کنترل آنفولانزای مرغی به کمک ویرایش ژنتیکی

امروزه آنفولانزای پرندگان نه‌تنها یک تهدید بهداشتی، بلکه یک چالش جهانی است که امنیت غذایی و اقتصاد جوامع را به خطر انداخته است. آمارهای رسمی نشان می‌دهد که شیوع این بیماری در سطح جهان خساراتی میلیارد دلاری وارد کرده و تنها در سال ۲۰۲۲، بیش از ۵۰ میلیون مرغ در ایالات متحده آمریکا قربانی این ویروس شدند.

به گزارش سیناپرس، فراتر از پیامدهای اقتصادی آنفولانزای مرغی، ماهیت جهش‌یابنده این ویروس آن را به یکی از محتمل‌ترین کاندیداها برای ایجاد یک همه‌گیری مرگبار انسانی تبدیل کرده است. پیش از پدیدار شدن کرونا، بسیاری از کارشناسان سلامت جهانی، آنفولانزای پرندگان را به عنوان محرک اصلی یک فاجعه بهداشتی آینده شناسایی کرده بودند.

در حال حاضر، واکسیناسیون به عنوان خط مقدم دفاعی شناخته می‌شود؛ اما محدودیت ذاتی این روش، سرعت بالای تکامل ویروسی است. با تغییر مداوم ساختار پروتئینی ویروس، کارایی واکسن‌های موجود به مرور زمان کاهش یافته و دیگر نمی‌توانند ضربه‌ای قاطع بر علیه سویه‌های جدید وارد کنند. در چنین شرایطی، ظهور فناوری ویرایش ژنتیکی، افق‌های تازه‌ای را در مسیر مقابله با این بیماری گشوده است.

برخلاف واکسیناسیون که سیستم ایمنی را تحریک می‌کند، رویکرد ویرایش ژنتیکی مستقیماً به ریشه مشکل حمله می‌کند. پژوهشگران با هدف قرار دادن پروتئین‌هایی که ویروس برای تکثیر خود به آن‌ها وابسته است، امکان خنثی‌سازی ویروس را در مراحل اولیه فراهم کرده‌اند. در این مطالعه‌، تیمی از دانشمندان با بهره‌گیری از ابزار دقیقCRISPR/Cas9  که به قیچی مولکولی معروف است، توانستند ژن ANP32A را در پرندگان دستکاری کنند. این پروتئین کلیدی برای ورود ویروس به سلول ضروری است؛ بنابراین، حذف یا تغییر آن، ویروس را بدون نیاز به واکنش ایمنی، در دام گیر می‌اندازد.

نتایج آزمایش‌های انجام شده بر اساس این روش، بسیار شگفت‌انگیز بود: در مواجهه با دوزهای پایین ویروس، ۹۰ درصد از جوجه‌های دارای اصلاح ژنتیکی کاملاً مقاوم بودند. حتی در آزمایشی دشوارتر که دوز ویروس هزار برابر بیشتر شد، نیمی از پرندگان دستکاری‌شده همچنان از خود مقاومت نشان دادند. نکته حائز اهمیت این است که این تغییرات ژنتیکی، مشابه پدیده‌هایی است که در طبیعت رخ می‌دهد؛ همان‌گونه که گاوهای بی‌شاخ در برخی نژادها به صورت طبیعی وجود دارند، این تغییرات نیز لزوماً منجر به عوارض جانبی نشده و حیوانات را سالم نگه می‌دارند.

تأکید بر این نکته ضروری است که نباید «ویرایش ژن» را با «اصلاح ژنتیکی» اشتباه گرفت. در حالی که اصلاح ژنتیکی معمولاً شامل انتقال ژن از گونه‌ای به گونه دیگر است و نگرانی‌های زیست‌محیطی و اخلاقی زیادی را به همراه دارد، ویرایش ژن تنها ترمیم یا تنظیم ژن‌های موجود در همان گونه است و تحت قوانین سختگیرانه‌تری در بسیاری از کشورها قرار دارد.

در حالی که تمرکز جامعه علمی بر روی توسعه ترکیبی از ویرایش‌های ژنی است که بتواند نسل آینده‌ای از طیور را با ایمنی کامل و دائمی در برابر آنفولانزای پرندگان مجهز کند. این دستاورد، نمونه‌ای بارز از کاربرد علم برای حل بحران‌های پیچیده جهانی است و امیدواریم با ادامه تحقیقات، شاهد روزی باشیم که این بیماری از بین رفته و امنیت غذایی بشر تضمین شود.

مترجم: فاطمه کردی