آنها، آموزش عمومی و همکاری بینبخشی باید در اولویت قرار گیرد.
قباد مرادی روز دوشنبه در همایش روز جهانی هاری که در مرکز همایشهای رازی دانشگاه علوم پزشکی ایران برگزار شد، با تأکید بر ضرورت همکاری همه دستگاههای مسئول در کنترل هاری، افزود: ارائه تصویر دقیق از وضعیت این بیماری در کشور باید به ایجاد همگرایی میان سازمانهای دستاندرکار و در نهایت تحقق هدف حذف انتقال هاری از حیوان به انسان منجر شود.
به گزارش سیناپرس، وی با اشاره به حضور نمایندگان بخشهای مختلف از جمله دامپزشکی، محیط زیست، شهرداریها و دانشگاههای علوم پزشکی گفت: همگرایی دستگاهها نباید محدود به برگزاری نشستها باشد و باید در اجرای برنامههای کنترل هاری نیز نمود پیدا کند.
مرادی با تأکید بر رویکرد «سلامت واحد» اظهار کرد: کنترل هاری تنها مسئولیت یک دستگاه نیست و زمانی میتوان به نتیجه پایدار رسید که سلامت انسان، حیوان و محیط در کنار یکدیگر دیده شود و همه بخشهای مسئول بر اساس یک برنامه هماهنگ حرکت کنند.
هاری کشنده اما قابل پیشگیری است
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت با اشاره به وضعیت هاری در جهان گفت: این بیماری همچنان در بسیاری از کشورهای آسیایی و آفریقایی وجود دارد و سالانه نزدیک به ۶۰ هزار مرگ ناشی از هاری در جهان رخ میدهد که بخش قابل توجهی از آنها مربوط به کودکان است.
وی افزود: حدود ۹۹ درصد موارد انتقال هاری به انسان در جهان با گزش سگ ارتباط دارد، با این حال تجربه کشورهایی که موفق به کنترل بیماری شدهاند نشان میدهد با برنامهریزی منسجم و همکاری بخشهای مختلف میتوان زنجیره انتقال را قطع کرد.
مرادی با بیان اینکه هاری پس از بروز علائم بالینی بیماری بسیار کشندهای است، تأکید کرد: در مقابل، این بیماری با اقدامات صحیح قابل پیشگیری است، شست و شوی مناسب محل گزش، مراجعه سریع و دریافت بهموقع واکسن و در موارد لازم سرم هاری، نقش تعیینکنندهای در جلوگیری از ابتلا دارد.
افزایش حیوانگزیدگی از کمتر از ۱۰۰ هزار به حدود ۴۴۰ هزار مورد
مرادی با ارائه گزارشی از دادههای نظام مراقبت بیماریها در کشور گفت: در سال ۱۳۸۰ کمتر از ۱۰۰ هزار مورد حیوانگزیدگی در کشور گزارش شده بود، در حالی که این رقم در سال گذشته به حدود ۴۴۰ هزار مورد رسیده است.
وی افزود: روند حیوانگزیدگی بهویژه از اوایل دهه ۱۳۹۰ افزایش بیشتری پیدا کرده و این مسئله نیازمند توجه جدی همه دستگاههای مرتبط است.
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت همچنین با اشاره به ثبت ۲۰ مورد مرگ ناشی از هاری انسانی در سال گذشته گفت: شاید این عدد در مقایسه با برخی بیماریها بالا به نظر نرسد، اما با توجه به قابل پیشگیری بودن هاری، حتی این تعداد مرگ نیز قابل قبول نیست و باید علل وقوع آنها به دقت بررسی شود.
نیمی از موارد مرگ در افراد زیر ۲۰ سال
مرادی با اشاره به گروه سنی موارد فوت ناشی از هاری گفت: از ۲۰ مورد مرگ ثبتشده در سال گذشته، نیمی مربوط به افراد زیر ۲۰ سال بود و در میان آنها کودکان کمسن نیز حضور داشتند.
وی افزود: این موضوع نشان میدهد باید برای آموزش کودکان، نوجوانان و دانشآموزان درباره نحوه مواجهه صحیح با حیوانات و اقداماتی که پس از حیوانگزیدگی باید انجام دهند، برنامهریزی جدیتری داشته باشیم.
مرادی تأکید کرد: بخشی از موارد در کودکان با آموزشهای ساده قابل پیشگیری است و آگاهی کودک و خانواده از ضرورت اطلاعرسانی و مراجعه سریع پس از گزش میتواند از پیامدهای جدی جلوگیری کند.
