گرد و غبار ستارهای به دام افتاده در یخهای قطب جنوب
این زمین درخشان و منظومه شمسی که در آن قرار دارد، در فضا ثابت نیستند، بلکه به آرامی و با شکوه، مانند یک رقص کهکشانی، حول مرکز کهکشان راه شیری میچرخند.
به گزارش سیناپرس، دانشمندان اخیراً در یخهای قطب جنوب، سرنخهای جدیدی از مسیر حرکت زمین در فضا پیدا کردهاند. این یخها، که برای دهها هزار سال منجمد شدهاند، به نوعی «کپسول زمان» طبیعی هستند و اطلاعاتی بینظیر از تاریخ زمین در خود دارند.
تیمی به سرپرستی دومینیک کول، اخترفیزیکدان هستهای آلمانی، ایزوتوپهای نادری از آهن به نام آهن-۶۰ را در هستههای یخ یافتهاند. این ایزوتوپ تنها در شرایط بسیار شدید، مثل انفجار سوپرنوا، شکل میگیرد و روی زمین بهطور طبیعی تولید نمیشود. بنابراین وجود آن در یخ و رسوبات زمین، نشان میدهد که منظومه شمسی در مسیر خود از میان گرد و غبار ستارگان مرده عبور کرده است.
یخچالهای قطب جنوب از حدود ۳۵ میلیون سال پیش به تدریج شکل گرفتهاند و ذرات هوا و گرد و غبار در هر لایه محبوس شدهاند. به مرور زمان، فشار این لایهها، آنها را به «کپسولهای زمانی عمودی» تبدیل کرده که دانشمندان با استخراج استوانههای یخ، میتوانند تاریخ تغییرات جوی زمین را بازسازی کنند.
در سال ۲۰۱۹، کول و تیمش برای اولین بار آهن-۶۰ را در برف تازهی قطب جنوب کشف کردند. حالا با بررسی هستههای یخ، مشخص شده است که آهن-۶۰ حتی در یخهای ۴۰ تا ۸۱ هزار ساله هم وجود داشته است.
این یافتهها نشان میدهند که منظومه شمسی حداقل ۸۰ هزار سال است که از ابر میانستارهای محلی عبور کرده است. ابتدا از ناحیهای رقیق گذشته و سپس وارد بخش متراکمتری شده که هنوز هم در حال عبور از آن هستیم.
جالب است که غلظت آهن-۶۰ در یخهای قدیمی کمتر از برفهای چند دهه اخیر است، که نشان میدهد این ابر میانستارهای هنوز هم بر زمین گرد و غبار آهن-۶۰ میپاشد.
دانشمندان میگویند این ابر نوعی «آرشیو کیهانی» برای آهن-۶۰ است و تحلیل آن، شواهدی از تغییرات محیط میانستارهای محلی طی ۸۰ هزار سال گذشته را ارائه میدهد.
مترجم:سروش ساده
