یک فنجان قهوه و یک کشف بزرگ؛
کافئین چگونه بر وزن و دیابت اثر میگذارد؟
پژوهشهای جدید نشان میدهد؛ کافئین فراتر از اثرات شناختهشده خود بر هوشیاری و تمرکز، ممکن است در میزان چربی بدن و خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ نیز نقش داشته باشد.
به گزارش سیناپرس، بر اساس نتایج مطالعهای که نخستین بار در سال ۲۰۲۳ منتشر شد، سطح کافئین موجود در خون میتواند با شاخص توده بدنی (BMI)، میزان چربی بدن و خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ ارتباط داشته باشد. این پژوهش توسط محققانی از مؤسسه کارولینسکا در سوئد، دانشگاه بریستول و کالج سلطنتی لندن انجام شده است.
پژوهشگران معتقدند؛ نوشیدنیهای حاوی کافئین و بدون کالری ممکن است در آینده بهعنوان ابزاری بالقوه برای کاهش چربی بدن مورد بررسی قرار گیرند.
در این مطالعه آمده است: غلظت بالاتر کافئین در پلاسمای خون که بهصورت ژنتیکی پیشبینی میشود، با شاخص توده بدنی کمتر و کاهش چربی کل بدن مرتبط است. همچنین این افراد خطر کمتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ داشتند.
به گفته محققان، حدود نیمی از اثر محافظتی کافئین در برابر دیابت نوع ۲ از طریق کاهش BMI و وزن بدن ایجاد میشود.
این تحقیق با استفاده از دادههای ژنتیکی نزدیک به ۱۰ هزار نفر انجام شد. دانشمندان بر روی دو ژن مهم به نامهای CYP1A2 و AHR تمرکز کردند که در سرعت تجزیه کافئین در بدن نقش دارند.
افرادی که دارای برخی تغییرات ژنتیکی در این ژنها هستند، کافئین را کندتر متابولیزه میکنند؛ در نتیجه کافئین مدت بیشتری در خون آنها باقی میماند. با این حال، این افراد معمولاً میزان کمتری کافئین مصرف میکنند.
محققان با استفاده از روشی موسوم به «تصادفیسازی مندلی» تلاش کردند رابطه علت و معلولی میان سطح کافئین خون، چاقی، دیابت و سایر عوامل مرتبط با سلامت را بررسی کنند.
ارتباط با دیابت، اما نه بیماریهای قلبی
نتایج نشان داد بین سطح بالاتر کافئین خون و کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ رابطه معناداری وجود دارد. اما هیچ ارتباط مشخصی میان میزان کافئین خون و بیماریهای قلبی ـ عروقی مانند فیبریلاسیون دهلیزی، نارسایی قلبی یا سکته مغزی مشاهده نشد.
مطالعات پیشین نیز نشان داده بودند که مصرف متعادل کافئین میتواند با سلامت بهتر قلب و کاهش وزن همراه باشد و یافتههای جدید جزئیات بیشتری از این ارتباط را آشکار میکند.
دانشمندان معتقدند؛ این اثر ممکن است به دلیل افزایش «ترموژنز» یا تولید گرما در بدن و همچنین افزایش «اکسیداسیون چربی» باشد؛ فرآیندی که طی آن چربیها به انرژی تبدیل میشوند. هر دو مکانیسم نقش مهمی در تنظیم متابولیسم بدن دارند.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که تمام آثار کافئین مثبت نیست و مصرف بیش از حد آن میتواند پیامدهای نامطلوبی برای سلامت داشته باشد. بنابراین تعیین میزان بهینه مصرف کافئین همچنان نیازمند تحقیقات بیشتری است.
آنها خاطرنشان کردند: مطالعات کوتاهمدت نشان دادهاند که مصرف کافئین میتواند به کاهش وزن و چربی بدن کمک کند، اما آثار بلندمدت آن هنوز بهطور کامل مشخص نیست.
محققان هشدار میدهند که اگرچه این مطالعه بر پایه نمونه آماری بزرگی انجام شده است، اما روش مورد استفاده محدودیتهایی دارد و هنوز نمیتوان با قطعیت از وجود رابطه علت و معلولی سخن گفت.
بنجامین وولف متخصص اپیدمیولوژی ژنتیک از دانشگاه بریستول، میگوید: برای ارزیابی اینکه آیا نوشیدنیهای بدون کالری حاوی کافئین میتوانند در کاهش خطر چاقی و دیابت نوع ۲ نقش داشته باشند یا نه، انجام کارآزماییهای بالینی تصادفی و کنترلشده ضروری است.
نتایج این پژوهش در نشریه علمی BMJ Medicine منتشر شده است.
مترجم:فرگل غفاری