استانهای شمالی و شمالشرقی نیازمند توجه ویژهاند
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر با اشاره به پراکندگی جغرافیایی حیوانگزیدگی در کشور گفت: بررسی آمار نشان میدهد استانهای شمالی کشور از جمله مناطقی هستند که تعداد موارد حیوانگزیدگی در آنها بالاست و در بخشهایی از شمالشرق کشور نیز بروز قابل توجهی مشاهده میشود.
وی با اشاره به آمار بالای حیوانگزیدگی در حوزه دانشگاه علوم پزشکی مازندران افزود: گیلان و گلستان نیز از مناطقی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند و در کنار آنها، برخی استانهای مرکزی و کلانشهرها نیز تعداد قابل توجهی از موارد را گزارش میکنند.
مرادی خاطرنشان کرد: الگوی جغرافیایی حیوانگزیدگی طی سالهای گذشته تغییر کرده و برنامههای کنترلی باید متناسب با این تغییرات و شرایط هر منطقه طراحی و اجرا شود.
وظیفه مقابله با هاری تنها با یک دستگاه نیست
همچنین فرید عبادیآذر معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایران، با اشاره به هدف جهانی برای حذف مرگ انسانها بر اثر هاری اظهار کرد: روز جهانی هاری فرصتی برای تجدید عهد در مسیر دستیابی به یکی از چالشبرانگیزترین اهداف سلامت جهانی، یعنی رساندن مرگومیر ناشی از هاری در انسان به صفر است.
وی افزود: سه نهاد بینالمللی شامل سازمان جهانی بهداشت، سازمان جهانی بهداشت حیوانات و سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد، بر ضرورت همکاری مشترک برای مقابله با هاری و حفظ سلامت انسانها تأکید کردهاند.
وی با اشاره به شعار این همایش «با هم قویتر میشویم»، گفت: موضوع هاری تنها به حوزه بهداشت مربوط نمیشود و برای پیشگیری و کنترل آن، همکاری سایر سازمانها و دستگاهها ضروری است.
عبادیآذر با اشاره به اینکه شهرداریها یکی از دستگاههای مهم در این زمینه هستند، تصریح کرد: موضوع سگهای صاحبدار، سگهای بدون صاحب و همچنین گربهها از جمله مسائلی است که باید با همکاری شهرداری، سازمان دامپزشکی و وزارت بهداشت مدیریت شود.
وی با اشاره به ضرورت ساماندهی نگهداری حیوانات در واحدهای مسکونی نیز گفت: لازم است ضوابط و مصوبات مشخصی برای نگهداری حیوانات در اماکن مسکونی وجود داشته باشد تا از بروز مشکلات و تهدیدهای احتمالی برای سلامت جامعه پیشگیری شود.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایران ادامه داد: سگهای بدون صاحب در خیابانها و حتی شهرهای بزرگ، یکی از موضوعاتی هستند که نیازمند اقدامات پیشگیرانه و همکاری دستگاههای مختلف است البته انتظار میرود شهرداریها در کنار سازمان دامپزشکی و وزارت بهداشت، نقش فعالتری در این زمینه ایفا کنند.
عبادیآذر با بیان اینکه وزارت بهداشت بخش قابل توجهی از هزینههای مربوط به درمان و پیشگیری پس از گزش را پرداخت میکند، اظهار کرد: واکسن و خدمات پیشگیری پس از مواجهه با هاری هزینه قابل توجهی برای وزارت بهداشت دارد و این خدمات به صورت رایگان در اختیار هموطنان قرار میگیرد.
به نقل از ایرنا، وی تأکید کرد: بخشی از منابعی که امروز برای درمان و پیشگیری پس از گزش هزینه میشود، با تقویت اقدامات پیشگیرانه و کنترل عوامل خطر میتواند از بروز موارد مواجهه و ابتلا جلوگیری کند.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایران خواستار تدوین مصوبات و تعهدات بینبخشی برای کنترل هاری شد و گفت: امیدواریم این همایش به صدور یک قطعنامه و شکلگیری تعهد مشترک میان دستگاههای مختلف منجر شود تا با مشارکت همه سازمانهای مسئول، بتوانیم نقش وزارت بهداشت را در درمان کاهش داده و با تقویت پیشگیری، گام مؤثرتری در مسیر حذف مرگ انسانها بر اثر هاری برداریم.
